PiS pyta o podstawę prawną przejęcia Akademii

00:00 I przechodzimy do kolejnego. Będzie to pytanie w sprawie próby przejęcia Akademii Wymiaru Sprawiedliwości oraz podstaw prawnych 00:07 powołania i wejścia do Akademii osoby wskazanej przez ministra sprawiedliwości jako pełniącej obowiązki rektora. 00:13 Pytanie jest skierowane do ministra sprawiedliwości i zadaje pani poseł Joanna Borowiak. Proszę bardzo, pani poseł. 00:18 Bardzo dziękuję, panie marszałku. W Wysokim Sejmie w minionym tygodniu doszło do sytuacji bez precedensu. 00:23 Dokonano najpierw próby siłowego przejęcia, potem de facto przejęcia Akademii Wymiaru Sprawiedliwości 00:27 publicznej uczelni, instalując osobę pełniącą obowiązki rektora komendanta bez skutecznego odwołania faktycznego rektora tej uczelni. 00:35 W państwie prawa nie wystarczy mieć władzę, żeby coś zrobić. Trzeba jeszcze mieć do tego podstawę prawną. 00:41 Akademia Wymiaru Sprawiedliwości to nie jest prywatny folwark ministra. To uczelnia publiczna, w której funkcjonowania określają ustawy i statut. 00:49 To, co się wydarzyło, rodzi pytanie o to, czy minister może postawić swoją wolę ponad kompetencjami organów ustawowych uczelni. 00:56 Forma też jest ważna. Minister odwołuje rektora dr. Michała Sopińskiego, wysyła w tym celu służby mundurowe, 01:04 kilkaset kilometrów, bezskutecznie generując przy tym koszty. A kiedy rektor sam przyjeżdża po odwołaniu do ministra sprawiedliwości, 01:13 nie zostaje wpuszczony. Nie zostają też wpuszczeni na uczelnię ani on, ani studenci. 01:19 Panie ministrze, pytanie o podstawę prawną pana działań. Czy w państwie prawa najpierw istnieje podstawa prawna do przejęcia uczelni, 01:27 a dopiero potem podejmuje się działanie? Czy też najpierw przejmuje się uczelnię, a podstawy prawnej szuka się później? 01:33 Proszę o odpowiedź tak lub nie, a następnie o wskazanie konkretnego przepisu prawa. 01:38 I proszę jeszcze odpowiedź na pytanie, na jakiej podstawie posłowie nie zostali wpuszczeni z interwencją poselską, 01:45 do której są uprawnieni zgodnie z ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora. 01:50 Jakie względy spowodowały, że niemożliwe było dostarczenie przebywającej na terenie instytucji z interwencją poselską pani poseł Marii Kurowski 02:00 wody, lekarstw oraz żywności? Kto personalnie odpowiedzialny jest za podjęcie tych niezgodnych z ustawą działań? 02:09 Dziękuję bardzo. Pani poseł, zapraszam do odpowiedzi podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, panią minister Marię Eichart. 02:25 Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Spór o Akademię Wymiaru Sprawiedliwości to nie jest spór o gabinet, to nie jest spór o nazwisko. 02:35 To jest pytanie o to, czy instytucja państwowa służy państwu, czy służy sama sobie. 02:43 Akademia Wymiaru Sprawiedliwości miała służyć służbie więziennej. Zamiast tego zaczęła rosnąć sama w sobie. 02:50 Finansowanie z budżetu państwa wzrosło z 7,5 mln zł w 2019 roku do 126 mln zł w roku 2024. Siedemnaście razy. 03:07 W tym samym czasie około 6 tys. funkcjonariuszy czekało na przeszkolenie zawodowe, a Akademia szkoliła rocznie około 200. 03:17 Przy takim tempie ostatni z nich doczekaliby się tego szkolenia za 30 lat. 03:23 Instytucja rosła, pieniądze rosły, majątek rósł, a kolejka funkcjonariuszy stała w miejscu. 03:33 Akademię Wymiaru Sprawiedliwości przekształcono w polityczne zaplecze. Przechowalnie kadr, źródło finansowego zabezpieczenia. 03:41 Rektor zajmował się działalnością partyjną i autopromocyjną. Bilans jest poważny. 03:54 Bilans jest poważny. Najwyższa Izba Kontroli, Krajowa Administracja Skarbowa zakwestionowały rozliczenie milionów złotych kosztów poniesionych, których nie wykazało. 04:08 Projekty z Funduszu Sprawiedliwości pochłonęły dziesiątki milionów. Transfery nieruchomości bada prokuratura. Są już zarzuty w tej sprawie. 04:18 Rada Doskanowości Naukowej wznowiła cztery postępowania doktorskie. 04:25 I to dlatego państwo dzisiaj bronią tego układu z taką zaciekłością. 04:30 Państwo nie bronią autonomii uczelni. To jest obrona stanowisk, pieniędzy i publicznych pieniędzy, które traktowano jak polityczną własność. 04:40 Bardzo proszę posłów, żeby nie przerywali pani minister w każdym zdaniu. Nasza dyskusja ma swoją dynamikę. Polega na tym, że państwo zadają pytania, pani minister odpowiada. Następnie państwo mają możliwość dopytać. 04:52 Pan rektor, Michał Sopiński, został odwołany za trzy konkretne grupy rażących i uporczywych naruszeń prawa. 05:02 Podstawą był artykuł 432 ustęp 5 Prawa o Szkolnictwie Wyższym i Nauce. 05:08 Po pierwsze, wadliwe postępowania doktorskie. Czynności wykonywały organy, które nie miały podstawy. 05:17 Komisję powołano z naruszeniem prawa. To nie jest cudzy błąd proceduralny. 05:23 Jako przewodniczący sonatu rektor, komendant podpisywał decyzje kończące wadliwe postępowania, a jako organ, który kieruje uczelnią, nie usunął źródła tych naruszeń, mimo że miał do tego obowiązek. 05:36 Miał instrumenty prawne i instrumenty statutowe. 05:38 Po drugie, demonstracyjne zaangażowanie partyjne. I tu nie chodzi o poglądy indywidualne ani prywatne. 05:45 Rektor uczelni służby więziennej jest organem formacji. Formacja jest z ustawy apolityczna. 05:54 Tymczasem Michał Supiński przedstawiał się jako prezes partyjny struktur, publikował materiały wyborcze, agitował. 06:01 Wobec naukowców mówił o odbieraniu profesury, obywatelstwa, goleniu głów, agenturze, zdradzie państwa. 06:08 A polityczność służby mundurowej to nie jest fanaberia rządu. To jest standard praworządnego państwa. 06:15 I po trzecie, rektor Supiński bez podstawy prawnej kwestionował umocowanie prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie do podpisania umowy. 06:26 Uczelnia i rektor sam decydował, który organ państwa uznaje za legalny. 06:34 Postępowanie w sprawie odwołania rektora trwało 6 miesięcy. 06:39 Z pełnym poszanowaniem prawa strony, jak odwołany rektor bronił się w postępowaniu, 06:46 blisko setką wniosków o wyłączenie urzędników, w tym 7 dotyczyło samego ministra sprawiedliwości, 06:55 nieodbieranym przesyłek, podawanie wadliwego adresu do korespondencji. 06:59 Wreszcie uznał, że Trybunał Konstytucyjny będzie jego tarczą. 07:07 W składzie z dublerami na wniosek posłów z własnego obozu Trybunał wydał zabezpieczenie. 07:13 Ale Trybunał Konstytucyjny, proszę państwa, ma badać ustawy, a nie chronić posady. 07:18 Kiedy wniosek Trybunału pisze się pod konkretne nazwisko, to nie jest kontrola konstytucyjności. 07:24 To jest parasol ochronny. 07:26 9 września minister sprawiedliwości po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał swoją decyzję o odwołaniu rektora komendanta. 07:34 Ta decyzja jest ostateczna. 07:37 Tego dnia upoważnieni funkcjonariusze służby więziennej próbowali dostarczyć tę decyzję panu Sopińskiemu w Karpaczu. 07:45 Bo tam akurat przebywał. 07:47 Został poinformowany kto i w jakiej sprawie czeka na niego w recepcji. 07:51 Telefonicznie odmówił zejścia i przyjęcia korespondencji. 07:55 Następnego dnia publicznie potwierdził, że znał cel doręczenia. 08:02 Doręczenie decyzji nie jest negocjacją. 08:05 Funkcjonariusz nie jest petentem, który ma prosić adresata o przyjęcie koperty. 08:10 Prawo nie premiuje ucieczki przed przyjmowaniem urzędowego pisma. 08:18 Artykuł 47 Kodeksu Postępowania Administracyjnego uznaje, że odmowa przyjęcia oznacza doręczenie w dniu odmowy. 08:26 To było skuteczne doręczenie, proszę państwa, zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego. 08:32 I co dalej? 08:34 Minister nie mianuje nikogo na miejsce rektora. 08:36 Tutaj działa prawo. 08:37 Artykuł 24 ust. 8 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. 08:41 Zgodnie z tym artykułem obowiązki przejmuje najstarszy członek Senatu ze stopniem doktora. 08:46 W tym wypadku był to prof. Sławomir Cudak. 08:49 Nie wskazała go ani partia, ani minister. Wskazała go ustawa. 08:53 A potem przyszli politycy. 08:56 Zamiast kontroli poselskiej zobaczyliśmy szturm na rektorat, przepychanki z policją, 09:02 posłankę, która blokuje drzwi gabinetu i decyduje, kogo do niego wpuścić. 09:08 Proszę państwa, mandat poselski daje prawo do informacji, 09:11 ale nie jest kluczem do cudzego gabinetu, nie jest zasuwą do drzwi tego gabinetu. 09:17 Nie daje prawa do barykadowania wersalką drzwi do gabinetu. 09:22 Dziękuję bardzo, panie minister. 09:24 Proponuję wyjaśnień zostawić na podopytaniu. 09:33 Będzie jeszcze dodatkowe pytanie i będzie pani minister miała możliwość jeszcze raz kontynuować. 09:39 Teraz pytanie uzupełniające zada pani poseł Barbara Bartosz. 09:42 Proszę bardzo, pani poseł. 09:43 Dziękuję, panie marszałku, wysoka Izbo, szanowni państwo. 09:47 Pani minister, my zadajemy pytania i prosimy panią o odpowiedź na nasze pytania, 09:52 a nie odczytywanie formułek, politycznych formułek przygotowanych pani w ministerstwie. 09:58 Pytanie mojej koleżanki dotyczyło podstawy prawnej działań podejmowanych przez ministra wobec Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. 10:08 Ja chcę zapytać o rzecz jeszcze bardziej fundamentalną. 10:11 Czy w Polsce minister może zastąpić statutowe organy uczelni własną decyzją? 10:18 Rektor Akademii Wymiaru Sprawiedliwości nie został przecież wybrany przez ministra, przez żadnych polityków. 10:24 To nie minister powoływał Senat Akademii. 10:28 Tymczasem to właśnie Senat jako organ uczelni wskazał osobę, która ma wykonywać obowiązki rektora. 10:35 Co więcej, 27 maja Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie w sprawie K11, łamane przez 26, 10:44 zobowiązujące ministra sprawiedliwości do powstrzymania się od działań zmierzających do odwołania rektora 10:50 i do zawieszenia prowadzonego w tej sprawie postępowania. 10:55 Dlatego pytam wprost, czy respektuje ministerstwo jeszcze postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 11:01 i czy uznajecie państwo usprawnienia Senatu Akademii do wskazywania osoby wykonującej obowiązki rektora? 11:09 Bo jeżeli minister może wejść do państwowej uczelni, zignorować jej statutowe organy, 11:14 a następnie wskazać własną osobę do kierowania Akademią, to nie jest tylko spór o jednego rektora. 11:21 To nie jest spór o gabinet, jak pani to mówiła. To jest pytanie o granicę władzy ministra 11:28 i o to, czy autonomia uczelni oraz zasada legalizmu obowiązują również wtedy, 11:35 gdy są one niewygodne dla urzędującego obecnie rządu na czele z panem Donaldem Tuskiem i ministrem Żurkiem. 11:42 Dziękuję bardzo, dziękuję, apeluję do posłów i odpowiadających o dyscyplinę czasową. 11:48 Zapraszam teraz podsekretarz stanu ponownie, panią minister Marię Eichart. 11:51 Proszę bardzo, pani minister. 11:54 I ta odpowiedź będzie kończyć dyskusję na ten temat. 12:03 Panie marszałku, wysoka Izbo, ja odpowiedziałam na pytanie, które zostało zadane. 12:07 Podstawą prawną jest w stylu 432 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, 12:14 który przyznaje ministrowi prawo do odwołania rektora w przypadku rażących i uporczywych naruszeń prawa. 12:22 Tak było w tym przypadku. 12:26 Na to pytanie również powiedziałam. 12:28 Po pierwsze, Trybunału Konstytucyjnego nie wolno używać po to, żeby chronić posady konkretnych osób. 12:35 Trybunał Konstytucyjny, pomijam wadliwy wkład w skład tego Trybunału Dublerów. 12:43 Natomiast proszę pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny nie jest po to, żeby w postępowaniu administracyjnym 12:53 nakładać zabezpieczenie sytuacji, kiedy ona dotyczy konkretnej sytuacji i konkretnej osoby. 13:00 To jest przejęcie Trybunału Konstytucyjnego dla indywidualnej osoby. 13:10 Bardzo dziękuję.