Ewa Matecka o godności człowieka według Grochowiaka

00:02 Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, zacni goście. 00:09 W przypadku twórców tej miary, jak Stanisław Grochowiak, 00:13 wskazać można całą paletę wartości godnych upamiętnienia. 00:19 Dziś jednak najważniejsze wydaje się swoiste memento, 00:23 że to, co w nas najcenniejsze, pozostaje dalekie od promowanego 00:29 w popkulturze ideału człowieka pięknego, potężnego i doskonałego. 00:36 Godność ludzka nie zależy bowiem od jakości estetycznych, 00:42 manifestacji siły fizycznej, intelektualnego potencjału 00:46 czy społecznego uszeregowania. 00:50 Poszukiwać jej należy, według Grochowiaka, w momentach słabości, 00:55 w oznakach przemijania i we wszelkich stadiach cierpienia. 01:01 Paradoksalnie bowiem to właśnie tam życie ludzkie nabiera 01:06 świadomej i nieprzemijalnej wartości. 01:10 Jako twórca Grochowiak nigdy nie godził się z maskowaniem 01:14 przez kulturę tego, co kruche, śmiertelne i niedoskonałe. 01:20 A solidarność z człowiekiem cierpiącym stanowiła jego etyczne kredo. 01:29 Potrafił z barokowym kunsztem opisać brzdotę, upadek i rozpacz, 01:34 które dopełniały bezduszne, klasyczne wzorce piękna. 01:39 Głęboki humanizm Grochowiaka mieścił w sobie jednak przede wszystkim 01:43 organiczny sprzeciw wobec sytuacji, w których człowiek staje się 01:49 jednostką anonimową, uprzedmiotowanym elementem historii. 01:56 Każde jednostkowe doświadczenie warte jest bowiem upamiętnienia, 02:01 warte jest empatii i warte jest uwznoślenia. 02:05 Gdy kończąc jeden ze swych najgłośniejszych wierszy, 02:09 deklarował, powołał mnie Pan na bunt. 02:13 Bunt to był przeciwko skłonnościom ludzi jako zbiorowości 02:19 do upodlenia człowieka, jednostki bezbronnej, odartej spraw i godności. 02:27 Bunt Grochowiaka nigdy nie wspierał się na nienawiści. 02:31 Był nieustannym upominaniem się o dobro, o prawdę, miłość 02:36 i wrażliwość w międzyludzkich relacjach. 02:40 Z czułością starał się uwznoślić wszystko co upodlone, 02:45 dostrzegać piękno wbrew pospolitym nawykom estetycznym 02:49 i nobilitować człowieka w systematycznie dehumanizowanym świecie. 02:56 Stanisław Grochowiak z pewnością nie mieści się w najpopularniejszych 03:01 dziś formach i kanałach komunikacji. 03:05 Przypomina nam za to, że nie są one jedynymi możliwymi formami kontaktu. 03:10 Nie mają możliwości pełnego wniknięcia w nasze życie duchowe 03:14 i nie potrafią oddać subtelności prawdziwie ludzkiej natury. 03:21 Bo w człowieku, wbrew upowszechnionym, uproszczającym modelom 03:27 koegzystują ze sobą wszelkie sprzeczności. 03:30 Bo człowiek na powrót dokonuje w sobie połączenia światła i ciemności. 03:38 Każdy, kto dziś chciałby powtarzać za Diogenesem, że szuka człowieka, 03:45 może traktować dorobę Grochowiaka jako latarnię i drogowskaz. 03:52 Upamiętniając dziś tego wybitnego poetę, dajemy sobie zatem 03:57 kolejną szansę ocalenia tego, co esencjonalne i niezbędne, 04:05 by słowo człowiek nie oznaczało wyłącznie miejsca w biologicznej 04:10 systematyce organizmów. Dziękuję bardzo. 04:14 Dziękuję bardzo i zapraszam.