Bartosz Romowicz: Poprawki dla gmin parkowych, uzdrowiskowych i dróg na 2026

Panie marszałku, panie minister, wysoka Izbo. Projekt zmiany ustaw o dochodach i jednostce w sąsiedztwie terytorialnego to jest dobry projekt. To jest projekt, który jest kontynuacją dobrej zmiany, które zapoczątkowaliśmy w roku ubiegłym, na rok 2026, kolejny, bo tak naprawdę uniezależniliśmy samorządy od widzimisie politycznego. Tak naprawdę zrobiliśmy coś, co powinno być zrobione od dawna. Oczywiście znajdują się niezadowoleni i to jest naturalne, bo zawsze będzie ktoś niezadowolony. Nie ma jeszcze takiej osoby, która by wszystkim dogodziła. Trzeba też o tym mówić i zwracać się z czego to niezadowolenie wynika. To niezadowolenie wynika między innymi z tego, że ciągle samorządom brakuje pieniędzy na oświaty i my też o tym dobrze wiemy. Stąd też trzeba cały system oświaty zmodernizować, a nie tylko sposób finansowania tej oświaty. I to jest jasne. Natomiast obiektywnie patrząc na wszelkiego rodzaju dane statystyczne, samorządy dostały więcej środków w ramach subwencji. W roku 2025, w stosunku do lat wcześniejszych, i bez tej ustawy takich kwot by nie było. Więc to jest dobra zmiana. Może nie idealna, ale dobra. Natomiast do ideału dążymy, bo chcielibyśmy żyć w idealnym świecie przecież. Dlatego też rozmawiamy teraz o tym kolejnym projekcie zmiany ustawy, po to, żebyśmy w roku 2026 jeszcze te niezbędne zmiany wprowadzili. Natomiast ja pamiętam doskonale dyskusję na posiedzeniu komisji, podkomisji, która powstała do rozpatrzenia tego druku, kiedy wchodził do Sejmu, czyli ustawy o dochodach jednostu reterytorialnego. I wówczas my umówiliśmy się na to, że wprowadzamy te przepisy, jednakże będziemy obserwować jak one funkcjonują i będziemy dokonywać ewaluacji. I w naszej skromnej ocenie tej ewaluacji jeszcze zabrakło i powiedzmy jeszcze więcej przyłoży. Oczywiście rozumiemy, że nie ma jeszcze pełnego roku, stąd pewnie do tej ewaluacji wrócimy. I tutaj z imieniem klubu parlamentarnego Polskę 2050, do Pani ministerzy zwracam się z prośbą o to, żeby zaraz po zakończeniu przyszłego roku, kiedy samorządy złożą odpowiednie sprawozdania w wszystkich tych niezbędnych, które prawo wymaga, żebyśmy jako parlament otrzymali informację, jak po tym jednym pełnym roku ustawy z roku 2025 wygląda sytuacja dochodowej jednostek samorządu reterytorialnego. Jednocześnie na posiedzeniu komisji w ramach pierwszego czytania zwracałem uwagę na pomijęcie pewnych aspektów, a mianowicie nieuznędnienia w roku 2026 rezerw. W dni wczorajszym też rozmawialiśmy z Panią minister telefonicznie. Otrzymałem też od Pani minister informacje statystyczne, że gminy, które mają chociażby parki narodowe, są relatywnie bogatsze w roku 2025 i będą bogatsze w latach przyszłych. Jednakże pamiętajmy jeszcze o jednej rzeczy, że ciągle mamy wskaźnik zamożności. To jest trochę takie błędne koło. Jest takie stare powiedzenie, może brzydkie, ale zacytuję, czemuś biedny, boś głupi, czemuś głupi, boś biedny. I teraz, jeżeli gmina na obszarze, które jest park narodowy w znacznym obszarze, ma ten park, to ma pewnego rodzaju ograniczenia. Mniejszy obszar zabudowy, mniej ludności, dłuższe się ci dróg, nie wykorzystywane przez taką liczbę mieszkańców, mniejszą liczbę dzieci itd. I takim dobrym przykładem jest gmina Cisna, która ma w szkole podstawowej w Cisnej kilkunastu uczniów czy kilkudziesięciu i w klasie pierwszej ma trzech albo czterech. I nie dlatego, że wójt źle gospodaruje, tylko po prostu tyle dzieci się rodzi w tej gminie i tyle dzieci jest w pierwszej klasie szkoły podstawowej w Cisnej. I nie da się już niczego więcej zrobić w tym zakresie, bo dalej w tej gminie Cisna jest ta jedna szkoła i dalej taka liczba dzieci. I to jest gmina specyficzna, ponieważ ona ma mały budżet, mało mieszkańców, ale takie same potrzeby jak każda inna gmina w Polsce. Ma ten park narodowy, z tym ten park narodowy miała dostawać suwencję, część suwencji, czyli te potrzeby ekologiczne. I ona dostaje te potrzeby ekologiczne, tylko na końcu tej drogi w tabeli okazuje się, że ona jest bogatsza, bo ona jednego mieszkańca dochodowo ma dużo i dostaje korektę. I te gminy de facto, które otrzymują za parki narodowe, głównie za parki narodowe, bo to jest największy wskaźnik środki z tych potrzeb ekologicznych tej części suwencji, potem mają w tej korekcie to zabierane. Rozumiem, że w roku 2025 mieliśmy tę korektę ponadnormatywnych zysków, ale od 2026 roku mamy już stałą korektę, która zabiera tym samorządom pieniądze. Jeżeli my chcemy zachęcić samorządy do tworzenia nowej form ochrony przyrody, to my docelowo musimy wyjąć z tego algorytmu ponadnormatywnych zysków, z tego algorytmu zamożnościowego potrzeby ekologiczne. Tworzy pan narodowy na 2000 hektarów, jako samorząd się na to zgadza, to dostajesz 2000 hektarów ponad 700 zł i tyle dostajesz, a nie na koniec tej tabelki okazuje się, że otrzymujesz mniej. Więc do nad tym musimy popracować jeszcze i trochę w odpowiedzi na to, o czym mówię, składamy 3 poprawki do projektu ustawy. Jeżeli pani masz oku, mogę jeszcze króciutko to powiedzieć. 3 poprawki, które przedłużają obowiązywanie trzech rezerw. Pierwszej rezerwy dla gmin parkowych, drugie rezerwy dla gmin uzdrowiskowych i trzecie rezerwy na drogi. Tak jak mamy w roku 2025, tak też, żeby obowiązywało to na 1026. I ta poprawka to nie jest widzimiejsie posłów Polski 2050, jest to prośba od samorządowców wyrażona także przez organizacje samorządowe. Oczywiście będziemy pobierać ten projekt ustawy, ale prosimy też naszych koalicjantów, ale także i prawą stronę sceny politycznej, Konfederacji i Prawy Stolicy, żeby poprzeć nasze dobre poprawki, bo one nie zwiększają wydatków budżetu państwa, ale określonym grupom samorządom, które mają pewną specyfikę, gwarantują dodatkowe środki w roku 2026, a jestem przekonany, że w roku 2026 w trakcie ewaluacji znajdziemy takie rozwiązania, które poprawią sytuację także tych gmin. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, Panie Pośle.