Teresa Pamuła pyta o los małych gospodarstw po zmianach

Przechodzimy do pytania dziesiątego, które zadadzą posłowie PiSu, pani poseł Teresa Pamuła i pani poseł Anna Gębicka. Będzie to pytanie w sprawie pogarszającej się sytuacji rolników w kontekście wprowadzonych zmian dotyczących tzw. rolników aktywnych zawodowo oraz planowanej liberalizacji handlu produktami rolno-spożywczymi z Ukrainą. Pytanie zostanie skierowane do ministra rolnictwa i rozwoju wsi i w jego imieniu odpowie sekretarz stanu w ministerstwie, pan minister Jacek Czerniak. Proszę panią poseł Teresę Pamułę o zadanie pytania. Panie marszałku, panie ministrze, Wysoka Izba. Przepraszam bardzo, panie poseł, jeżeli pani pozwoli, jeszcze przywitam wycieczkę i zaraz jeszcze raz panią przedstawię. Żeby państwo nie musieli czekać na to przywitanie, więc chciałbym przywitać grupę młodzieży z I Liceum Ogólnokształcącego w Bochni, którzy goszczą w Sejmie na zaproszenie wiceministra Stanisława Bukowca. Bardzo serdecznie witamy, bardzo nam miło państwa gościć. I teraz jeszcze raz zapraszam do zadania pytania panią poseł Teresę Pamułę. Dziękuję bardzo. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi prace o zmianie których ustaw w celu wzmocnienia rolników aktywnych zawodowo. Najważniejsze zmiany zawarte w tym projekcie ustawy to aktywność rolnicza będzie weryfikowana na podstawie realnych kosztów lub przychodów z działalności rolniczej, a rolnicy będą wybierać w jaki sposób chcą udowodnić prowadzenie gospodarstwa. Nowe rozwiązania przewidują weryfikację prowadzenia działalności rolniczej. Również dla rolników, którzy w danym roku nie uzyskają dochodów. Dokumentami potwierdzającymi będą m.in. faktury na zakup nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, usług i zabiegów agrotechnicznych czy ubezpieczeń, faktury ze sprzedaży płodów rolnych, dowody opłacania czynszu dzierżawnego, dowody opłacania pracy najemnej, umowy kontraktacji lub umowy dostawy. W Polsce 78% gospodarstw poniżej 5 ha nie spełniałoby wymaganych kryteriów. Według przedstawionych przez Resort Szacunków za aktywnych rolników uznano by w ten sposób około 570 tys. właścicieli gospodarstw rolnych. Według danych ministerstwa w Polsce opłatności wnioskuje około 1,2 mln rolników. Projekt ustawy bardzo mocno ograniczyłby dopłaty na gospodarstw w województwie podkarpackim, małopolskim, świetokrzyskim, lubelskim. I tak dla przykładu struktura agralna w poszczególnych województwach kształtuje się. Lubelskie do 5 ha gospodarstw 52%, małopolskim 81%, podkarpackim 79%, świętowszystkie 63%. Czy pan minister nie uważa, że w związku ze strukturą agralną terenów południowo-schodniej Polski przede wszystkim wykluczeni z dopłat zostaliby rolnicy prowadzący jeszcze gospodarstwa do 10 ha? Czy rolą ministerstwa jest niszczenie rolników prowadzących małe i średnie gospodarstwa, a nie utrzymywanie istniejących gospodarstw? Jakie działania ministerstwo podejmie, aby utrzymać małe i średnie gospodarstwa rolne w Polsce? Czy minister prowadzi dodatkowe środki do budżetu na zwiększenie zatrudnienia celem weryfikacji, jeżeli wejdą te zmiany dokumentów związanych z wypłatą płatności bezpośrednich? I ta ustawa nakładałaby również dodatkowe obowiązki na weryfikację dokumentów przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Moderyzacji Rolnictwa. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo Pani Poseł. Zapraszam teraz do odpowiedzi Pana ministra Jacka Czerniaka. Proszę bardzo. Bardzo dziękuję Panie Marszałku. Wysoka Izbo. Ten projekt, który procedujemy aktualnie mówiący o aktywnym rolniku, został skierowany 28 sierpnia do konsultacji i do opinii. I ten termin do przedstawienia wniosków dotyczącym tego projektu ustawy upływa 19 września. Chcemy, żeby te rozwiązania, o których za chwilę powiem, weszły w życie 15 marca 2026 roku. Po pierwsze jest prawdą, że z urzędu 570 tysięcy rolników stałoby się zgodnie z definicją aktywnym rolnikiem. Po drugie wynika to również z sprawozdawstwa unijnego, bo w planie strategicznym wspólnej polityki rolnej mamy definicję rolnika. Również wynika to z wniosku komisarza do spraw rolnictwa, który mówi, że to wsparcie dotyczące właśnie dopłat bezpośrednich powinno być kierowane dla tych rolników, którzy zajmują się produkcją rolną i którzy są, można powiedzieć, aktywni. Szanowni Państwo, jaki cel jest tej ustawy, bo musi być on ściśle określony. Ten cel ustawy nie ma na celu odebranie komumkolwiek dopłat, czy też pomniejszenie dochodów. Natomiast dotyczy to poprawy warunków prowadzenia działalności rolniczej oraz zapewnienie jej stabilności poprzez lepsze ukierunkowanie wsparcia dla rolników aktywnych zawodowo. A co znaczy w krótkiej definicji rolnik aktywny zawodowo? To jest taki, który faktycznie prowadzi działalność gospodarczą i jest to ta działalność elementem, źródłem utrzymania jego, czyli źródłem przychodów. Szanowni Państwo, też również w tejże propozycji chcemy ograniczyć zjawiska obiegające się o płatność przez właścicieli gruntów, którzy faktycznie nie prowadzą działalności rolniczej. I myślę, że ci, którzy dzisiaj gospodarują na gruntach dzierżawionych, ale na podstawie umowy ustnej, być może, którzy nie składają dzisiaj wniosków o przyznanie płatności gospodarczej, być może uregulujemy to, że będą zadowoleni. Tak, z naszego punktu widzenia jest to sprecyzowane. Oczywiście ci, poza płatnościami bezpośrednimi, zyskaliby możliwość innego wsparcia, w tym uzyskania pomocy krajowej, pomoc klęskowa zwrotu podatku akcyzowego. To są te kwestie, które dotyczą naprawdę dużej grupy rolników. Szanowni Państwo, oczywiście te zmiany, o których my proponujemy w projekcie ustawy, dotyczą rozwiązań, które, jak mówiłem, z urzędu, ci, którzy są rolnikami aktywnymi, staną się, bo ponieważ ta produkcja jest związana z płatności, związane z produkcją, spełniają warunki, że mają określoną produkcję zwierzęcą. Tutaj mówimy o obsadzie w gospodarstwie wynoszące co najmniej 0,3 DJP na hektar, więc również te osoby, które płatności mają z tytułu wybranych ekoschematów. Natomiast oczywiście te kwestie, że tak powiem, nie chcę mówić weryfikacji, bo to takie słowo jest powiedzmy pejoratywnie kojarzone, natomiast udowodnienia, że jest się aktywnym rolnikiem wynikają z przedstawienia minimalnych dochodów lub minimalnych kosztów, ale to stosownie do wielkości gospodarstwa, o których Pani Poseł mówiła, dotyczącej struktury agralnej między województwem podkarpackim czy województwie lubelskim. Więc te rozwiązania, które proponujemy i ten szeroki katalog tych dowodów określających później w rozporządzeniu ministra rolnictwa i rozwoju wsi, no przyczyni się do takiego uporządkowania tej kwestii związanej z tym faktycznie, kto tę prowadzi działalność gospodarczą, bo to jest dzisiaj, były to wnioski zresztą wynikające ze spotkań z rolnikami dotyczące właśnie tej dzierżawy, nazwijmy to umownie ustnej i to spowoduje lepsze ukierunkowanie, naszym zdaniem według uzasadnienia, lepsze ukierunkowanie wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, co też również przyczyni się do efektywnego wykorzystania funduszy i wpłynie stymulująco na rozwój gospodarstw rolnych. Więc to, że jest to propozycja związana i z tym, że my jesteśmy związani z tą definicją dotyczącą, jak mówiłem, planu strategicznego dla WPR-u, będziemy później, jeżeli ta ustawa zostanie przyjęta, również zmieniali plan strategiczny, żeby to uporządkować, więc te działania są ukierunkowane, powiedziałem, jak raz jeszcze powtórzę, na poprawę warunków prowadzenia gospodarstwa działalności rolniczej i tej stabilizacji, która powinna dotyczyć rolników. Oczywiście gdzieś jakieś hasła mogą się pojawić, że ktoś będzie miał zabrane te dopłaty bezpośrednie, że ktoś będzie miał zwiększone. Proszę Państwa, musimy to uporządkować, bo to jest kwestia istotna z punktu widzenia takiej sprawy, nie chcę górnolotnie mówić, moralne, bo ci, którzy mają, są właścicielami, pracują, mają dopłaty bezpośrednie, są w ekoschematach, natomiast część może mieć taką sytuację, że pracuje na, jak powiedziałem, tych gruntach dzierżawionych. Z tego tytułu nie ma żadnych korzyści, bo jest to uregulowane od strony prawnej, także nie ma możliwości wsparcia i to powinniśmy naszym zdaniem uporządkować w ten sposób, który został przedstawiony w projekcie naszej ustawy. Muszę Państwu powiedzieć, że czekamy na tę opinię do 19 września, jak mówiłem, dotyczące konsultacji społecznych i międzyresortowych, jakie będą przedstawiane w tymże dotyczące naszego projektu. I chciałem powiedzieć, że ta definicja, te założenia są zgodne również z wnioskiem legislacyjnym Komisji Europejskiej, ale również z zasadami, które dotyczą aktywnego rolnika, które są specyzowane przez WTO. Dziękuję bardzo za uwagę. Dziękuję bardzo, panie ministrze. Pytanie uzupełniające zadaje pani poseł Anna Gembicka. Proszę bardzo, pani poseł. Bardzo dziękuję, panie marszałku, wysoka izbo. Panie ministrze, chciałam tylko doprecyzować, bo przepisy unijne wcale nie wymuszają na nas zmian w zakresie aktywnego rolnika, bo definicja unijna ma charakter ramowy i państwa członkowskie mają swobodę w kształtowaniu tej definicji, więc te zmiany ministra Krajewskiego wcale nie są obligatoryjne. Natomiast chciałabym zapytać o liberalizację handlu z Ukrainą. Z tej mównicy słyszeliśmy od premiera Tuska, od ministra Kosiniaka-Kamysza, że nie będzie tej liberalizacji. Ostatniego dnia polskiej prezydencji minister Siekierski poinformował, że Komisja Europejska podjęła decyzję o tym, że jednak handel będzie liberalizowany. Dlatego mam kilka konkretnych pytań. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie liberalizacji handlu z Ukrainą? Czy rząd podejmował działania, żeby zablokować tą liberalizację? Jakie są efekty tych działań? Czy planowana jest reaktywacja koalicji państw przyfrontowych, którą my zbudowaliśmy, kiedy trzeba było zablokować zboże z Ukrainy? Czy minister zna stanowiska poszczególnych państw członkowskich w tej sprawie, jeśli tak, jakie one są? I czy podobnie jak Ukraina, polski rząd opracuje nową strategię eksportową, aby otwierać kolejne rynki dla polskich rolników i uchronić polską żywność przed jej wypieraniem z rynków europejskich? Ostatnie już pytanie. Pan minister Krajewski mówił o potrzebie rozwiązań systemowych w zakresie zbytu zbóż. Jakie działania państwo podjęliście w kierunku odbudowy polskiego pogłowia trzody chlewnej? Bo w ostatnim roku zanotowaliśmy największy w Unii Europejskiej spadek o 7%. Dziękuję. Dziękuję bardzo. Pani poseł, zapraszam pana ministra Jacka Czerniaka do odpowiedzi. Raz jeszcze dziękuję panią szałku. Pani minister Gębicka ma rację mówiąc, że prawodawstwo unijne zostawiło nam, jako państwu członkowskiemu, tę możliwość doprecyzowania rolnika aktywnego. Oczywiście to musi być określone kryteria. Te kryteria to m.in. badanie dochodów, nakłady pracy w gospodarstwie, przedmiot działalności, wpis do rejestrów krajowych lub regionalnych. I my zgodnie z tą sugestią proponujemy rozwiązanie dotyczące właśnie rolnika aktywnego. Co do kwestii związanych z umową Komisja Europejska-Ukraina. My dzisiaj pracujemy nad stanowiskiem rządu. Przypomnę bardzo formalnie, że to stanowisko leży w gestii przygotowuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii. My oczywiście mamy swoje uwagi do tej propozycji Komisji, tego porozumienia. Pierwszą podstawową uwagą jest to, że zgłaszaliśmy jako Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że ten okres wprowadzania kontyngentów powinien być rozłożony w czasie, nie powinien dotyczyć od razu bezpośredniego wprowadzenia. Po drugie też również dyskusja jest, czy ten okres dostosowania do standardów tych towarów z Ukrainy, trzyletni okres nie jest za długi, czy on nie powinien być krótszy. Oczywiście również mówimy o pewnych niebezpieczeństwie związanych z tymi wrażliwymi produktami. Przypomnę, że te kontyngenty na przykład dotyczące cukru są zwiększone. Były w ATM-ach 20 tysięcy ton, teraz jest 100 tysięcy ton, chociaż to jest mniej niż był rzeczywiście przywóz tego cukru na teren Rzeczypospolitej Polskiej. Ale też również widzimy, że możliwość otwarcia rynku ukraińskiego na produkty unijne i europejskich oczywiście produktów, w tym że i polskich. Natomiast również mówimy o tym, że część tych produktów można, tak zwany hamulec bezpieczeństwa, jeżeli to będzie zagrażało, to jest pozytywnie oceniamy, jeżeli będzie to zagrażało, że tak powiem, konkurencyjności na rynku unijnym, ale tu szczególnie trzeba podkreślić, że ta konkurencyjność może dotyczyć jednego państwa członkowskiego, nie całej gospodarki unijnej, więc jest hamulec bezpieczeństwa, że wracamy do tych taryf i tych kwestii, które były regulowane wcześniej. Więc było bardzo wiele pytań, Panie Ministra, dotyczących różnych kwestii, dotyczących pogłowia trzody chlebnej, w jaki sposób staramy się to odbudować. Również te kwestie związane z innymi sprawami, bo czas niełagalnie biegnie. Myślę, że jeżeli Pani Minister będzie zazdodowolona, to ja na to pytanie odpowiem na piśmie, ponieważ mamy różnego rodzaju wsparcie, kredyty inwestycyjne, krótkoupadatkowane, staramy się, żeby odbudowa pogłowia trzody chlebnej była właśnie w tym kierunku realizowana. Co do tejże umowy Unia Europejska-Ukraina, trwa dyskusja na forum unijnym. My też również tę kwestię wiążemy z umową, o której dzisiaj nie mówimy, a będziemy zapewne umowa Unia-Markosów. Dziękuję za uwagę. Dziękuję bardzo.