Sejm: Profilaktyka onkologiczna 2026 - zwiększyć zgłaszalność

Bardzo dziękuję za to, że przyjęliście Państwo nasze zaproszenie do udziału w dzisiejszym wydarzeniu. Wyzwanie profilaktyki onkologicznej 2026 r. zwiększamy zgłaszalność i generujemy zyski. Jako współorganizatorka tego wydarzenia cieszę się, że możemy spotkać się w Sejmie w szczególnym momencie, w tak eksperckim gronie z przestrzenią do konkretnej i merytorycznej rozmowy. Rok 2026, przypomnę, został uchwałą Sejmu ogłoszony Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej i to nie jest hasło, to zobowiązanie, bo diagnozę już mamy. Wiemy, że zgłaszalność do programów profilaktycznych w Polsce jest wciąż zbyt niska i dzisiaj naszym zadaniem nie jest opisywanie problemu, ale wskazanie rozwiązań, które chcemy wdrożyć. Chcemy odpowiedzieć na dwa fundamentalne pytania. Po pierwsze, jak zwiększyć zgłaszalność do programów profilaktyki onkologicznej już w 2026 roku i po drugie, jak udokumentować, że profilaktyka się opłaca nie tylko zdrowotnie, ale także systemowo i finansowo. Dlatego tak ważne jest, że przy jednym stole zasiadają dziś przedstawiciele środowiska Klinicznego Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Zdrowia, Narodowej Strategii Onkologicznej, Medycyny Pracy, Organizacji Profilaktyków i Administracji Publicznej. Bo jeśli mamy mówić o deklaracji dowiedzenia celów, to właśnie w takim gronie. Drodzy Państwo, dzisiejsza agenda jest bardzo konkretna. Skupimy się na trzech kluczowych obszarach. Profilaktyce raka piersi, raka jelita grubego oraz raka szyjki macicy, łącząc profilaktykę wtórną ze szczepieniami HPV. Rozmawiamy o barierach zgłaszalności, o różnicach regionalnych, ale także o tym, czego możemy nauczyć się od najlepszych realizatorów programów. Będziemy też dyskutować o systemie zaproszeń, roli POZ-u w analizie danych, o kosztach komunikacji i włączenia medycyny pracy oraz, co dla mnie szczególnie jest ważne, o budowaniu roli profilaktyków jako koordynatorów działań w terenie. I nie interesuje nas tutaj ogólna deklaracja, że profilaktyka jest ważna, bo to już też sobie powiedzieliśmy przez cały rok, o tym mówiliśmy w Sejmie. Interesuje nas wskazanie zadań, interesuje nas termin i interesuje nas taki końcowy efekt. Profilaktyka, powtórzę raz jeszcze, mówię to bardzo często, to nie jest koszt, to inwestycja i każdy wykryty wcześniej nowotwór to nie tylko ratowanie życia, ale mniejsze obciążenie systemu, krótsza ścieżka leczenia i wymierne oszczędności publicznych środków, których dosypujemy do tego systemu ochrony zdrowia, ale ciągle gdzieś one przeciekają, jak przez durszlak. Tu się państwo profesorowie ze mną zgadzają. Dlatego bardzo mi dzisiaj zależy, aby nasza rozmowa była szczera. Momentami niech będzie krytyczna, ale na końcu niech będzie konstruktywna. Mamy dane, mamy doświadczenie, mamy kompetencje i teraz potrzebujemy decyzji i takiej współodpowiedzialności. Dziękuję serdecznie wszystkim Państwu za gotowość do pracy. Otwieram obrady okrągłego stołu i przekazuję głos pani profesor Beacie Jagielskiej oraz panu profesorowi Piotrowi Rutkowskiemu. Bardzo proszę pani profesor. Szanowna pani marszałek, szanowni państwo, przede wszystkim dziękuję pani marszałek właśnie za tą konferencję. Rzeczywiście dużo mówimy o roli profilaktyki. Mamy wszyscy wątpliwości, że jest ona bardzo ważna, ale pewnie przyszedł taki moment podsumowania i powiedzenia sobie sprawdzam, aby móc pójść dalej, aby móc wypracować te rozwiązania, które będą mogły być wdrożone do praktyki zarówno w edukacji, zarówno w zdrowiu publicznym, ale również także w obszarze działalności nie tylko diagnostycznej, ale również terapeutycznej. Wiemy z ubiegłych lat, które rzeczy nam po prostu nie wyszły, które nie działają, ale wiele rzeczy udało się wprowadzić, tak jak profilaktyka raka szyjki macicy, która jest przykładem, że takie wspólne działanie, taka współpraca może zaowocować jednak sukcesem, bo ta zgłaszalność w tym obszarze się poprawia i możemy mówić również o wdrożeniu nowoczesnych technik profilaktycznych. Także pewnie wszystko przed nami, ale jeżeli tej profilaktyki nie weźmiemy w swoje ręce, to trudno mówić o tym, że odniesiemy sukces, sukces zdrowotny nie tylko w onkologii, ale tak naprawdę w całej medycynie, bo profilaktyka i działania profilaktyczne to nie tylko onkologia, to jest kardiologia, diabetologia, neurologia i szereg różnych dziedzin, ponieważ profilaktyka tak naprawdę dotyczy każdej sfery naszego życia. Dziękuję bardzo. Dzień dobry Państwu, Piotr Rutkowski, ja reprezentuję Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Narodowe Instytut Onkologii, ale również kieruję zespołem Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i we wszystkich tych punktach i we wszystkich etapach mojego życia w tej chwili tak naprawdę profilaktyka onkologiczna jest numerem jeden. Bardzo dziękuję Pani Marszałek za zorganizowanie tego spotkania, bardzo dziękuję, że w ogóle Sejm podjął Rok Profilaktyki Zdrowotnej. Jak Państwo widzą dzisiejsze spotkanie, które jest pierwsze w tym cyklu dotyczy wyzwań profilaktyki onkologicznej w kontekście profilaktyki wtórnej i nie tylko zwiększenie zgłaszalności, ale przede wszystkim generujemy zyski. Zyski w Polsce to wszyscy myślą oczywiście, że to są czyste pieniądze, ale te czyste pieniądze to nie tylko są zysk, to nie jest tylko pieniądz, to jest zysk dla nas, dla dłuższego życia, dla mniejszego obciążenia naszego czasu opieką zdrowotną. Pokażę Państwu kilka przeźroczy, bo przygotowaliśmy po pierwsze, jaka jest sytuacja dotycząca profilaktyki w kontekście Narodowej Strategii Onkologicznej i jakie możemy rzeczywiście oszczędności generować za pomocą profilaktyki. Nie wiem, czy to działa. Chyba nie działa. Działa. Dobrze. To jest cel spotkania, jak Państwo widzą. Po pierwsze, jak zwiększyć rzeczywiście zgłaszalność do programu profilaktyki onkologicznej i czy możliwe jest udokumentowanie zysków z profilaktyki, bo jak to się opłaca. Jeżeli chodzi o Narodową Strategię Onkologiczną, my mamy, jak Państwo wiedzą, dwa zadania trwają już piąty rok i jednym z głównych filarów, dwóch obszarów to jest profilaktyka pierwotna i wtórna. Dzisiaj skoncentrujemy się głównie na profilaktyce wtórnej, ale profilaktyka pierwotna jest nie mniej istotna, bo to jest inwestycja po prostu w edukację. Bardzo dziękuję dla tego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Oczywiście w styl życia i w to, żeby w ogóle nie zachorować. To są kluczowe działania, które mamy w tym roku. Jak Państwo widzą, ich jest całkiem sporo i dużo z nich dotyczy profilaktyki, m.in. rozwój szczepień przeciwko HPV, Narodowego Portalu Onkologicznego, testów HPV-DNA, testów FIT, wdrożenia profilaktyki również w zakresie raka płuca. To jest lista działań, które ja podkreśliłem i które częściowo nie są zrealizowane lub są zrealizowane albo wiszą z opóźnieniami na ramach profilaktyki wtórnej w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej. Niestety jest ich całkiem sporo, co wynika z bardzo różnych przyczyn, ale to świadczy o tym, że naprawdę mamy sporo zadań przed nami. Co więcej, my bardzo dobrze zidentyfikowaliśmy wszystkie przeszkody i mamy wszystkie rozwiązania, jeżeli chodzi o to. Tu mamy na przykład działania dotyczące obowiązku stosowania mamografów cyfrowych. Udało się wprowadzić to, co jest na zielono, ale część z tych zadań, rok, który tam jest wpisany, już minął. Za to zachęcam Państwa. Narodowy Portal Onkologiczny jest zbiorem w jednym miejscu naszych działań dotyczących profilaktyki i tak naprawdę powiązanie tego z IKP-em ma szansę spowodować, że każdy z nas wie, jak zastosować swoją profilaktykę w codziennym życiu, a poza tym jak zapisać się na badania profilaktyczne. Na razie mamy trzy badania profilaktyczne, bo mamy cytologię czy w tej chwili również test molekularny HPV-HR. Mamy mamografię i mamy kolonoskopię. Przed nami dwa inne testy, czyli test FITF i również niskodawkowa tomografia komputerowa. I tutaj chciałem Państwu pokazać, to nie jest moje opracowanie, to jest opracowanie z Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, jaki jest zwrot z inwestycji w profilaktykę i badania przesiewowe. To są założenia brzegowe, jak Państwo widzą, analiza kosztów całkowitych, zmiana struktury pacjentów, efekt zdrowotny, również dotyczący umieralności i ciężaru klinicznego i liczba rozpoznań rośnie początkowo, punktowo wskutek screeningu, ale te rozpoznania są na całkiem innym etapie. Przeanalizowano wiele dostępnych wyników badań kosztowych i proszę zobaczyć, to jest bardzo ciekawy element, to jest parametr dotyczący właściwie takiego zwrotu ekonomicznego profilaktyki w perspektywie bezpośredniej i pośredniej. To jest coś, co przygotowało akurat w brytyjskim NHS jako narzędzie do kalkulacji w kierunku profilaktyki raka jelita grubego, czyli to jest Return on Investment Tool i proszę zobaczyć, screening istotnie obniża koszty leczenia pacjenta chorego na raka jelita grubego. Więc to jest bezpośrednio wyliczone, tu są twarde dowody rejestrowe z Danii. Jeżeli mówimy tak naprawdę tylko o bezpośrednich dowodach, tu mamy raka jelita grubego, wysoki wzrost kompleksowej opieki, proszę zobaczyć, 8 do 1, jeżeli liczymy korzyści bezpośrednie i pośrednie, czyli 1 dolar czy 1 zł wydana na profilaktykę i udział w profilaktyce raka piersi, to jest 8 zł w systemie całym, w gospodarce, we wszystkich możliwych aspektach. Ale to jest jeszcze ciekawe, to już nie dotyczy może bezpośrednio profilaktyki wtórnej, czyli screeningu, ale proszę zobaczyć, kontrola tytoniu, ten efekt ekonomiczny oznacza po pierwsze zwrot ekonomiczny 1,2, ale przede wszystkim per capita oszczędności 7%. To są prawdopodobnie tutaj Narodowy Fundusz Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia, czyli to są dokładnie te pieniądze, które nam brakują i to wystarczy z kontroli tytoniu, jeżeli chodzi o to, co moglibyśmy zaoszczędzić i mieć w systemie ochrony zdrowia. W związku z tym mamy tak naprawdę screeningu, to są niższe koszty, efekt plus mierzalność tych wszystkich inwestycji w profilaktykę daje tak naprawdę zmianę, potencjału ochrony zdrowia w Polsce. Mamy niewykorzystany potencjał, bo cały czas zaczynamy z niskiego poziomu i tyle chciałem powiedzieć Państwu tytułem wstępu. Bardzo dziękuję i oddam chyba głos pani minister Paulinie Piechniej-Więckiewicz. Tak jest. Teraz pani wiceministra edukacji narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz. Pani marszałek, szanowne posłanki, szanowne senatorki, państwo ministrowie, panie profesor, panie profesorze, ja przede wszystkim chciałam bardzo również podziękować za inicjatywę związaną właśnie z rokiem profilaktyki zdrowotnej. Nie ukrywam, że jest to temat, który nie tylko leży w zakresie moich obowiązków w Ministerstwie Edukacji, ale też bardzo leży mi na sercu i w związku z tym muszę też państwa przeprosić, że nie będę dzisiaj uczestniczyć w całym wydarzeniu, ponieważ mam od kilku tygodni zaplanowaną właśnie wydarzenie z dziećmi i nauczycielami z całej Polski w związku z profilaktyką zdrowia psychicznego, która też pani marszałek jest bliska sercu i myślę, że nam wszystkim w ramach programów z NPZ-u, co też pokazuje, że tutaj bardzo mocno współpracujemy. Mówię o Narodowym Programie Zdrowia. To, co chciałabym powiedzieć dzisiaj w imieniu ministerstwa, to oczywiście przekazać tę informację, że kwestie tego, w jakim kształcie edukacja zdrowotna będzie obowiązywać, to jeszcze kilka tygodni pani ministra Barbara Nowacka będzie oficjalnie już państwa informować o tej decyzji. My w tej chwili konsultujemy też z różnymi organizacjami, instytucjami potencjalny kształt edukacji zdrowotnej, ale też czego nam może jeszcze w edukacji zdrowotnej brakuje, od środowiska lekarskiego, przez organizacje pozarządowe, więc jeżeli państwo też macie swoje propozycje, to my oczywiście jesteśmy otwarci na analizy i to jest jakby pierwsza sprawa, gdyż edukacja zdrowotna niewątpliwie ma duże znaczenie i może mieć duże znaczenie w budowaniu profilaktyki, również profilaktyki onkologicznej. Druga kwestia to kwestia oczywiście szczepień HPV, które, jak mam nadzieję, będą od przyszłego roku już obowiązkowe, natomiast w tej chwili jest ta możliwość, że można zaszczepić się w placówce oświatowej w wyniku współpracy dwóch ministerstw, więc my ten program kontynuujemy. Jak wiecie państwo, to nie są ostateczne szacunki, tutaj nie będę wyprzedzać Ministerstwa Zdrowia czy GIS-u, ale te 40% wyszczepialności w grupie rocznika 2012 to już jest coś, w kontekście, o którym zawsze mówi minister Grzesiowski, to znaczy w kontekście tego, jaki czas był przeznaczony na realizację, w jakim czasie realizacji de facto jesteśmy, więc oczywiście wszyscy chcemy więcej, ale czas też nie był bardzo długi, więc myślę, że o jakimś presukcesie można mówić. To jest kwestia też tego, jak opowiadamy świat i jakie czynniki ryzyka w tym świecie dzieci, ale też dorośli napotykają.

---