Elżbieta Gapińska pyta o wychowanie patriotyczne i „Edukację z Wojskiem”

Dziękuję bardzo Pani Marszałek, Panie Ministry, Wysoka Izbo. W kierunkach polityki na rok 2024-2025 Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało jako jedno z priorytetowych działań Ministerstwa Wychowanie Obywatelskie, Wychowanie Patriotyczne i Wychowanie Proobronne. Wiem, że kształtowanie postaw patriotycznych zawsze było i jest dla rządu Donalda Tuska, o czym świadczy chociażby obecność dzisiaj obu pań minister na posiedzeniu Sejmu, ważne. A teraz w momencie wojny za naszą wschodnią granicą stało się jeszcze ważniejsze. Świadczy o tym chociażby podjęcie wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej przedsięwzięcia pod tytułem Edukacja z Wojskiem, której celem jest nauczanie umiejętności reagowania na zagrożenia i budowanie postaw patriotycznych. Czy Edukacja Obywatelska, która zastąpi HIT, będzie uwzględniała także treści, o które pytam? Czy konsultowaliście Państwo zakres przedmiotu z ekspertami, a nie tak jak w przypadku HIT odbywało się to z ideologami? Czy Pani Minister zdaniem mamy deficyt treści patriotycznych w wychowaniu młodzieży i dzieci i potrzebne są specjalne działania Ministerstwa, aby uzupełnić program w tym zakresie? Czy mogłaby Pani Minister powiedzieć, gdzie te treści mieszczą się w programie edukacji, bo przecież są nie tylko w tych programach, które już wymieniłam, ale także na lekcjach języka polskiego, historii i innych przedmiotów, o czym świadczy chociażby dobór podstawy programowej, a także dobór na przykład lektur. Po raz pierwszy od dłuższego czasu wśród lektur znalazła się rota Marii Konopnickiej. Pytam o to, ponieważ bym chciała bardzo, aby Pani Minister Barbara Nowacka odpowiedziała wszystkim, którzy twierdzą, że potrzebne jest uzupełnienie programu o treści patriotyczne. W moim ocenie men od początku rządu Donalda Tuska to czyni. Dziękuję bardzo Pani Poseł. Odpowiedzi udzieli Minister Edukacji Narodowej Pani Ministra Barbara Nowacka. Bardzo proszę Pani Minister. Dziękuję Pani Marszałek, Pani Posłanki Wysoka Izbo. Bardzo dziękuję też za możliwość opowiedzenia o tym, jak dla nas, dla naszego rządu i dla Ministerstwa Edukacji Narodowej ważna jest wychowanie obywatelskie, a wychowanie obywatelskie w sposób oczywisty jest elementem polskiego patriotyzmu. Państwo wiecie, zastaliśmy przedmiot hit wprowadzony przez ideologów. Jak słusznie zauważyła Pani Posłanka Gapińska, przedmiot, który wywoływał wyłącznie kontrowersje. Natomiast zarzucone zostało to, co stanowi trzon myślenia o postawach obywatelskich patriotycznych, czyli wychowanie obywatelskie. Stąd jednym z pierwszych działań Ministerstwa była decyzja o tym, że przedmiot historia i teraźniejszość wychodzone w sposób naganny, ze skandalicznym podręcznikiem, za który nawet musiał być poprawiany. Tak wzbudzał głębokie protesty społeczne i obywatelskie, że hit nie będzie już wprowadzony. Natomiast element wychowania obywatelskiego jest niezbędny każdej młodej osobie, która edukuje się i wzrasta w Rzeczpospolitej. Stąd decyzja o wprowadzeniu przedmiotu edukacji obywatelska, który będzie realizowany w wymiarze trzech godzin w liceach i w wymiarze dwóch godzin w szkole branżowej pierwszego stopnia. W tej chwili trwają prace koncepcyjne po serii wysłuchań, spotkań z ekspertami, ale również nauczycielkami, nauczycielami praktykami. Odpowiadając pani posłance Gapińskiej, chciałabym zwrócić uwagę, że w skład zespołu, który tworzy podstawę programową wchodzą doktor Jędrzej Witkowski, pani Urszula Małek, nauczycielka historii Hitu i Vosu, doktor Kamil Paździor, nauczyciel historii, doktor Olga Napiątek, Fundacja Sivis Polonus, Anna Rabiega, reprezentująca OK Wrocław, Olga Wasilewska z Instytutu Badań Edukacyjnych, oraz dwóch doktorów habilitowanych, Łucharz Zamęcki i Marcin Zaremba. Wszyscy są ekspertami, ale też praktykami, wiedzącymi jakie obszary potrzebne są współczesnej młodzieży, by kształtować ich postawy obywatelskie i patriotyczne. Wartym podkreślenia jest też, że właśnie ze względu na bardzo trudną sytuację polityczną, geopolityczną, którą zmierzamy się każdego dnia, od samego początku podjęłam decyzję, by wzmóc kwestię wychowania obywatelskiego i patriotycznego. Cieszę się, że ten temat edukacji patriotycznej pojawia się w przestrzeni publicznej, ponieważ Ministerstwo już ponad miesiąc temu w swoich kierunkach polityki oświatowej państwa przyjęło za jeden z fundamentów wychowanie patriotyczne. Oznacza to, że coraz więcej młodzieży będzie i kształconych w ramach postaw patriotycznych, ale też i nauczyciele będą poszerzali swoje kompetencje w zakresie kształcenia i edukowania dzieci i młodzieży w duchu patriotyzmu. Podjęłam też inicjatywę Edukacja z Wojskiem, które ma dać młodzieży odporność. Wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej i z wicepremierem Kośniakiem Kamyszem realizujemy unikatowy program, który pozwolił już blisko 3 tysiącom oddziałów klasowych wziąć udział w lekcjach z wojskiem, gdzie żołnierze i żołnierki Polskiej Armii, Wojsk Obrony Terytorialnej Kraju i wielu innych formacji pokazywali młodzieży, jak być bezpiecznym, jak reagować w sytuacjach kryzysowych, jak chronić siebie innych, jak udzielić pierwszej pomocy, jak spakować plecak, jak rozróżniać sygnały alarmowe. To daje młodzieży odporność. Patriotyzm, Szanowni Państwo, to przecież nie jest wymachiwanie flagą i krzyczenie Polska. To są realne działania. To jest praca u podstaw. To jest umiejętność pomocy sobie i drugiej osobie. Miło mi też powiedzieć, że program Edukacja z Wojskiem będzie kontynuowany. Razem z panem premierem Kośniakiem Kamyszem przygotowujemy już umowę ramową we współpracy, jak będzie wyglądała kolejna edycja. Ale wychowanie patriotyczne dzieje się nie tylko na godzinach wychowawczych, na specjalnych programach, ale właściwie każdego dnia. Stąd w klasach 1-3 w ramach dbania o dobre postawy młodych ludzi, kształtowanie będziemy prowadzili zajęcia z pierwszej pomocy. Dzisiaj wiemy, jak ważne jest ratowanie życia drugiej osoby i jak ważne jest by ten umiejętności młodzież miała od samego początku. Pani posłanka słusznie zauważyła, że dbając o sam proces edukacji, dbając też o to, by nauczycielki i nauczycieli wzmocnić przy odchudzaniu podstaw programowych, zostawiamy im bardzo dużą autonomię. W doborze lektur, w doborze treści, w kształtowaniu też pamięci i wiedzy o regionie. To szczególnie istotne w obszarze takich przedmiotów jak historia, gdzie oprócz wiedzy ogólnej o historii Polski, o naszych dziejach, tradycji bardzo potrzebna jest ta edukacja dotycząca konkretnego regionu. Regionalnych bitew, regionalnych zwycięstw, regionalnych bohaterek i bohaterów, odwiedzanie miejsc pamięci. W przedmiocie edukacja obywatelska też będziemy duże dać i składni na praktyczny wymiar tego przedmiotu. Właśnie również na kwestię świadomości swojego regionu. Program edukacji obywatelskiej będzie składał się z takich czterech podstawowych komponentów dotyczących wiedzy o regionie, o Polsce, o Europie i o świecie. Będzie też wzmacniał postawy patriotyczne poprzez zapoznanie się z tym, jak funkcjonuje państwo, jak działają instytucje państwowe i jak ważna jest partycypacja społeczna i poszanowanie praw, w tym Konstytucji, ale także praw innych, praw obywatelskich, praw człowieka, praw pracowniczych. Bardzo się cieszę, że możemy ten program realizować i że od 1 września 2025 roku będzie wzmacniany wychowanie obywatelskie i patriotyczne. Widzimy, jak potrzebne jest zaangażowanie młodych ludzi w życie społeczne. Jak wiele może zmienić to, że mają możliwość brania udziału w wyborach, w decyzjach i jak bardzo mogą zmieniać swój świat, swój region i Polskę. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, Pani Minister. Jako pytanie dodatkowe zada Pani poseł Drota Kuboda, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. Szanowna Pani Marszałek, Panie Ministry, z dużą radością przyjęłam informację o tym, że podstawy programowe edukacji obywatelskiej piszą ekspertki i eksperci, bo to gwarantuje wysoki poziom nauczania tego przedmiotu. Mam tylko kilka pytań bardziej szczegółowych dotyczących tego, w jakim wymiarze w poszczególnych typach szkół będzie prowadzony ten przedmiot, jak długo, ale również moje pytanie dotyczy tego, w jakim stopniu podstawa programowa będzie uwzględniała kształtowanie umiejętności i kompetencji obywatelskich, a nie wyłącznie wiedzę teoretyczną, bo to, jak wiemy, jest dużą wadą edukacji, która pozostała nam po prawie i sprawiedliwości. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję Pani Poseł. Na pytanie odpowiem sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Pani Minister Katarzyna Lubnały. Pani i Panowie Posłowie, Pani Marszałek, chciałam przede wszystkim powiedzieć jedną rzecz, że było dla wszystkich oczywiste, że edukacja obywatelska jest potrzebna również na poziomie szkoły ponadpodstawowej. Praktycznie hit zupełnie wyrugował z edukacji w szkole ponadpodstawowej to, co moglibyśmy nazwać wiedzą obywatelską. Stąd detyzja o tym, że znika hit, a pojawia się nowy przedmiot, który pojawi się w klasach drugich i trzecich, czyli w szkołach, liceach i technikach, to będą 3 godziny, 2 godziny w cyklu drugiej klasy, 1 godzina w cyklu trzeciej klasy. W przypadku szkół branżowych to będzie 2 godziny, więc więcej niż było hitu. Zdajemy sobie sprawę, że edukacja obywatelska w współczesnym świecie jest bardzo ważnym elementem wychowania, wychowania również patriotycznego. Ten przedmiot będzie inny od przedmiotów, które mieliśmy np. od WOS-u, bo będzie się różnił przede wszystkim tym, że ma być w dużo większym stopniu angażujący, pokazujący możliwość wpływu młodych ludzi na swoje otoczenie. Każdy młody człowiek jest elementem pewnej społeczności. Przede wszystkim jest elementem społeczności szkolnej. I ma swoją odpowiedzialność, swoje zadania jako członek społeczności szkolnej. Jest również członkiem swojego społeczności regionalnej, jest obywatelem państwa, jest wreszcie obywatelem Unii Europejskiej, a również ma pewną odpowiedzialność za to, co się dzieje na świecie. Stąd to są komponenty, które składają się na przedmiot, jakim jest edukacja obywatelska. Ale proszę państwa, ten przedmiot jest niezwykły jeszcze z jednego powodu. To jest jaskółka zmian, które będą następować w polskiej edukacji od roku 2026. I razem z edukacją zdrowotną, edukacja obywatelska będzie zbudowana według innego kształtu podstawy programowej. Tak, żeby w dużo większym stopniu zwrócić uwagę na praktyczny charakter tej edukacji. Chcemy, żeby były projekty obywatelskie i takie odpowiedzialności w stosunku do swojego środowiska, swojej społeczności. Chcemy, żeby elementem oceny była nie tylko wiedza, ale również umiejętności i kompetencje. Dlatego, że bardzo dużo w polskiej szkole mówimy o kompetencjach, ale nie tworzymy dla nauczycieli realnej przestrzeni, w której te kompetencje mogą budować wśród młodzieży. Są takie projekty, na przykład zwolnienie z teorii, gdzie młodzi ludzie budują pewne projekty społeczne, dzięki czemu nie tylko uczą się współpracować w grupie, zdolności liderskiej, zdolności komunikacji, ale również tworzą coś, co rzeczywiście ma realny wymiar społeczny. Chcemy, żeby również na edukacji obywatelskiej, która będzie od 1 września 2025 roku w polskich szkołach, to się działo. Czyli żeby młody człowiek w ramach projektu robił coś dobrego dla swojej społeczności. Czy to jest społeczność szkolna, czy to jest społeczność regionalna. I przede wszystkim powiedzmy jasno, nie będzie prawdziwego wychowania patriotycznego, nie będzie prawdziwego patriotycznego polskiego bez wiedzy obywatelskiej, wiedzy o funkcjonowaniu państwa, bez wiedzy dotyczącej konstytucji, bez wiedzy na temat praw i obowiązków każdego człowieka. I to będziemy budować. Bardzo dziękuję.