Andrzej Domański proponuje 10 mld zł dla samorządów w budżecie

Szanowny panie marszałku, szanowny panie i panowie posłowie. Chciałbym dzisiaj przedstawić państwu projekt zmiany ustawy budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 roku. Zasadniczym, choć nie jedynym powodem, dla którego opracowano projekt nowelizacji budżetu państwa na rok 2024 jest zapewnienie jednostkom samorządu terytorialnego dodatkowego wsparcia finansowego w realizacji ich zadań własnych. Doskonale wiemy, że Polski Ład zdemolował finanse polskich samorządów i dlatego jako rząd przedstawiliśmy projekt ustawy, która naprawia finanse polskich samorządów. Natomiast wiemy, że polskie samorządy potrzebują płynności jeszcze w tym roku. Dlatego też w wyniku nowelizacji zostaną polskim samorządom przekazane dodatkowe środki finansowe w łącznej wysokości 10 mld zł, z czego 8,2 mld zł z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych, które to wpływy pierwotnie planowano jako dochody budżetu państwa. Pozostała kwota 1,8 mld zł pochodzić będzie z tytułu uzupełnienia subwencji ogólnej. Chciałbym przy tej okazji bardzo wyraźnie podkreślić, że przy podziale tych środków nie zapomnieliśmy o samorządach o najniższych dochodach podatkowych. W projekcie przewidziano kwoty gwarantowane dla gmin i powiatów w zależności od liczby mieszkańców. Zmiany w budżecie mają naturalnie więcej źródeł, a ich omówienie wymaga krótkiego przedstawienia sytuacji makroekonomicznej. Jest to niezbędne, ponieważ sytuacja makroekonomiczna determinuje tzw. bazę podatkową. Ta baza podatkowa w wyniku zmian sytuacji makroekonomicznej uległa zmianie. W odnośnie momentu, w którym były przedstawione założenia do budżetu na rok 2024. W momencie przygotowania prognoz do ustawy budżetowej na rok 2024 przewidywano, że w roku bieżącym nastąpi spadek średniorocznej inflacji do 6,6% wobec 12% w roku 2023. Trudno o tę nietrafioną prognozę do końca winić naszych poprzedników. Te ówczesne prognozy były zgodne z tym, co prognozowali analitycy rynkowi, zgodne z prognozami Komisji Europejskiej. Jednak przyszedł rząd Donalda Tuska i inflacja w Polsce zaczęła spadać wyraźnie szybciej. Dotychczasowy przebieg procesów inflacyjnych w 2024 roku wskazuje na konieczność obniżenia prognozy inflacji na rok 2024 do 3,7%. Jest to oczywiście dobra, bardzo dobra wiadomość dla gospodarstw domowych, ale zmiana ta w zasadniczy sposób wpływa na wykonanie dochodów, których bazą są wartości nominalne. Pogorszenią uległa również ocena wzrostu gospodarczego odnotowanego w ostatnim roku rządu wpisu, czyli w roku 2023. Według skorygowanego szacunku GUS produkt krajowy Brudsto w zeszłym roku wzrósł realnie o 0,1%. Było to niestety widoczne w istotnie gorszym dla dochodów budżetu już w roku bieżącym rozliczeniu CIT-u za rok 2023. Ze względu na znacząco niższą podstawę opodatkowania podatników CIT, saldo rozliczenia rocznego było około 6,5 mld zł niższe w porównaniu do poprzedniego roku. Przechodząc do samego projektu nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2024, chciałbym wskazać główne zmiany w pozycjach. Zgodnie z przedstawionym projektem dochody budżetu państwa w całym 2024 roku wyniosą łącznie 626 mld zł. Wydatki budżetu państwa pozostają bez zmian w stosunku do pierwocnego planu i wynoszą 866,4 mld zł. W efekcie maksymalny poziom deficytu państwa na rok 2024 wyniesie nie więcej niż 240,3 mld zł, co oznacza wzrost o 56,5 mld zł. Omawiając główne pozycje po stronie dochodowej, należy wskazać, iż zmniejszenie dochodów z podatku PIT o blisko 11,5 mld zł w dominującej, oczywiście zmniejszenie w relacji do prognozy zawartej w ustawie budżetowej, wynika w dominującej mierze z wspomnianej już przeze mnie zmianie w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei, niższa od oczekiwanej inflacja, korzystna dla gospodarstw domowych, obniżająca jednak tak zwane nominalną dynamikę spożycia w gospodarce, sprawi, iż dochody z podatku VAT będą o 22,9 mld zł niższe od wcześniej prognozowanych. Warto również podkreślić, iż pomimo tego, iż gospodarka naszego kraju w tym roku należy do najszybciej rozwijającej się w całej Unii Europejskiej, to sytuacja w strefie euro wygląda wyraźnie gorzej. W związku z czym, wiele polskich przedsiębiorstw, wielu polskich eksporterów notuje niższe od oczekiwanych wyniki. Jest to jednym ze źródeł zmniejszenia dochodów z podatku CIT o blisko 11,5 mld zł. Poza zmianami w pozycjach podatkowych mamy również zmiany w pozycjach niepodatkowych, które sięgają łącznie po uwzględnieniu wszystkich zarówno dodatnych, jak i negatywnych zmian 12 mld zł. W tym punkcie należy w szczególności wskazać na brak planowanej przez NBP wpłaty z zysku w wysokości 6 mld zł, oraz niższe dochody budżetu państwa ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 o prawie 9 mld zł. Niższe w relacji do wcześniejszych założeń ceny uprawnień do emisji CO2, to naturalnie dobra wiadomość dla polskiej gospodarki. Niestety przekłada się to również na niższe wpływy budżetowe. W ustawie na rok 2024 wydatki budżetu państwa zaplanowane zostały w wysokości 866,4 mld zł. Prezentowany projekt nowelizacji zakłada jedynie przesunięcia pomiędzy poszczególnymi częściami budżetowymi w ramach tej samej łącznej kwoty wydatków budżetu państwa. Dokonany został naturalnie przegląd rezerw celowych w części 1983, w ramach którego zidentyfikowane zostały naturalne oszczędności budżetu państwa, które mogą zostać przesunięte na realizację innych wydatków. Z tych oszczędności zwiększono część 46 zdrowie o 1,2 mld zł z przeznaczeniem na dotację podmiotową dla NFZ oraz część 72 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o kwotę 620 mld zł. Zwiększono też część 82 Suwencje Ogólne dla Jednostek Samorządu Terytorialnego o kwotę 1,783 mld zł. Tak jak mówiłem następnie łączne dodatkowe środki finansowe dla samorządów w 2024 roku wyniosą 10 mld zł. Szanowny panie marszałku, szanowne panie i panowie posłowie, wnoszę o przyjęcie projektu ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2024. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo panie ministrze.