Gabriela Morawska-Stanecka: Nowelizacja KPK przywraca prawo do obrony

Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Bardzo szybko, żeby już nie zabierać czasu, pan minister tutaj wszystko powiedział i bardzo wiele z tego, co chciałam powiedzieć. Ta ustawa nowelizująca KPK i niektóre inne ustawy to jedna z najbardziej istotnych nowelizacji, która w zasadzie przywraca nas do takiego grona państw cywilizowanych. I faktycznie to jest też bardzo budujące, że Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, którą pan minister Bodnar reaktywował po tym, jak minister Ziobro w 2015 roku i na przełomie 2015-2016 ją zlikwidował, taką pracę gigantyczną wykonała. Dlatego, że zaufanie do państwa prawa do wymiaru sprawiedliwości zależy właśnie od rzetelności procedury karnej, w której prawa jednostki są respektowane. A są to przecież prawa fundamentalne. I bez tego nie ma rzetelnego procesu karnego. Dlatego, że zarówno odpowiedzialność karna, przepisy prawa materialnego, ale też procedura. Przepisy proceduralne, które zapewniają jednak ochronę praw ludności człowieka, ochronę praw jednostki przed arbitralną decyzją władzy państwa, to jest absolutna konieczność. I to tylko potęguje zaufanie, wzmacnia zaufanie obywatela do państwa i do wymiaru sprawiedliwości, a nie na odwrót, jak to próbowali wczoraj w czasie komisji sugerować prokuratorzy z jednej z organizacji. Ta ustawa faktycznie ma rację, pan minister, jest proobywatelska. I absolutnie, to jeszcze najważniejszą kwestią jest to, że ten konstytucyjne prawo do obrony, zagwarantowane w artykule 42 ust. 2 Konstytucji, musi mieć realny charakter. Ono nie może być iluzoryczne, bo wtedy konstytucja nie jest przestrzegana i obywatel nie jest chroniony. A ta ustawa przywraca, nawet w tej kwestii, której przed chwilą dopytywaliśmy z panem senatorem Trellą, bo jako adwokaci zawsze byliśmy na to wyczuleni, żeby to prawo do obrony, które obywatel z mocy Konstytucji, ale też nie tylko Konstytucji, jest mnóstwo umów, których Polska ratyfikowała, międzynarodowych, których to prawo wynika, żeby ono było realne. Trzeba jeszcze przypomnieć wszystkim państwu, ale też naszym obywatelom, że ta ustawa przede wszystkim implementuje unijne standardy prawa do rzetelnego procesu karnego. A przecież wielokrotnie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka Polska przegrywała sprawę właśnie dlatego, że sąd stwierdzał, trybunał, że nie miał obywatel zagwarantowanego prawa do rzetelnego procesu karnego. I tutaj jest mnóstwo tych dyrektyw unijnych, one wszystkie są implementowane. O tymczasowym aresztowaniu nie będę mówić już, bo pan senator Karpiński, pan senator sprawozdawca w zasadzie powiedział wszystko, co chciałam dzisiaj powiedzieć na ten temat, ale jeżeli chodzi o tymczasowe aresztowanie, pamiętajmy wszyscy, że tymczasowe aresztowanie nie jest karą, a jest faktycznie grupa prokuratorów, bo ja nie wierzę, że wszyscy prokuratorowie myślą w taki sposób, jak ci przedstawiciele, którzy przyjechali do nas wczoraj. Ja byłam przerażona tym posiedzeniem komisji w tym kontekście. Dzisiaj albo nawet wczoraj na mediach społecznościowych tego stowarzyszenia pojawiły się straszne komentarze. Ja sobie nie wyobrażam, żeby prokurator, który ma realizować również tę ochronę prawną państwa i obywatela, reprezentować państwo, w taki sposób komentuje posiedzenie Konstytucyjnej Komisji, bo przecież Senat jest organem państwa ustawodawczym i Komisja Senacka w zasadzie to jest ustawodawca. Jak można w ten sposób komentować, ale to też reakcje panów prokuratorów na to, kiedy ja tłumaczyłam, co to jest prawo do obrony, te śmieszki, heheszki świadczą o tym, że jak powiedziałam to na końcu komisji i posiedzenia komisji, tak naprawdę reforma, głęboka reforma prokuratury jest nam bardzo potrzebna. Ale ja wierzę głęboko, że jest bardzo duża grupa prokuratorów w tym kraju, która czekała na te przepisy, czekała na to, że wreszcie proces będzie się mógł odbywać rzetelnie, tak jak w każdym cywilizowanym kraju. I już kończę, pan minister bardzo dużo powiedział o tej równości, ta zasada równości broni. I ta zasada równości broni w latach 2016-2023 została zachwiana, bo ja już nie mówię o tym, że adwokat w stosunku do prokuratora to miał bardzo nikłe prawa w procesie karnym, ale nawet sąd, te przykłady były podane przez pana ministra, że sąd nie mógł być dysponentem procesu karnego. Ja przecież sama występowałam w wielu procesach karnych jeszcze do 2015 roku i po 2015, skala tych zmian, która powodowała, że proces tak naprawdę się wydłużył. I przypominam o tym, o czym powiedział wczoraj na komisji, na posiedzeniu komisji pan Stanisław Gawłowski, pan senator, kiedyś zadał takie pytanie Ministerstwu Sprawiedliwości, ile jest takich osób w Polsce, w których w zasadzie postawiono im zarzuty i akt oskarżenia nie wpłynął do sądu. Ponad 5 lat, 20 tysięcy. Więc ja radziłabym temu stowarzyszeniu, które tak bardzo martwi się, że przestępcy będą chodzić po ulicach, żeby się zajęli tymi 20 tysięcy spraw, żeby wreszcie w takich sprawach albo nastąpiło umorzenie postępowania z powodu bezzasadności, albo żeby skierowane były akty oskarżenia. Bo w tym momencie nakłada się, to jest infamia dla człowieka, to jest śmierć cywilna dla człowieka, który nie może podjąć pracy, nie może pełnić odpowiedzialnych funkcji nie tylko w przedsiębiorstwach czy firmach państwowych, instytucjach państwowych, ale również w instytucjach prywatnych, bo nikt nie zatrudni osoby z zarzutami. No i nie może dostać kredytu, nie może normalnie funkcjonować. W związku z czym radziłabym tej grupie prokuratorów, która tak się obawia o wymiar sprawiedliwości, o tych przestępców, którzy będą biegać, żeby może zajęli się swoją pracą. Bardzo dziękuję panie ministrze. Jeszcze raz na pana ręce składam podziękowania dla ministerstwa i dla Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, bo wykonała fantastyczną pracę dla nas wszystkich, dla obywateli bez względu na barwy polityczne, bo każdy, ja już to z tej mównicy mówiłam wielokrotnie w ubiegłych latach, każdy może stąd wyjść i nagle stanąć w obliczu prawa, bo złamie prawo nawet nieświadomie. Dziękuję bardzo. oklaski

---