Koalicja Obywatelska wzmacnia bezpieczeństwo łączności Polski

00:00 Więc kolejność się zmieniła i teraz zaczynamy od pytania, które miały być jako pierwsze. 00:04 Będzie to pytanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. 00:09 I będzie ono dotyczyło korzyści, jakie daje Polsce udział w programie bezpiecznej łączności Unii Europejskiej IRIS. 00:17 Zaczyna pani poseł Małgorzata Janyska. Proszę bardzo pani poseł. 00:22 Panie Marszałku, Panie Ministrze, Wysoka Izbo. 00:25 Bezpieczeństwo państwa to dobrze zorganizowane wojsko i służby i dobrze wyposażone. 00:30 I niezwykle ważna w tym obszarze jest bezpieczna, niezależna łączność. 00:35 W sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej, cyberataku, awarii sieci czy tym podobnych zdarzeń. 00:41 Państwo musi mieć sprawny system komunikowania się, niezależnie od tego, co się dzieje z tradycyjną infrastrukturą. 00:48 Dlatego bardzo proszę pana ministra o szczegółowe informacje o udziale Polski w europejskim programie bezpiecznej łączności satelitarnej IRIS. 00:57 Polska, jak wiadomo, przeznacza na ten cel prawie 3 mld zł ze środków z KPO. 01:03 I tu przy tej okazji trzeba wspomnieć, że te inwestycje tego typu mogły być już bardziej zaawansowane, gdyby nie poprzedni rząd, 01:12 który poprzez niszczenie praworządności spowodował, że zablokowano nam na długi czas środki z Krajowego Planu Odbudowy. 01:21 A nie trzeba nikomu tłumaczyć, jak ważne są te inwestycje dla Polski jako państwa wschodniej flanki NATO i Unii Europejskiej. 01:31 Panie ministrze, bardzo proszę o odpowiedź na trzy pytania. 01:34 Po pierwsze, co konkretnie Polska zyskuje dzięki udziałowi w tym projekcie IRIS? 01:39 Jak przełoży się to na bezpieczeństwo naszego państwa? 01:43 Po drugie, w jaki sposób z tego systemu będą mogły korzystać polskie służby, administracja oraz system ochrony ludności i obrony cywilnej? 01:51 I po trzecie, czy udział w tym programie stworzy również nowe możliwości dla polskich firm i sektora kosmicznego? 01:59 Bo to jest bardzo ważne, budowanie własnej odporności na własnych mocnych podstawach, 02:05 czyli na własnym krajowym przemyśle, na polskich przedsiębiorstwach. 02:09 Dziękuję. 02:11 RAFAŁ BOCHENEK, RZECZNIK RZĄDU RAFAŁ BOCHENEK, RZECZNIK RZĄDU 02:11 Dziękuję bardzo pani poseł. 02:13 I odpowiada w tej chwili sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, pan minister Tomasz Szmański. 02:18 Proszę bardzo, panie ministrze. 02:22 Dziękuję bardzo, szanowny panie marszałku. 02:23 Wysoka Izbo, niestety czas, który mam do dyspozycji, sześciu minut, nawet w żaden sposób nie pozwala mi na rozwinięcie czymże jest IRIS i polski udział w tym europejskim projekcie, 02:33 który staje się alternatywą poprzez budowę nowej konstelacji, która dokładnie ma służyć zabezpieczeniu interesu i zbudowaniu niezależności w kontekście bezpieczeństwa funkcjonowania w kosmosie. 02:44 Jest to taka alternatywa dla amerykańskiego dostawcy usług satelitarnych, którego nazwy nie wymienię, 02:49 która ma na celu stabilizację i pewność co do funkcjonowania i suwerenności bezpiecznej łączności państwowej. 02:57 Właśnie mówiąc o IRIS Square i polskim udziale należy zaznaczyć, że to jest szerszy projekt systemu bezpiecznej łączności państwowej, 03:05 która dokładnie od 2023 roku na nowo jest odbudowywana przez nas w kilku różnych aspektach. 03:11 Łączności szyfrowanej, łączności rankingowej, która pozostaje do dyspozycji służb, ale również w komponencie łączności satelitarnej. 03:19 Jak słusznie pani zauważyła, pani poseł, nasz udział to jest 656 milionów euro i tak naprawdę stwarza to przed nami zupełnie nowe możliwości w kontekście zabezpieczenia 03:30 pewnej szyfrowanej, stabilnej, suwerennej łączności państwowej do dyspozycji nie tylko służb podległych ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, 03:38 czyli Policji, Straży Granicznej, Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, ale ta przepustowość, która będzie zwielokrotniona, 03:45 będzie służyła również na rzecz Sił Zbrojnych, ale także dzięki instalacjom, które dzięki nam, dzięki pracy naszego rządu i zaangażowaniu ministerstwa 03:55 udało się wynegocjować z Komisją Europejską udział również komponentów naziemnych w postaci gateway'a, czyli tzw. bramy, tzw. pomostu odbiorczego 04:04 pomiędzy systemem satelitarnym, a wejściem tego sygnału za pomocą sieci govnet do sieci telekomunikacyjnej daje nam stabilność i suwerenność, 04:17 że nikt tych danych nie przejmie, że mamy pewność co do tego, kto jest operatorem, że nikt nie powie, że ten gateway albo satelity, które są budowane 04:26 przez Komisję Europejską w ramach konsorcjum Space Rise, które tworzą firmy hiszpańskie, francuskie oraz firma z Luksemburga i powie, 04:37 że np. ważniejsza jest zabezpieczenie kraju X czy interes kraju Y. Nie. Mamy suwerenność, mamy pewność co do tego, że to jest nasza konstelacja, 04:45 nasz udział, mamy pełną kontrolę, a szczególnie to jest ważne w sytuacjach kryzysowych, co się z tym będzie działo. 04:51 Tak naprawdę, budując bezpieczną łączność państwową w aspekcie satelitarnym, budujemy nie tylko kompetencje i pewność co do stabilnej, pewnej łączności w sytuacji kryzysowej, 05:02 ale również budujemy kompetencje i dajemy możliwość polskiemu sektorowi, to jest druga część pytania, o które pani zapytała, 05:08 na zbudowanie kompetencji na zakotwiczenie na trwałe w rynku wysokich technologii. 05:15 Nie wiem, czy państwo wiecie, ale na rynku polskim w tej chwili jest ponad 400 podmiotów, które realizują już działania na rzecz ESY, czyli Europejskiej Agencji Kosmicznej, 05:25 które już w ramach umów i np. programów, które są realizowane przez Europejską Agencję Kosmiczną i inne podmioty realizują i mają wysokie kompetencje. 05:38 Polska w ramach tej umowy zagwarantowała sobie udział w sześciu satelitach na średniej orbicie. 05:46 To jest bardzo ważne, bo to jest globalny sygnał, który zapewni nam możliwość szybkiej koncentracji i szybkiego przepływu transferu łączności, 05:53 ale również kilkanaście satelit na orbicie LEO i LEO-LOW. 05:57 I to tam największe będą możliwości, to tam te firmy, które w Polsce nawet już wystawiające się na ostatnich targach w Kielcach, pokazują swój potencjał. 06:06 One już są gotowe do tego, one już produkują, one dzięki zaistnieniu w tym programie będą mogły to realizować. 06:13 A dlaczego tak jest? Ponieważ myśmy zagwarantowali w umowie z Komisją Europejską i w preambule i w memorandach podpisanych z poszczególnymi firmami, 06:23 z firmą Eutersat, z firmą Hispasat, pewne zabezpieczenia, że to polskie złotówki wydane na ten program będą konsumowane przez polskie firmy. 06:35 Przyjmujemy, że każda złotówka wydana w ramach tego programu ma przynieść 5 złotych zysku dla naszej gospodarki. 06:41 A to, co zyskają te nasze firmy pod kątem technologicznym, nowoczesnych technologii, które będą brały udział w analizowaniu, w badaniu tego, co się dzieje w kosmosie, 06:51 przyczyni się do tego, że w kolejnych latach i w kolejnych edycjach, wersjach programu będziemy mieli wystarczające kompetencje właśnie w tym zakresie. 07:00 Program ma wystartować. Pierwsze wystrzelenia satelit mają mieć miejsce w 2029 roku. Od 2030 roku będzie już pierwsza faza wdrażania, już ta konstelacja będzie działać. 07:12 Zamknięcie tego systemu planowane jest na 2031-2032 rok. Wtedy ta operacyjność tych 290 satelit w ramach programu IRISQUARE zacznie funkcjonować. 07:23 Ale wszystko ma swój czas i trwałość. Te satelity będą wymagały rotacji. Ze względu na zużycie technologiczne, co kilka lat będą po prostu produkowane nowe i będą zastępowane przez nowe satelity. 07:36 I tutaj znowu tworzy się przestrzeń dla polskiego przemysłu kosmicznego. Już teraz, dzięki ścisłej współpracy z Polską Agencją Kosmiczną, Polsą, Ministerstwem Rozwoju Technologii, 07:47 Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji realizujemy ten program, żeby zapewnić przepustowość, obsłużyć wystarczająco dobrze nasze służby, również siły zbrojne. 08:00 I to, co jest najważniejsze, Szanowni Państwo, staniemy się ważnym odbiorcą usług satelitarnych, sprzedawcą może usług satelitarnych na rzecz krajów bałtyckich, skandynawskich, 08:11 które już mówią – macie gateway'a, my chętnie z tego skorzystamy. Dzięki za to, że będziemy mieli swoje satelity, ale to wy będziecie tym systemem operacyjnym zarządzać i taki układ nam pasuje. 08:22 Także wracamy, wsiadamy do stołu jako pełnoprawny uczestnik rynku kosmicznego w Europie. Coś, co do tej pory, przed 2023 roku było fantasmagorią, od dzisiaj stało się faktem. 08:35 21 lipca podpisana umowa, za chwilę będziemy polski przemysł angażować w budowanie polskich satelitów. Dziękuję. 08:43 Dziękuję bardzo, Panie Ministrze. Zanim pytanie uzupełnię, chcę przywitać kolejną grupę, która przysługuje się naszą obradą, a mianowicie grupę uczniów i wychowawców ze Szkoły Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza w Łysych. 08:55 Na czele z dyrektor Agatą Siwak oraz wiceprzewodniczącym Rady Gminy Mariuszem Kamińskim. Państwo goszczą na zaproszenie pana posła Marcina Grabowskiego. Pozdrawiamy serdecznie. 09:05 I życzymy dobrych wrażeń z Sejmu. A teraz pytanie dodatkowe do tej kwestii zada Pani Poseł Joanna Frydrych. Proszę bardzo, Pani Poseł. 09:16 Bardzo dziękuję, Panie Marszałku. Szanowny Panie Ministrze, dziękuję za obszerną i bardzo wnikliwą odpowiedź na pytania. 09:24 Jednak chciałam podkreślić, że system Iry Square ma zapewnić państwom Unii Europejskiej bezpieczną i odporną łączność. 09:33 Proszę powiedzieć, co ta inwestycja oznacza dla bezpieczeństwa Polski w konkretnej sytuacji kryzysowej, jeżeli dojdzie do powodzi czy wielkiej awarii cyberataku, uszkodzenia infrastruktury telekomunikacyjnej czy zagrożenia militarnego. 09:48 Czy dzięki Iry Square nasze służby, administracja i system ochrony ludności będą mogły bezpiecznie się ze sobą komunikować? 09:58 I proszę jeszcze raz podkreślić praktyczną wartość tego systemu. 10:03 Czy my możemy powiedzieć, że budujemy w ten sposób dodatkowy, niezależny system łączności państwa, który będzie działał wtedy, kiedy tradycyjna infrastruktura zawiedzie? 10:14 I drugie pytanie. 10:16 Co prawda już padła odpowiedź, ale jeszcze raz. 10:18 Kiedy Polska realnie zacznie korzystać z tych możliwości i kiedy pierwsze efekty tej inwestycji odczują nasze służby i instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo obywateli? 10:30 Bardzo dziękuję. 10:31 Dziękuję bardzo i ponownie zapraszam do odpowiedzi pana ministra Tomasza Szymańskiego. 10:42 Szanowna pani poseł, panie marszałku, już spieszę z odpowiedzią na szczegółowe pytanie. 10:46 Oczywiście przystępując koncepcyjnie do programu Iry Square, poczyniliśmy starania celem ustalenia faktycznego zapotrzebowania na przepustowość w sieci poszczególnych służb, 10:58 zarówno podległych resortowi spraw wewnętrznych, a także sił zbrojnych. 11:02 Otrzymaliśmy informację zbiorczą, nie wchodząc w szczegóły, że łączne zapotrzebowanie wynosi około 90 gigabitów na sekundę. 11:12 Jeżeli byśmy nie przystępowali do tego programu, mając na uwadze również udział taki typowy polski w ramach tego programu, bez składu finansowego z KPO, 11:23 który również dzięki informacji słusznie pani przywołała przez te lata zaniedbań, dopiero teraz możemy to realizować, byśmy mieli około 27 gigabitów. 11:31 Czyli coś, co po prostu by nam się należało, co stanowiło około 8,3% łącznych zasobów. 11:40 Dzięki temu naszemu funkcjonowaniu zabezpieczamy sobie ponad 100 gigabitów na sekundę, 11:44 czyli jesteśmy w stanie absolutnie obsłużyć krytyczne zapotrzebowanie wszystkich służb, a także sił zbrojnych na wypadek zakłóceń czy też problemów w kontekście odzyskania łączności satelitarnej. 11:56 To jest ciężkie do zniszczenia, mając na uwadze, że cała infrastruktura znajduje się w powietrzu. 12:00 Mając na uwadze to, że ta przepustowość i gwarancja tego, że gateway oraz nasze władztwo nad tym systemem pozwala nam w pełni operować i realizować nasze zapotrzebowanie. 12:11 To służby będą decydowały i to polski rząd będzie decydował o tym, czy jest to potrzebne. 12:17 Nikt nie będzie w stanie nam powiedzieć, inny operator czy też inny kraj, że potrzebuje na jakiś cel jakby część tej łączności. 12:25 My możemy się na to zgodzić, ale nie musimy. 12:27 Także władztwo w tym obszarze jest niesamowicie ważne. 12:31 Jeżeli chodzi już o jakieś zaangażowanie, to w ramach programu satelitarnego GOVSAT.com już się pewne rzeczy dzieją, już się pewne rzeczy realizują. 12:37 Tutaj bardzo duży udział jest również Polsce, o której wspomniałem, mając na uwadze duże zaangażowanie w kontekście właśnie realizowania programów we współpracy z ESO. 12:47 Mając na uwadze jednak stan i jak Państwo zobaczycie jesteśmy na końcówce roku 2026, że pierwsze wystrzelenia satelit mają mieć miejsce w 2029 roku. 12:57 To już teraz, chociażby ostatnio w ubiegłym tygodniu w Madrycie, w polskiej placówce, w polskiej ambasadzie odbyło się spotkanie z członkiem konsorcjum właśnie Hispasat i polskimi przedsiębiorcami. 13:07 Którzy już oczywiście z udziałem członków naszego rządu, gdzie już są prowadzone konkretne rozmowy, mając na uwadze zaczęcie produkcji, zainicjowanie pewnych działań na rzecz budowy, przygotowania właśnie podziału zadań w ramach budowy małych satelitów na tę orbitę LEO-LOW. 13:26 Także to już się dzieje. 13:28 To, że my podpisaliśmy umowę 21 lipca, to nie znaczy, że nic się wokół tego nie działo. 13:33 Szanowni Państwo, rok trwało. 13:34 Jak przeanalizowałem sobie ostatnie kalendarium, pierwsze prace trwały równo rok, od momentu rozpoczęcia naszych działań. 13:41 Ale na początku to było tylko sześć satelit. 13:44 Udało nam się wynegocjować i Gateway, i Point of Presence, i kilkanaście satelit na niskich orbitach. 13:49 Także to jest sukces całego państwa, ponieważ dzięki temu to my zyskujemy kompetencje, przedsiębiorcy pieniądze, a Polacy bezpieczeństwo. 13:56 Dziękuję. 13:57 Dziękuję bardzo, panie ministrze. 14:05 Dziękuję.