Koalicja Obywatelska o miliardach na sprawiedliwą transformację

00:00 Przechodzimy do kolejnego pytania, które zadał pan poseł Krzysztof Gadowski, 00:03 Klub Parlamentarny, Koalicja Obywatelska w sprawie wykorzystania środków 00:07 z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. 00:09 Bardzo proszę o zadanie pytania, a odpowie sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszu 00:13 i Polityki Regionalnej, pan minister Jacek Karnowski. 00:16 Bardzo proszę, panie pośle. 00:20 Szanowna pani marszałek, wysoka izbo, panie ministrze. 00:24 Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji to instrument finansowy 00:28 Unii Europejskiej, którego zadaniem jest pomoc regionom, zwłaszcza górniczym, 00:36 w przeprowadzeniu tej transformacji odchodzenia od węgla. 00:41 Te środki zostały wyznaczone w perspektywie 2021-2027. 00:49 Pamiętamy wtedy, premier Buzka, o właśnie ten fundusz, o te środki, 00:53 żeby było ich jak najwięcej, wtedy pojawiła się kwota 17,5 mld euro dla regionów górniczych. 01:02 Ile wzięła z tego Polska? Udało się ponad 3,8 mld euro uzyskać. 01:15 Właśnie dla tych pięciu regionów górniczych w Polsce, to trzeba wyraźnie przeliczyć na złotówki, 01:22 to ponad 16,4 mld złotych. Z tego połowa, czyli około 8 mld złotych trafiło na Śląsk, 01:33 ale pieniądze trafiły również do województwa dolnośląskiego, wielkopolskiego, łódzkiego oraz małopolskiego. 01:42 Ważne środki, ważne wsparcie. Te środki mają być zagospodarowane nie na budowę jakichś wielkich przedsiębiorstw, 01:49 ale na przekwalifikowanie, rozwój małych i średnich firm, na zagospodarowanie m.in. terenów pogórniczych. 01:56 Panie ministrze, część tych środków ma być rozliczona do końca roku 2026. 02:02 Dlatego pytanie, jak są wykorzystywane te środki, jak przebiega proces naboru wniosków o dofinansowanie, 02:10 jakie umowy już zostały zawarte, może w jakiej ilości. 02:12 Pamiętamy to pospolite ruszenie wszystkich samorządów wojewódzkich, tych pięciu regionów, 02:19 które tworzyły tzw. terytorialne programy sprawiedliwej transformacji, zaangażowanie społeczeństwa, 02:27 nie tylko samorządowego, ale również mieszkańców, przedsiębiorców. 02:31 Dlatego ważna jest odpowiedź, na jakim etapie jesteśmy, jak wykorzystujemy te środki finansowe. 02:36 Dziękuję bardzo. 02:36 DZIENNIKARZ 1 – Na pytania pana posła o odpływy sekretarską w Ministerstwie Funduszy i Rozwoju Polityki Regionalnej, 02:41 pan minister Jacek Karnowski. Zapraszam, panie ministrze. 02:49 JACEK KARNOWSKI – Panie marszałek, Wysoka Izbo. 02:56 Rzeczywiście, jak wspomniał pan poseł, ojcem, założycielem tego funduszu był pan premier Jerzy Buzek, 03:04 który bardzo walczył o ten fundusz i rzeczywiście w tej perspektywie unijnej Polska jest największym beneficjentem 03:13 tego funduszu, bo mamy do dyspozycji ponad 3,85 mld euro, to jest ponad 16,5 mld zł. 03:25 I zgodnie z tym, co mówił pan poseł, największym beneficjentem jest województwo śląskie, 03:29 gdzież ten problem sprawiedliwej transformacji też występuje najbardziej znaczący. 03:38 Dla województwa śląskiego z tego funduszu przeznaczone jest ponad 9,5 mld zł, 03:47 z czego do tej pory zakontraktowano ponad 7,2 mld zł, to jest 76,1% całego funduszu, 04:00 zawierając dokładnie 1248 umów. Można powiedzieć, że ta alokacja stwarza takie bezpieczeństwo wykorzystania 04:15 szczególnie z tych funduszy z Next Generation Fund, z tych samych funduszy, z których była zaciągnięta pożyczka KPO, 04:24 gdyż one muszą być rozliczone do końca roku. Z tym, że w tej chwili beneficjenci złożyli wnioski, 04:31 to jest najważniejsza kwota na 32,3% alokacji, czyli na 366 mln zł. 04:43 Można powiedzieć, że w województwie śląskim nie widzimy tu żadnego zagrożenia, podobnie jak w województwie dolnośląskim, 04:51 gdzie jest podpisanych 1025 umów na 188 mln zł, a wnioski o płatność to jest 26%. 05:04 Dla Małopolski mamy też podpisanych 245 umów, wnioski o dofinansowanie na 32%, 05:15 czyli można powiedzieć, że tutaj też nie widzimy problemu. Dla Łodzi także, dla województwa łódzkiego, 05:22 gdzie mamy 297 umów na ponad 1,2 mld zł, a wnioski o płatność są na 19,5%. 05:31 To jest to jedyne niebezpieczeństwo. Widzimy w Wielkopolsce, ale mam nadzieję, że do tego nie dojdzie, 05:37 gdzie mamy 347 umów i wprawdzie umowy o dofinansowanie są na 79%, 05:44 ale niestety już wnioski beneficjentów są tylko na 11,2%. 05:49 Tam bardzo wiele było dyskusji na temat wykorzystania m.in. urządzeń, 05:55 które są zasilane brudnym paliwem, czyli fuzjl-fuel, czego Unia nie chciała dopuścić, 06:05 ale w końcu po długich negocjacjach okazało się, że tam, gdzie nie ma możliwości zastosowania innych maszyn 06:12 niż maszyny związane z brudnym paliwem, to wtedy Unia dopuściła, żeby ci ludzie, którzy się przekwalifikują, 06:21 mogli takie urządzenia kupić. Jeżeli chodzi o główne, takie sztandarowe projekty, 06:30 to na pewno dla Śląska to jest rozwój sektora produkcji związanej z gumą, z przemysłem gumowym. 06:39 Tutaj duża rola też Politechniki Śląskiej, rozwój centrum gier gamingowych, 06:45 czy też taka inwentaryzacja terenów pogórniczych z ich pełną kontrolą i monitoringiem. 06:54 Jeżeli chodzi o województwo dolnośląskie, to jest rekultywacja terenów pogórniczych Zagłębia Wobrzyskiego. 07:03 W województwie łódzkim to jest linia kolejowa z Bełchatowa w kierunku Piotrkowa i Łodzi, 07:09 czyli walka z wykluczeniem komunikacyjnym. W województwie małopolskim transformacja klimatyczna Oświęcimia, 07:18 czyli wszystko związane z oszczędnością energii. Natomiast jeżeli chodzi o Wielkopolskę, 07:25 to jest to specjalny program ZEPAK dla ludzi związanych z kopalniami odkrywkowymi, dla ich rodzin, 07:35 dla pracowników, tworzenie alternatywnych kompetencji dla tych ludzi. 07:42 Ten program jest bardzo ważny dla tych terenów pogórniczych, ale w tej chwili walczymy też, 07:50 żeby go mieć w przyszłej perspektywie unijnej. Niestety na poziomie ogólnoeuropejskim ten projekt został zlikwidowany. 08:00 Jak gdyby zasugerowano, żeby go zmieścić w naszych ramach finansowych dla polityki spójności, 08:07 w kopertach dla poszczególnych państw. My w tej chwili czynimy starania, żeby jednak w Funduszu Konkurencyjności, 08:14 w Funduszu Centralnym w Brukseli wyodrębnić pewną pulę pieniędzy dla tych regionów górniczych, postprzemysłowych. 08:21 Tutaj myśleliśmy także nie tylko o regionach górniczych, ale także o regionach, gdzie nie są tylko kopalnie, 08:27 ale także elektrociepłownie związane z węglem. W tej chwili rozmawiamy z naszymi europarlamentarzystami, 08:34 przedstawicielami Komitetu Regionów, żeby tak jak dla regionów granicznych, tak dla regionów pogórniczych 08:42 stworzyć jednak specjalny fundusz. Gdyż to by nie stworzenie tego funduszu uszczupliłoby politykę spójności 08:49 o prawie 4 miliardy euro, bo nie wyobrażamy sobie, żeby w kopercie krajowej nie pozostawić pieniędzy 08:56 dla regionów granicznych czy regionów związanych ze sprawiedliwą transformacją. 09:01 Dziękuję bardzo. 09:02 Dziękuję bardzo. Zanim Pan Poseł zadaje dodatkowe pytania, pozwólcie Państwo, że w imieniu swoim i Państwa 09:08 powitam starostów i naczelników Wydziału Woświaty z województwa polskiego, którzy przyjechali na zaproszenie 09:13 Pana Posła Masełko. Jesteście z nami? Jesteście Państwo? Pan Poseł jest z Państwem? 09:18 Mam nadzieję, że wytłumaczę Wam na czym polega praca posła Rzeczypospolitej. 09:23 A spędzicie ci miły dzień w Sejmie Rzeczypospolitej. Będziecie mieć tylko same dobre wspomnienia. 09:29 Miłego zwiedzania i dobrych wspomnień. A ja zapraszam do pytania dodatkowe dla Pan Poseł Tomasz Piotrunowak, 09:37 Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. 09:41 Panie Marszałek, Panie Ministrze, Wysoka Izbo, Fundusz Sprawiedliwej Transformacji jest funduszem, 09:47 który już się zakorzenił w Polsce i każdy, kto przystępuje do transformacji chce, żeby ona była udana i sprawiedliwa. 09:58 Istnienie tego funduszu, nawet z punktu widzenia takiego wizerunkowego, jest czymś bardzo ważnym. 10:04 Dlatego, Panie Ministrze, popieramy i będziemy bardzo wspierać działania rządu na rzecz tego, 10:10 ażeby w planie partnerstwa krajowego i regionalnego ten fundusz miał swoją rangę. 10:19 Stąd pytanie, jak już zaznaczył Pan, że będzie trochę rozszerzony, ale czy te pięć regionów będą wzbogacone o kolejne regiony, 10:29 jakie to będą regiony i czy z dotychczasowej praktyki, która w funduszu zaistniała, 10:36 te najlepsze praktyki będą sugerowane jako takie kejsy, które będzie rząd proponował jako najlepsze rozwiązania 10:46 dla zaistnienia właśnie Funduszu Sprawiedliwej Transformacji w Polsce. Dziękuję. 10:51 Dziękuję, Panie Pośle. Odpowiedzi udzielić sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, 10:57 Pan minister Jacek Karnowski. Zapraszam, Panie Ministrze. 11:03 Panie Marszałek, Wysoka Izbo, jak już wspomniałem, czynimy starania, żeby dostać dodatkowe pieniądze i to jest najważniejsze. 11:11 Ale warunkiem, żeby dany region uzyskał dofinansowanie z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji jest deklaracja, 11:19 kiedy dane przedsiębiorstwo będzie zamknięte, czyli kiedy wyłączymy tą działalność górniczą. 11:26 I tutaj mamy główny problem z turowem, gdzie na przykład samorząd chciałby, a do końca nie jest podjęta decyzja przez przedsiębiorstwo. 11:36 Trochę podobna sytuacja może być z Bogdanką, chociaż tutaj większość pewnie kopalni będzie pracowała dość długo, 11:41 bo jest to dość korzystny zakład pracy. 11:46 Tyczy to także się elektrociepłowni, które działają na węgiel, ale tutaj też musi być jednoznaczna deklaracja. 11:53 Oczywiście my patrzymy na ewaluację i patrzymy na to, jak ten fundusz jest wykorzystywany. 12:01 I dla nas tworzenie nowych kompetencji, tworzenie nowych zdolności dla pracowników, 12:08 chociażby ten przykład z EPAK-u, który jest trudnym przykładem, no bo bardzo skomplikowanym, 12:14 ale jednak tam pracuje się nad tym, żeby dać nowe kompetencje ludziom, 12:20 którzy przyzwyczajeni są do tego, że pracują w górnictwie, ale jednak nowe kompetencje, 12:25 żeby mogli utworzyć nowe spółki, jest dobrym przykładem. 12:30 Dobrym przykładem też jest tworzenie nowych kompetencji, chociażby przemysłu gumowego na Śląsku. 12:38 Mamy trochę wątpliwości czasami, jak te środki są traktowane jako dodatkowy program regionalny 12:43 i nie do końca prowadzą do rozwoju, a raczej do trochę takiego poprawiania przestrzeni. 12:54 Chyba nie na tym to polegało, ale polegałoby na pobudzeniu gospodarki. 12:58 Oczywiście jest kilka problemów związanych z tym funduszem, tak jak wspomniałem, 13:03 chociażby użycie urządzeń, które korzystają dalej, na przykład są na ropy czy na benzynę, 13:10 a nie na elektryczność, ale czasami trudno sobie wyobrazić koparkę na elektryczność czy też dźwig. 13:17 Nie zawsze to jest możliwe. Wobec tego tutaj ewidentnie jest stanowisko komisji, 13:22 także przez nas wywalczone, żeby sprawdzać, czy jest taka alternatywa, czy nie jest. 13:30 Oczywiście także jest sprawa pomocy publicznej, szczególnie wobec dużych przedsiębiorstw, 13:33 które chciałyby zatrudnić, przepraszam za wyrażenie, hurtowo pracowników, 13:39 to wtedy też wchodzimy w pomoc publiczną i nie bardzo możemy tego udzielić. 13:45 Tutaj są wymagane nieraz takie indywidualne interpretacje Komisji Europejskiej, 13:51 co nam przeszkadza w szybkości działania tego funduszu. 13:57 Także ewaluujemy to wszystko, dyskutujemy z regionami. 14:03 Najważniejsze jest, że tak jak inne fundusze spójności, regiony bardzo świetnie to wszystko wykorzystują 14:10 i praktycznie co do złotówki. To jest najważniejsze. Dziękuję bardzo. 14:14 Dziękuję bardzo panie ministrze.