Gabriela Morawska-Stanecka: Ratyfikacja protokołu ułatwi egzekucję kar

Pani marszałek, wysoki senacie, mam zaszczyć przedstawić sprawozdanie połączonych Komisji Spraw Zagranicznych oraz Praw Człowieka i Praworządności z rozpatrzenia ustawy o ratyfikacji protokołu między Rzeczą Pospolitą Polską a Ukrainą, o zmianie umowy między Rzeczą Pospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z 24 maja 1993 roku podpisanego w Warszawie 19 września 2023 roku. Posiedzenie komisji odbyło się w dniu dzisiejszym i na posiedzeniu połączonych komisji ten projekt, ta ustawa została przyjęta jednogłośnie. Kilka słów na temat celu i generalnie powodów podpisania tego protokołu, czy w ogóle przedłożenia przez Ministerstwo Sprawiedliwości tego projektu. Szanowni Państwo, od 2022 roku w Polsce przebywa kilkaset tysięcy, obecnie nawet półtora miliona obywateli Ukrainy. W roku 1993, kiedy była zawierana ustawa umowa i była uchwalona ustawa o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, nie było sytuacji takiej, żeby tak wielu obywateli Ukrainy w Polsce przebywało. W związku z czym nie było żadnego problemu z wykonywaniem orzeczeń w sprawach karnych. Nie ma żadnego problemu, jak wskazywało Ministerstwo Sprawiedliwości w czasie obrad komisji, z orzeczeniami, które są skazaniami na karę pozbawienia wolności. Wówczas te orzeczenia są wykonywane, jest na to podstawa prawna. W związku z czym ci obywatele Ukrainy, którzy w Polsce są skazani na karę pozbawienia wolności, tę karę odbywają. Problem zaczyna się wówczas, kiedy za drobne przestępstwa czy wykroczenia wymierza się drobne kary nieizolacyjne, jak grzywny, jak kary pozbawienia wolności w zawieszeniu. Wówczas, jeżeli chodzi o statystykę, w roku 2020 było powyżej 7 tysięcy takich skazań, a już w roku 2022 38 tysięcy. Widać więc ten wzrost, co też nie znaczy, jak wskazywało Ministerstwo Sprawiedliwości, że obywatele Ukrainy w Polsce popełniają jakoś nagminnie przestępstwa. To nie jest kwestia popełniania przestępstw, ale kwestia statystyki. Jeżeli 1,5 mln obywateli Ukrainy jest w Polsce, to wiadomo, że statystycznie są wśród nich również ludzie, którzy popełniają drobne przestępstwa. Kiedy taki obywatel ma wymierzoną karę grzywny, przeważnie uchyla się od tej kary i ucieka. Nie ma możliwości wykonania tej kary czy egzekwowania jej za granicą z uwagi na brak konkretnych przepisów. Dlatego już w poprzedniej kadencji Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało ten projekt ustawy i ten projekt ustawy właśnie procedujemy. Bardzo istotna kwestia, kiedy uchwalimy tą ustawę, to prawodawstwo Ukrainy w tym zakresie zbliży się do prawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej. W związku z czym ta ustawa również stanowi pomoc Ukrainie w akcesji do Unii Europejskiej. Według przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Spraw Zagranicznych, którzy brali udział w komisji, ten projekt ustawy został jednogłośnie poparty przez komisję sejmową. Jeżeli możemy powiedzieć o szczegółach, to nastąpi tutaj decentralizacja obrotu, to znaczy o tym będą decydowały sądy. Jednakże Minister Sprawiedliwości w każdej chwili będzie miał możliwość przejęcia takiej sprawy i podjęcia decyzji. W trakcie obrad komisji padło kilka pytań. Jedno z takich pytań zadane przez jednego senatorów dotyczyło rodzajów przestępstw, jakie popełniane są przez obywateli Ukrainy w Polsce. Pan minister odpowiedział, że to głównie jest jazda po alkoholu, drobne kradzieże albo posiadanie narkotyków. Czyli to są bardzo popularne przestępstwa, również takie, które jak najczęściej popełniają obywatele polscy. Jeżeli wyjaśnienia wystarczą, to rekomenduję wysokiemu senatowi przyjęcie tej ustawy bez poprawy. Dziękuję bardzo.