Cezary Tomczyk: Tarcza Wschód zabezpieczy wschodnie granice Polski

Panie marszałek, Wysoka Izbo, Szanowni Państwo, na naszych oczach zmienia się sytuacja geopolityczna. Mówił o tym wczoraj pan premier Donald Tusk, ale są rzeczy niezmienne. Myślę, że co do tego wszyscy w tej Izbie się zgodzimy, niezależnie od tego czy siedzimy po tej czy po tej stronie sali. Rosja jest dla Polski zagrożeniem, a NATO jest dla nas najważniejszym sojuszem wojskowym. To są rzeczy niezmienne, to są rzeczy czy istota sprawy, wokół której oparte jest polskie bezpieczeństwo. Obrona Polski to nasza armia, nasze sojusze i odporność społeczeństwa. To są te trzy kategorie wokół których całe polskie państwo funkcjonuje, jeżeli chodzi o obronność naszego kraju. Rząd Donalda Tuska zdecydował się na realizację największego projektu tego typu od dziesięcioleci, czyli na budowę wielkiego projektu Tarcza Wschód. Granica pomiędzy Polską a Białorusią, granica pomiędzy Polską a Rosją, granica pomiędzy Polską a Ukrainą stanie się najlepiej zabezpieczoną granicą w Europie. Ale też najlepiej zabezpieczoną pod względem innowacyjności. Bo Tarcza Wschód to nie tylko kwestia żel betonowych jeży, to nie tylko rowy przeciwczołgowe. To też kwestie systemów antydronowych, nowoczesnych systemy rozpoznania i wszystko to co wiąże się z innowacją na współczesnym polu walki. Na samym końcu Tarcza Wschód zostanie objęta nadzorem przez nowobudowany komponent obrony pogranicza. To budowane na podstawie zarówno Wojska Zawodowego, ale też Wojsk Obrony Terytorialnej. Komponent, który stanie się opiekunem Tarczy Wschód i który będzie również tego typu swoistą formacją pomocniczą. Jest z nami pierwszy sapper Rzeczpospolitej, pan generał Marek Wawrzyniak, który razem albo pod kierownictwem pana generała Czosnka, zastępcy szefa sztabu generalnego odpowiadają za realizację projektu. I też z tego miejsca, panie generale, wszystkim żołnierzom, polskim saperom, inżynierom, chciałem bardzo serdecznie podziękować za realizację tego projektu. Szanowni państwo, Narodowy Program Odstraszania i Obrony, bo tak oficjalnie nazywa się program Tarcza Wschód, został skonstruowany dokładnie w taki sposób. To znaczy, w pierwszej kolejności armia powinna wykonywać też właśnie funkcję odstraszania. Tarcza Wschód jest też po to, żeby pokazać, że my jesteśmy zdolni do obrony własnego państwa. Że budujemy fortyfikacje na granicy polsko-rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, po to, żeby polskie społeczeństwo było całkowicie zabezpieczone. Jak państwo wiedzą, dyrektywa NATO, oprócz tego, że wskazuje Rosję jako największe potencjalne zagrożenie dla Sojuszu Północnoatlantyckiego, wskazuje również, że najważniejsza jest obrona każdego centymetra kwadratowego terytorium NATO, obrona każdego centymetra kwadratowego terytorium Rzeczpospolitej. I to jest dzisiaj dla nas najwyższym nakazem. Dla każdego polskiego rządu, niezależnie od tego, która partia rządzi, to jest fundament naszego bezpieczeństwa, obrona naszego terytorium. Nie ma dzisiaj ważniejszego zadania. Szanowni państwo, Polska kilka miesięcy temu rozpoczęła budowę Tarczy Wschód. Tak jak powiedziałem, to największy projekt inżynieryjny tego typu budowany w Europie. Chcemy, żeby ten projekt był połączony razem z Bałtycką Linią Obrony, czyli z linią fortyfikacyjną, która jest zbudowana przez Litwę, Łotwę i Estonię. Ten projekt dzieli się właściwie na trzy elementy. Po pierwsze, to infrastruktura przeciwczołgowa, przeciwpancerna, ale też specjalne pasy, które będą przygotowane pod ewentualne zaminowywanie. element drugi to systemy antydronowe i rozpoznawcze. I trzeci element, wsparcie dla Polski Wschodniej i Północnej. Wsparcie dla szpitali, wsparcie dla budowy dróg, wsparcie, jeżeli chodzi o mosty, o przeprawy. Chcemy sprawić, żeby Polska Wschodnia i Polska Północna również na tym projekcie skorzystały. W ciągu ostatnich dni uruchomiliśmy specjalny program szpitale przyjazny wojsku. Chcemy, żeby szpitale, które są na granicy Wschodniej i Północnej, mogły korzystać też z zasobów Ministerstwa Obrony Narodowej i z zasobów państwa. Taki przykład, który często widzimy będąc na granicy, jeżeli państwo mieli okazję być w terenach przygranicznych, nawet z wielu względów jest tam problem z zasięgiem komórkowym. To też jest taki element, który wpływa na bezpieczeństwo. Zresztą poprzedni rząd w dokumentach, które mamy pokazywał, że jest wielki problem z łącznością na granicy, zarówno jeżeli chodzi o obszar cywilny, jak i obszar wojskowy. To są takie elementy, które były szczegółowo poprawiane i zostały poprawione w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Polscy generałowie mówią dzisiaj, że paradoksalnie jest tak, że żyjemy w XXI wieku, a obok, za granicami Polski, toczy się wojna rodem z XX wieku. Ale tak naprawdę to jest wojna i z XX wieku, i z XXI wieku, bo widzimy z jednej strony obrazy rodem z czasów II wojny światowej, czyli to wszystko, co wiąże się z artylerią, z ciężkim sprzętem, właśnie z zaporami, z rowami przeciwczołgowymi, przeciwpanternymi, a z drugiej strony mamy ten element innowacyjny, czyli drony, które dzisiaj w ogromnej mierze ukształtowały to pole walki zarówno pod względem walki z zagonami panternymi, jak i z pojedynczymi żołnierzami. Ze względu na położenie Polski na mapie Europy oraz obecnej sytuacji bezpieczeństwa w naszym regionie, oczywistym jest też właśnie wyciąganie wniosków i doświadczeń ze współczesnych konfliktów, przede wszystkim z konfliktu, który widzimy na Ukrainie. Naszymi konsultantami w sprawie Tarczy Wschód są wojska brytyjskie, fińskie oraz państw bałtyckich. Jesteśmy również po rozmowach z wojskami Stanów Zjednoczonych w tej sprawie. Wysoka Izbo, analizując sytuację naszych sąsiadów, widać wyraźnie, że oprócz inwestycji w nowoczesne uzbrojenie czy właściwe wyszkolenie żołnierzy i rezerw, kluczowe jest też odpowiednie przygotowanie terenu do operacji obronnej. Pomimo trwającej od początku 2022 roku pełnoskalowej wojny za naszą wschodnią granicą, to dopiero rząd pana premiera Donalda Tuska dostrzegł tę potrzebę, w wyniku czego Rada Ministrów 10 czerwca 2024 roku podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia Narodowego Programu Odstraszania i Obrony Tarcza Wschód. Systemowe zwiększenie odporności państwa oraz komunikowanie strategicznej zdolności kraju w celu odstraszenia potencjalnego agresora. Skoordynowana i kompleksowa rozbudowa infrastruktury obronnej na kierunkach głównego zagrożenia. Utworzenie kompleksowej, regionalnej infrastruktury obronnej na wschodniej flance NATO, wspólnie z naszymi partnerami z krajów, o których już mówiłem. Tarcza Wschód jest projektem jedynym w swoim rodzaju, bezprecedensowym i na niespotykaną dotąd skalę. Jako największa inwestycja tego typu zakłada umocnienie blisko 800 km granicy za minimum 10 mld zł. A ponieważ czas w tym przypadku jest najważniejszym czynnikiem, niezłącznie po uchwale Rady Ministrów przystąpiliśmy do jego realizacji. Teraz pokrótce przedstawię co działo się w ciągu ostatnich 8 miesięcy jeżeli chodzi o budowę, zabezpieczenie środków na te pierwsze projekty. I też padło tutaj pytanie, kiedy przewidujemy zakończenie projektu. Projekt Tarcza Wschód to projekt wieloletni, który ma zakończyć się w 2028 roku przekazaniem, fortyfikacji i wszystkiego co będzie zbudowane na granicy komponentowi obrony pogranicza. W pierwszych tygodniach po ustanowieniu programu Tarcza Wschód dopracowano szereg dokumentów decyzyjnych i rozkazodawczych niezbędnych do właściwej realizacji założenia projektu. Doprecyzowano też koncepcję rozwiązań technologicznych i określono zakres pierwszych niezbędnych inwestycji. Zaplanowanie Tarczy Wschód i wszystkiego co się z tym wiąże odpowiada Sztab Generalny i II Korpus Polski, Dowództwo Komponentu Lądowego. Mówiąc wprost zaplanowanie wszystkiego co wiąże się z Tarczą Wschód odpowiadają sami żołnierze, planiści wojskowi i ci, którzy są przygotowani do pełnienia tej roli. We wrześniu zarządzeniem numer Z-10 Mon Minister Obrony Narodowej powołał zespół ekspertów wojskowych składający się z żołnierzy specjalizujących się w dziedzinach kluczowych dla właściwego nadzoru nad kształtem i przebiegiem inwestycji. Zespołowi przewodniczy zastępca szefa Sztabu Generalnego generał broni Stanisław Czosnek. Wysoka Izbo jako pierwszy powstał testowy odcinek umocnień, on nazwie Zapora, na terenie ośrodka szkolenia poligonowego wojsk lądowych w Orzyszu. To jest też bardzo ważny element dla tej sprawy. Jeśli pani marszałek pozwoli to poproszę jeszcze dosłownie kilka minut. Ale myślę, że sprawy są bardzo ważne i warto o nich powiedzieć też dogłębnie, żeby Wysoka Izba wiedziała na jakim etapie jesteśmy. To jest też pewien wniosek, który płynie chociażby z tego, że na granicy wschodniej państwa musieliśmy modernizować Zaporę, która powstała tam, żeby powstrzymać zagrożenie hybrydowe ze strony Rosji. Gdyby ta Zapora działała, Zapora zbudowana przez poprzedni rząd, nie trzeba byłoby jej modernizować. Jest to wniosek dość oczywisty. Natomiast chcieliśmy uniknąć też błędów tego rodzaju. Dlatego właśnie powstał specjalny ośrodek testowy w Orzyszu, gdzie żołnierze testują różne elementy, które są pozyskiwane. Elementy, które mają znaleźć się na granicy, tak żeby uniknąć błędów w planowaniu. Żeby to, co znajdzie się na granicy państwa, było od razu zbudowane w taki sposób, żeby nie trzeba było tego w ciągu kolejnych miesięcy modernizować. Wysoka Izbo, 30 października, przystąpiliśmy do realizacji umocnień pierwszego odcinka na granicy z obwodem królewieckim, aby też te rozwiązania można już było sprawdzić w praktyce. Do 21 listopada 1924 roku żołnierze z 5. Pułku Inżynieryjnego, 2. Pułku Saperów, 2. Pułku Inżynieryjnego, 16. Pułku Saperów wykonali w pobliżu miejscowości Dąbrówka, w powiecie węgorzewskim, pierwszą rozbudowę inżynieryjną o długości 2,5 km. W ramach rozbudowy pasa przygotowanego wcześniej przy granicznego wykonano ponad 2 km rowu przeciwpancernego oraz ustawiono niemalże 4 tys. żel betonowych jeży. I tak sukcesywnie w ramach pozyskiwanych działek będzie rozbudowywana tarcza wschód, wzmacniając ją o te elementy innowacyjne, elementy, które wiążą się z miejscami schronienia. Z uwagi na warunki atmosferyczne realizacja odcinków terenowych stała się w ciągu ostatnich miesięcy trudna, ale wojska inżynieryjne przeniosły się, jeżeli chodzi o realizację swoich zadań, na przejścia graniczne z Federacją Rosyjską i Białorusią. Jako pierwsze zostały w ten sposób przygotowane przejścia graniczne w okolicy Gołdapi oraz miejscowości Połowce. Obecnie do czasu poprawy warunków pogodowych będziemy umatniać kolejne przejścia graniczne w pierwszej kolejności w miejscowościach Grzechotki, Grunowo i Bezledy. Na koniec, bo tych informacji jest oczywiście jeszcze bardzo dużo, ale też chciałbym przedstawić liczby. W ciągu tych kilku miesięcy ostatniego roku wydano 247 mln złotych na zakup 136 maszyn inżynieryjnych, które pozwolą budować szybciej tarczę wschód. Maszyny zostaną oczywiście w Wojsku Polskim. Ale też, co bardzo ważne, myślę, że z tego punktu widzenia bardzo istotne, chciałbym Państwu przekazać informację, że w ramach wyżej wymienionej kwoty zakupiliśmy też specjalną maszynę, która jest nazywana fabryką schronów. To jest urządzenie, które się nazywa Ultimate Building Machine. Maszyna pozyskana ze Stanów Zjednoczonych jest używana przez Armię Amerykańską. Umowa została podpisana 2 stycznia 2025 roku. Zakupiliśmy dwa zestawy urządzeń do szybkiej budowy obiektów. Zgodnie z podpisaną umową pierwszy wylot szkoleniowy do Stanów Zjednoczonych planowany jest na marzec tego roku. Zaś same urządzenia trafią do wojska do końca drugiego kwartału 2025 roku. Ponadto w ramach praktycznego szkolenia w Polsce planowana jest budowa pierwszych obiektów infrastruktury z wykorzystaniem dostarczonych zestawów w sierpniu i wrześniu bieżącego roku. Szanowni Państwo, jak Państwo widzą projekt Tarczy Wschód, to nie jest też tylko projekt Ministerstwa Obrony Narodowej. Chciałbym to bardzo jasno podkreślić. To jest projekt i program państwa polskiego. Dlatego, że wtedy, kiedy państwo w jakikolwiek sposób jest zagrożone, zresztą widać to po inwazji rosyjskiej na Ukrainę, to nie jest tak, że broni się tylko armia. Broni się całe państwo, wszystkie organy tego państwa, wszystkie instytucje tego państwa i też społeczeństwo. Dlatego musimy zrobić absolutnie wszystko, żeby każdy z tych aspektów był wypełniony treścią. Żeby zarówno, jeżeli chodzi o ochronę polskiego terenu, polskiego nieba, zarówno jeżeli chodzi o kwestię przygotowania polskiej armii, zakupu nowoczesnego uzbrojenia i też wspomagania społeczeństwa w przygotowaniu do różnych scenariuszy, żeby Polska zawsze była krajem najlepiej przygotowanym. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję, Panie Minister.