Koalicja Obywatelska: Polska w czołówce badania PISA 2025

00:00 Przechodzimy do kolejnego pytania. Będzie to pytanie w sprawie wyników 00:04 polskich uczniów w badaniu PISA 2025 oraz oceny pierwszych efektów zmian 00:10 wprowadzonych w polskiej szkole. Pytanie będzie kierowane do ministra 00:15 edukacji. Zadadzą je posłowie Koalicji Obywatelskiej. 00:17 Zaczyna pan poseł Tomasz Kostuś. Proszę bardzo. 00:26 Szanowny panie marszałku, panie minister, Wysoka Izbo. 00:30 Opublikowane wyniki badania PISA 2025 pokazują, że polscy 00:35 piętnastolatkowie należą do europejskiej czołówki pod względem 00:38 kluczowych kompetencji. We wszystkich trzech obszarach, naukach przyrodniczych, 00:43 matematyce oraz czytaniu wyniki Polski pozostają wyraźnie powyżej 00:47 przyśrednich państw OECD. Należy je rozpatrywać także w perspektywie 00:51 zmian obserwowanych w poprzednich edycjach badania. Między 2018 a 2022 00:58 w końcowym okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości nastąpił 01:02 gwałtowny, podkreślam, gwałtowny spadek wyników polskich uczniów 01:05 we wszystkich badaniach kompetencyjnych. Badanie PISA 2025 zostało 01:11 przeprowadzone już po rozpoczęciu zmian wprowadzonych przez obecny 01:15 rząd w polskiej szkole. Przede wszystkim uszuplonej podstawy 01:19 programowej, którym celem jest ograniczenie przeładowania 01:22 materiałem oraz stworzenie nauczycielom i uczniom większej 01:26 przestrzeni na rozwijanie kluczowych kompetencji, rozumowania 01:30 i praktycznego wykorzystania wiedzy. Zmianom tym towarzyszyły bardzo 01:35 krytyczne oceny opozycji, warto o tym przypomnieć, która wieszczyła 01:40 obniżenie poziomu nauczania i pogorszenie wyników edukacyjnych. 01:44 Pierwsze wyniki po zmianie rządu nie potwierdzają tych przewidywań. 01:48 Przeciwnie, Polska jest dziś w europejskiej czołówce, a gwałtowny 01:53 spadek wyników obserwowany wcześniej wyraźnie się poprawił. 01:58 I pytania. Jak Ministerstwo Edukacji ocenia wyniki polskich uczniów 02:02 w badaniu PISA 2025 w kontekście zmian wprowadzonych w systemie 02:07 edukacji od 2024 roku? Jak polscy uczniowie wypadli w badaniu 02:13 PISA 2025 na tle uczniów z pozostałych państw Unii Europejskiej? 02:19 W których obszarach wyniki polskich uczniów są lepsze od średniej 02:22 wyników państw Unii Europejskich, a w których Polska wypada słabiej? 02:28 Które państwa Unii Europejskiej osiągają obecnie najlepsze wyniki 02:32 i jak duży dystans dzieli od nich polskich uczniów? I na koniec, 02:37 jak na tle innych państw Unii Europejskiej zmieniły się wyniki 02:40 Polski pomiędzy PISA 2022 a 2025? Dziękuję. 02:46 Dziękuję bardzo, panie pośle. I zapraszam do odpowiedzi 02:50 sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, panią 02:53 minister Katarzynę Lubnauer. 03:00 Panie i panowie posłowie, panie marszałku. Proszę państwa, 03:04 ja postanowiłam zilustrować grafiką, jak to wygląda i można 03:08 powiedzieć, że rezultaty PISA dobrze ilustruje ta grafika. 03:11 Przy czym nie powinna ona nas uspokajać. Tutaj widzimy wynik 03:14 Polski, to jest te w przypadku, to jest matematyka 484 punkty 03:20 i widzimy, że wyniki lepsze lub porównywalne do nas ma tylko 03:24 kilka krajów w Unii Europejskiej, no i poza Unią Europejską 03:30 Wielka Brytania, właściwie głównie to dotyczy Anglii. W przypadku 03:36 czytania ze zrozumieniem to wygląda jeszcze bardziej tak, 03:42 że rzeczywiście Polska się wyróżnia na tle krajów krajów 03:47 Unii Europejskiej. Teraz musimy zaznaczyć bardzo wyraźnie 03:50 jedną rzecz. Polscy uczniowie, co jest zasługą między innymi 03:55 polskich nauczycieli, wyhamowali spadki, które mieliśmy 03:59 dramatyczne między rokiem 2018 i 2022. Nie możemy być 04:04 zadowoleni z jednego bardzo ważnego powodu. Jeżeli zauważymy, 04:08 jak wygląda całe edukacja w ramach Unii Europejskiej, 04:12 to możemy mówić o bardzo głębokim kryzysie. Realnie rzecz 04:16 biorąc, polscy uczniowie osiągnęli 495 punktów w naukach 04:20 przyrodniczych, 484 punkty w matematyce i 482 punkty w czytaniu. 04:27 Jeżeli porównamy to do średnich krajów Unii Europejskiej, 04:30 to jest to odpowiednio 19, 24 i 31 punktów więcej niż średnia 04:35 w krajach Unii Europejskiej. Ale jeżeli porównamy taki 04:40 pomocniczy wskaźnik, bo on nie jest wykorzystywany przy 04:42 badaniach PISA, czyli jakbyśmy zsumowali te wyniki, to 04:45 wyszłoby, że Polacy, polscy uczniowie mają trzecie miejsce 04:48 w Unii Europejskiej. Natomiast musimy powiedzieć jedną rzecz. 04:54 Widzimy zatrważające dane dotyczące na przykład umiejętności 04:58 czytania w ramach Unii Europejskiej. Widzimy dramatyczne 05:02 spadki, jeśli chodzi o wiedzę przyrodniczą, wiedzę matematyczną. 05:06 I teraz można powiedzieć, że Polacy zahamowali swoje spadki, 05:10 które mieli dramatycznie duże między rokiem 2018 i 2022, 05:14 co zresztą związane jest z dwoma wskaźnikami. Wtedy spadki 05:17 zanotowały wszystkie kraje Unii Europejskiej, natomiast 05:20 spadki Polski były największe we wszystkich krajach Unii 05:23 Europejskiej, bo nałożyły się dwie rzeczy. Pandemia, która 05:27 dotyczyła wszystkich krajów Unii Europejskiej, ale też 05:29 likwidacja gimnazjów. W roku 2018 testy PISA pisał jeszcze 05:35 ten rocznik, który pisał to jako gimnazjaliści. W roku 2022 05:40 testy PISA pisali już uczniowie pierwszej i drugiej klasy 05:45 szkoły ponadpodstawowej, którzy byli uczniami już po tym 05:49 zreformowanym systemie. Musimy też wyciągać wnioski z jeszcze 05:52 jednych faktów. Patrzeć, jak to się odbywa w innych krajach, 05:55 gdzie te spadki są rzeczywiście dramatyczne. Okazuje się, 05:59 że kraj, który przez wiele lat był takim wzorcem i co więcej 06:04 reforma z likwidacją gimnazjów była oparta m.in. na ten wzór, 06:08 czyli Finlandia, notuje bardzo duże spadki. W przedmiotach 06:14 przyrodniczych jeszcze ten wynik jest wyższy, natomiast 06:17 jeśli chodzi o przedmioty takie jak czytanie ze zrozumieniem 06:21 i umiejętności matematyczne, możemy mówić o dramatycznym 06:25 spadku. I teraz jakie wnioski z tego wyciągamy? Pan poseł 06:29 zwrócił uwagę na to, że odchudziliśmy podstawy programowe 06:32 w roku 2024, żeby dać większą przestrzeń na to, co nazywamy 06:35 wiedzą głęboką. Na to też bardzo wyraźnie w swoim opisie 06:39 badań wskazuje OECD w tych badaniach PISA 2025, że musimy 06:44 w większym stopniu postawić na wiedzę głęboką, czyli na to, 06:48 że nie tylko mamy wiedzę, ale umiemy z niej korzystać, rozumiemy 06:51 ją i pozostaje ona z nami na całe życie. Bo to był bardzo 06:55 poważny problem tej podstawy programowej, którą mamy do 06:59 dzisiaj zresztą, ale którą odchudziliśmy w 2024 roku, że ona 07:02 stawia na długą listę zagadnień, ale bez głębokiej wiedzy. 07:07 Natomiast wyciągnęliśmy jeszcze jedne wnioski. Poza badaniami 07:10 dotyczącymi tych danych, które mamy na tych grafikach, bardzo 07:13 ważnym elementem są dodatkowe pytania, które zadaje się 07:16 uczniom. I te dodatkowe badania, które się zadaje uczniom 07:20 dotyczą tego, co jest niekognitywne, czyli dotyczą 07:23 zaciekawienia, poczucia potrzeby tego, jakie rolę szkoła 07:27 odgrywa w ich życiu i tak dalej. I niestety muszę powiedzieć, 07:30 że w tej kwestii polska szkoła zarówno w badaniu 2022, jak 07:35 i 2025 wypada bardzo słabo. Jeżeli badaliśmy w 2022 roku, 07:41 na przykład zainteresowanie uczniów, czy jesteś ciekawy 07:44 nowych rzeczy, których uczysz się w szkole, to z wynikiem 07:46 26% wypadliśmy najgorzej w całej Unii Europejskiej. Jeżeli 07:51 pytaliśmy o to, czy czujesz się częścią szkoły, czy masz 07:55 takie poczucie, że szkoła jest twoim życiem, że czujesz, że 08:00 szkoła uczy cię umiejętności przydatnych w życiu, to znowu 08:04 wyniki Polski były dramatycznie słabe. I teraz to, co robimy 08:09 obecnie w reformie Kompas Jutra, to jest wyciąganie wniosków 08:14 z pewnych rzeczy, które dzieją się w innych krajach, które 08:17 mają dobre wyniki oraz unikanie tych wszystkich błędów, które 08:21 popełniły te kraje, które w tej mapie są wyraźnie na czerwono 08:26 i często te spadki, które notują, są dramatyczne. Na przykład 08:30 tu w Hiszpanii mamy minus 30, mamy tutaj w Francji minus 25, 08:34 czyli rzeczywiście mówimy o spadkach w skali, która już jest 08:38 odczuwalna, jeśli chodzi o wyniki potrzebne na całe życie. 08:43 Ja po drugim pytaniu pewno więcej powiem na temat tego, co 08:46 robimy w związku z tym, żeby wyciągnąć wnioski z tego, co 08:49 nam daje test PISA. Natomiast chciałam powiedzieć jedną rzecz. 08:54 Jesteśmy dumni z naszych nauczycieli, dlatego, że naprawdę 08:58 mimo reformy likwidacji gimnazjów nasi uczniowie jeszcze radzą 09:01 sobie całkiem nieźle. Dziękuję bardzo pani minister. 09:07 Pytanie uzupełniające zadaje pani poseł Sylwia Bielawska. 09:12 Szanowny panie marszałku, panie minister, Wysoka Izbo. Bardzo 09:15 nas cieszy, że program Międzynarodowej Oceny Umiejętności 09:18 Uczniów wskazuje, że znajdujemy się w czołówce, ale jednocześnie 09:22 znajdują się tam również fragmenty, które nas martwią. 09:24 Mnie na przykład szczególnie martwi ten fragment, który 09:27 mówi o tym, że 24% piętnastolatków ma bardzo niskie umiejętności 09:31 w zakresie czytania ze zrozumieniem tekstu. To jest niezwykle 09:35 niepokojące. Dlatego, panie minister, chciałabym pani zadać 09:38 pięć pytań. Jakie najważniejsze problemy państwo jako 09:43 ministerstwo wyróżniacie i jeżeli porównujecie właśnie 09:47 badania raportu PISA z roku na przykład 2022 i tego z 2025, 09:52 czy na tle innych państw Unii Europejskiej te problemy, które 09:55 w Polsce występują, są według państwa szczególnie ważne. 09:59 Jeżeli są ważne, to jakie wnioski wyciągacie z tych badań 10:02 i jakie macie zamiar wdrożyć właśnie programy naprawcze? 10:06 Jakie działania zatem podejmie ministerstwo w odpowiedzi 10:09 na te zidentyfikowane problemy i kiedy tak naprawdę będziemy 10:12 mogli ocenić, czy te podejmowane działania przynoszą nam efekty? 10:17 Dziękuję bardzo pani poseł i ponownie zapraszam panią minister 10:20 Katarzynę Lubnawer. 10:28 Szanowna pani poseł, panie marszałku, wszyscy posłowie. 10:33 Rzeczywiście po to są tego typu badania PISA, które organizuje 10:37 OECD, żeby wyciągać z nich wnioski. One są po to, że pozwalają 10:41 nam się porównać do innych systemów i pozwalają nam stwierdzić, 10:44 co działa u nas lepiej, co działa u nas gorzej. I rzeczywiście 10:47 te badania pokazały przede wszystkim to, że te spadki są 10:50 można powiedzieć masowe w całej całej Europie, ale że są 10:54 kraje, które trochę lepiej sobie radzą. Poza Estonią, która 10:58 jest tym krajem, który rzeczywiście najlepiej wypada ze wszystkich 11:00 krajów Unii Europejskiej, zauważyliśmy na przykład, że dobre 11:04 wyniki ma niecała nawet Wielka Brytania, bo ona rzeczywiście 11:07 też nieźle wypada, ale Anglia. I co wyciągnęliśmy? Jakie wnioski 11:11 z tego wyciągnęliśmy? Anglia jest jednym z nielicznych krajów, 11:14 gdzie rzeczywiście w oparciu o rzetelne badania dotyczące 11:17 różnych metod edukacyjnych bada się, jaki one mają skutek 11:21 na nauczanie dzieci. Można powiedzieć, że wykorzystaliśmy 11:24 te ich badania i w tej chwili one są dostępne dla wszystkich 11:27 polskich nauczycieli. Zachęcamy do przewodnika po strategiach 11:31 edukacyjnych dostępnych na stronie Instytutu Badań Edukacyjnych. 11:35 Tam każdy nauczyciel może zapoznać się, jakie techniki są 11:39 najbardziej skuteczne, jakie przynoszą skutki. Kolejnym 11:42 działaniem to była reforma Kompas Jutra, czyli to, że wyciągnęliśmy 11:46 wnioski z tych elementów, które najgorzej wypadały w polskiej 11:49 szkole i reforma po Kompasie Jutra ma stawiać na wiedzę, 11:54 bo wiedza jest bardzo ważna, żeby móc krytycznie myśleć, 11:57 żeby móc działać we wszystkich pozostałych obszarach, ale ma 12:00 spowodować, że szkoła będzie postrzegana również za bardziej 12:03 praktyczną, bardziej ciekawą, będzie rozbudzać zainteresowanie 12:07 uczeniem się przez dzieci na całe życie, że będzie budować 12:11 sprawczość, przynależność do szkoły. Te elementy, których bardzo 12:15 wyraźnie w badaniach OECD wskazywało, że polska szkoła 12:18 nie posiada. To, co nas niepokoi w badaniach 2025, badanie 12:22 wytrwałości. Okazuje się, że Polska, mimo tego, że ma niezłe 12:26 wyniki, te kognitywne dotyczące wyników, ma dramatycznie wysoki 12:31 wskaźnik dotyczący braku wytrwałości, czyli tego, że 12:36 uczeń wskazuje, że nie jest wystarczająco wytrwały, żeby 12:41 skończyć trudne zadanie. Kolejnym elementem, który nas bardzo 12:45 niepokoi, to jest kwestia absencji. Okazuje się, że polscy 12:49 uczniowie gorzej niż średnia europejska wypadają na pytanie, 12:53 czy opuściłeś w ostatnich dwóch tygodniach cały dzień, czy 12:57 opuściłeś lekcje, czy spóźniłeś się. W tym wypadku, w przypadku 13:00 Polski opuściłeś cały dzień, to jest 31% przy 22% średnio w 13:05 Europie. Opuściłeś jedną lekcję 45% przy średniej europejskiej, 13:08 Unii Europejskiej 26%. Spóźniłeś się 61% przy średniej 51%. 13:14 Tak samo jak wskaźniki, że szkoła mało przygotowała do 13:16 dorosłości, szkoła to strata czasu. Dlatego naszym celem jest 13:20 to, żeby zbudować szkołę, która jest wymagająca, ale 13:24 przejazna, inspirująca i budująca sprawczość i te wskaźniki, 13:28 które w tej chwili w tych badaniach PISA wypadły szczególnie 13:30 słabo. Do tego służy reforma, która 1 września weszła do 13:35 szkół, jak również takie rzeczy jak zakaz telefonów czy ograniczenia 13:39 ekranu w przedszkolach, które bardzo mają wpłynąć na kolejny 13:43 wskaźnik dotyczący poczucia uczniów, że sprzęt cyfrowy im 13:47 realnie przeszkadza w uczeniu, co wskazują też w testach PISA. 13:52 Dlatego chcemy, żeby polska szkoła po prostu była najlepsza 13:55 na świecie. Dziękuję bardzo panie minister.