Katarzyna Kierzek-Koperska: Alarm wobec wyłudzeń mieszkań od seniorów

Teraz Panie Posłanki Katarzyna Kierzec-Koperska i Karolina Pawliczak będą zadawały pytania do Pani Minister Marzeny Okły-Drewnowicz. Jest już także obecna. Dotyczy on wyłudzeń mieszkań od seniorów. Bardzo proszę Panie Posłanku. Szanowny Panie Marszałku, Pani Minister Wysoka Izbo. W ostatnich dniach jesteśmy świadkami skandalicznych scen. Oto kandydat na prezydenta Karol Nawrocki w sposób przynajmniej nieetyczny przejął mieszkanie od 80-letniego pana Jerzego, wprowadzając go w błąd, wykorzystując trudną sytuację materialną i życiową, a także kłamiąc co do okoliczności samej transakcji. O odpowiedzialności karnej zdecyduje sąd, ponieważ istnieje tutaj zasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z artykułu 286, paragraf 1 Kodeksu Karnego, za co grozi 8 lat więzienia. Oświadczenie opiekunki pana Jerzego wskazuje na to, że pan Karol Nawrocki nie opiekował się panem Jerzym, jak deklarował wielokrotnie w wystąpieniach publicznych, a ten w konsekwencji trafił do DPS-u. Także syn pana Jerzego ocenia tę sytuację bardzo krytycznie, określając ją wprost wyłudzeniem. W ostatnich latach nasila się zjawisko wrogich przejęć nieruchomości czy wręcz wyłudzeń od seniorów. Często samotni, schorowani, bezsilni szukają czyjeś uwagi i często tracą czujność co do faktycznych intencji człowieka, który rzekomo chce wyzwolić ich z problemu. W 2016 roku w Gdańsku miała miejsce bardzo głośna sprawa wyłudzenia 12 mieszkań za rzekome pożyczki na kwotę 2,5 mln zł, oskarżonych w tej sprawie było 15 osób. W takich spraw w całej Polsce są setki. Przestępcy często podpisują umowy lichwiarskiej pożyczki, umowę do żywocia albo kombinują tak jak to widzieliśmy w ostatnich dniach. Ofiarami są najczęściej ludzie w trudnej sytuacji majątkowej, życiowej i w starszym wieku. Zmanipulowani nie rozumieją konsekwencji złożenia podpisu pod dokumentem. Nasze społeczeństwo starzeje się coraz szybciej. Wszyscy kiedyś będziemy seniorami. Musimy zatem w sposób szczególny chronić tych, którzy najczęściej padają ofiarami oszust. Panie minister, mam pytanie. Z jakimi problemami spotykają się seniorzy obecnie i jakie rekomendacje do zmiany przepisów prawa postuluje pani wprowadzić już dziś? Dziękuję. Zapraszam panią ministerę do spraw polityki senioralnej, panią Marzenę Okłodrewnowicz. Panie marszałku, wysoka Izbo. Oszustwa związane z wyłudzeniami mieszkań od osób starszych to tak naprawdę jedne z najbardziej perfidnych oszustw. Ludzie, których motywuje chęć szybkiego wzbogacania się i przejęcia mienia znacznej wartości, wykorzystują osoby starsze w niezwykle trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Osoby starsze w ostatnich latach często wpadały w spiralę zadłużenia. Przez 8 lat, między 2015 a 2023 roku, według danych z Krajowego Rejestru Długów, zadłużenie polskich seniorów wzrosło dwukrotnie, z 3 do 6 mld zł. Jednocześnie niewystarczające działania państwa, jeśli chodzi o opiekę nad osobami starszymi w ich domach. Tak, można powiedzieć, że przez te wszystkie lata te zjawiska wystawiły wiele osób w dojrzałym wieku na pastwę wszelkiego rodzaju naciągaczy. Zdiagnozowaliśmy, że jednym z przykładów takich oszustw jest wykorzystanie mechanizmu mieszkania za opiekę. Oszuści polują na osoby zadłużone, czy np. opiekujący się osobami z niepełnosprawnościami. Oferują stałą pomoc w zamian za przepisanie na nich nieruchomości. Często tak formułują omowy, że taki obowiązek trudno jest wyegzekwować. Inna metoda to przywołana przez panią poseł historia szajki z Pomorza. Notariusze mieli namawiać klientów dobrania pożyczek pod zastaw swoich nieruchomości. Oszustwa są tym bardziej bulwersujące, że dokonują ich osoby reprezentujące w jakiś sposób majestat państwa. Wzbudzające szczególne społeczne zaufanie. Tak działo się m.in. w tej pomorskiej sprawie. Problemem jest także nieuregulowany rynek opierający się na tzw. dożywotnym świadczeniu pieniężnym. O ile jeszcze zarządów kalicji Platformy Obywatelskiej PSL-u udało się uchwalić ustawę o odwróconym kredycie hipotecznym, to kwestia umów dożywocia wciąż pozostaje niedostatecznie rozwiązana. Jedno jest pewne. Musimy ochronić polskich seniorów przed oszustami. Zaproponujemy rekomendacje, które złożą się w kompleksowy program bezpieczeństwa seniora w aspekcie mieszkaniowym i finansowym, cyberbezpieczeństwa oraz wsparcia psychologicznego. W związku z tym podjęłam już współpracę czy to z Ministerstwem Sprawiedliwości, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji Komendą Główną Policji, czy też z Ministerstwem Rodziny, Racy i Polityki Społecznej. Pani poseł pytała konkretnie o tę współpracę, w jakim zakresie. W trakcie już dotychczasowych konsultacji ustaliliśmy, jakie mamy priorytety i w którą stronę pójdziemy w tej współpracy w kierunku przygotowania rekomendacji. I tak na przykład w Ministerstwie Sprawiedliwości wiemy, że procedowany jest projekt ustawy o instrumentach wsparcia, podejmowania decyzji, który ma zastąpić ubezwłasnowolnienie, które dzisiaj jest stosowane. Więc to jest bardzo ważny projekt, dlatego że szczególnie jest on potrzebny w sytuacji, w której są osoby starsze dotknięte chorobami otępiennymi. W kwestii również umów do żywocia. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wspólnie z Komendą Główną Policji rozmawiamy już o całym programie związanym z cyberbezpieczeństwem, ale też i pod kątem innych oszustw mających miejsce, jeśli chodzi o osoby starsze. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nawet przed chwilą rozmawiałam z panią wiceminister Nowakowską. Tutaj niezbędne jest uregulowanie kwestii związanych z opieką na osoby starsze. Choćby z kwestią z kierowaniem do domów pomocy społecznej i z ponoszeniem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Te główne tematy dotyczące zmian z tymi resortami, które wymieniłam dotyczą przede wszystkim tych obszarów. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Szanowni Państwo, przywitajmy członków Słupieckiej Rady Seniorów, słuchaczy Słupieckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz członków Słupieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, którzy zasiadli już na galerii. Przybyli na zaproszenie pana posła Michała Pyrzyka. Witamy bardzo serdecznie. I teraz prosimy panią posł Karolinę Pawliczak. Panie marszałku, pani minister, Wysoka Izbo, bardzo dziękuję za to, że wreszcie sprawy seniorów są tak kompleksowo podnoszone. Temu służy właśnie powołanie ministerstwa dedykowanego tak ważnej dla nas polityce senioralnej. Pytanie dotyczy pani minister prac podejmowanych obecnie przez resort nad rozwiązaniami wspierającymi seniorów, czyli jak wyglądają działania prewencyjne i wzmacniające ich świadomość. Bardzo dziękuję. Zanim pani minister dotrze na mównicę, to przywitajmy jeszcze przedszkolaków z Miejskiego Przeczkola nr 4 w Zambrowie. Biedronki. Na zaproszenie pani poseł Alicji Łebkowskiej-Gołaś, oraz pana posła i ministra Stefana Krajewskiego. Witamy bardzo serdecznie z jednej strony seniorów, z drugiej przedszkolaków. Akurat na mównicy jest pani minister od polityki senioralnej. Bardzo dziękuję. Pozdrawiamy. Bardzo dziękuję pani posłance za podniesienie kwestii prewencji, edukacji. Ona wydaje się niemedialna, więc nienośna, ale tak naprawdę jest fundamentalna i bardzo ważna w walce z przestępcami, naciągaczami, oszustami. Tak, poza wszelkimi systemowymi zaworami bezpieczeństwa, które wprowadzimy, żeby postawić na wzmacnianie świadomości, na przestrogę. To, co oszuści perfekcyjnie wykorzystują, to łatwowierność i brak znajomości przepisów. Polscy seniorzy muszą być objęci powszechną edukacją prawną i muszą wiedzieć, gdzie szukać pomocy w sytuacjach kryzysowych. Szanowni państwo, z jednej strony funkcjonują już punkty nieodpłatnej pomocy prawnej, które siłą rzeczy powinny być takim pierwszym kontaktem, pierwszą tarczą seniora. Pomoc taka jest świadczona w każdym powiecie w ok. 1500 punktach w całym kraju. Choć w pierwszej kolejności musimy zrobić wszystko, by seniorzy nie musieli pukać do drzwi takiego punktu, by potrafili sami rozpoznać zagrożenie i ustrzec się przed nim. Właśnie dlatego polskim seniorom zaproponujemy program powszechnej edukacji prawnej. Wraz z panią minister, za co bardzo dziękuję, Zuzanną Rudzińską-Bluszcz, jeszcze w maju rozpoczniemy pilotaż takiego programu. Odbędą się spotkania w ścisłej współpracy z samorządami. Spotkania będą miały pięć modułów tematycznych. Metoda na wnuczka i inne zagrożenia, czyli o najpopularniejszych przestępstwach w przeciwkomieniu. Korzystam z internetu, czyli o bezpieczeństwie w sieci. Tajemnice czterech ścian, czyli o przemocy domowej. Testament, darowizna, umowa do żywocia, czyli jak rozporządzać swoim majątkiem oraz świadomy konsument. Wykwalifikowani trenerzy w takiej ciekawej, dynamicznej, interaktywnej formie przekażą seniorom najważniejsze informacje. Na spotkaniach będą też oczywiście rozdawane poradniki skonstruowane dokładnie w taki sam sposób, jak mówiłam. Pilotaż będzie trwał od maja do października. W przyszłym roku chcielibyśmy, aby takim programem objąć całą Polskę. Bardzo dziękuję w tym miejscu pani minister, mistrze Rudzińskiej-Wlóżcz i całemu zespołowi z Ministerstwa Sprawiedliwości. Oprócz tego programu organizujemy szereg innych akcji o bezpieczeństwie. Między innymi z Ministerstwem Cyfryzacji i Ministerstwem Edukacji program Szkoła Międzypokoleniowa. Właśnie pilotaż się zakończył. Podczas tego pilotażu uczniowie przekazywali czy też dostarczali seniorom niezbędną wiedzę ze świata cyfrowego, zwracając szczególną uwagę na ochronę przed oszustwami. W programie wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy osób. Planujemy kolejne edycje. Z Ministerstwem Cyfryzacji realizowaliśmy także akcję Seniorze Zastrzeż PESEL. Zachęcając do wykonania takiej czynności w aplikacji M Obywatel lub osobiście w siedzibie urzędu. Zastrzeżenie PESELu to jedno z ważnych narzędzi zapobiegania wyłudzeniom. Zaprosiliśmy do tej akcji również znane osoby ze świata kultury, aby apelowały z dużą skutecznością o szczególną ostrożność. Podsumowując, po pierwsze poprawa warunków życia polskich seniorów to już konsekwentnie robimy, m.in. projektując rentę w Dowią. Tu mamy panią minister Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. To jest też odpowiedź na trudną sytuację kryzysową seniorów w sytuacji, kiedy umiera bliski. Współmał żonek. Czy zaplanowany na przyszły rok bąd senioralny, który jest po konsultacjach społecznych i w tej chwili będzie dalej procedowany w rządzie? Po drugie, cały pakiet bezpieczeństwa seniora, systemowe zmiany, komplet zaborów bezpieczeństwa, które zaproponujemy już wkrótce, chroniący seniorów w trzech aspektach, mieszkaniowym i finansowym, psychologicznym i w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Tu jestem po spotkaniu z komendantem głównym Policji, tak abyśmy w ciągu najbliższych dni mogli powołać taki roboczy zespół, który opracuje cały taki pakiet bezpieczeństwa, chroniący seniorów przed szerokimi wyłudzeniami, szczególnie w sieci, ale nie tylko. Po trzecie, edukacja, o którą pytała pani posłanka, to jest powszechna edukacja prawna seniorów. Realizując te trzy ważne elementy, ochronimy w znacznej części polskich seniorów przed wyłudzaczami i naciągaczami. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Pani minister.