Koalicja Obywatelska o walce z dezinformacją w sieci

00:00 jako pierwszy posłowie pani poseł Urszula Augustyn 00:03 w sprawie działań państwa na rzecz przeciwdziałania dezinformacji 00:07 i manipulacjom informacyjnym do ministra kultury i dziedzictwa narodowego. 00:12 A na pytanie pani poseł odpowiada 00:13 sekretarz stanu w ministerstwie kultury i dziedzictwa narodowego 00:15 pan minister Maciej Wróbel. Bardzo proszę pani poseł. 00:21 Pani marszałek, pani ministrze, wysoka izbo. 00:26 W kontekście historii języka polskiego 00:29 słowo dezinformacja jest szczególnie niezasłużone, takie młode w ogóle. 00:34 Ale potrafiło nam już narobić sporo kłopotu 00:37 i z tym słowem i ze zjawiskiem, jakie opisuje dezinformacja 00:40 naprawdę musimy się zmierzyć. 00:43 Jest to bowiem celowe rozpowszechnianie fałszywych informacji 00:46 albo informacji stworzonych tak, żeby wyglądały na prawdziwe 00:51 albo informacji, które są manipulowane. 00:53 Dezinformacja służy przede wszystkim temu, żeby zmylić osoby odbierające, 01:00 żeby im zamotać, żeby je wyprowadzić z normalnego trybu myślenia, 01:06 żeby przedstawić im rzeczywistość w krzywym zwierciadle. 01:09 Pewnie każdy by zapytał, no po co nam to? 01:12 No może nam do niczego, ale tym, którzy nie mają dobrych intencji, 01:16 dobrych zamiarów, dezinformacja potrzebna jest do tego, 01:19 żeby ludzi przestraszyć, żeby zarządzać ich emocjami. 01:22 W świecie, w którym dzisiaj przyszło nam żyć, 01:27 informacja jest towarem bardzo cennym. 01:30 Zatem warto zostawić pytanie, jak odróżnić informację prawdziwą od dezinformacji? 01:37 Co zrobić, żeby odbiorcy mediów, a przecież wiemy, 01:41 że media dzisiaj są naprawdę ogólnie dostępne, tak powszechne, 01:45 że pewnie połowa społeczeństwa albo więcej nie wyobraża sobie 01:49 życia bez dostępu do mediów. 01:52 Co zrobić, żeby ta dezinformacja nie siała takich spustoszeń, jakie może siać? 01:58 Można pytać o sprawy związane z pokojem, bezpieczeństwem, obronnością, 02:03 ale można pytać też o sprawy zupełnie inne, dotyczące naszego codziennego życia, 02:09 decyzji, które podejmujemy, emocji, którymi się kierujemy. 02:13 Państwo powinno mieć na względzie ochronę obywateli, 02:18 na tyle na ile to możliwe. 02:20 Stąd moje pytanie. Ponieważ głównym przekazem dezinformacji są media, 02:24 chciałabym zapytać ministra kultury, w jaki sposób państwo działa, 02:29 żeby uchronić przed dezinformacją obywateli, 02:32 żeby spowodować, żeby ta dezinformacja była jak najrzadszym zjawiskiem. 02:37 Chociaż rozumiem, że to jest bardzo trudne i rozumiem, 02:41 że niełatwo jest też wymyślić sposoby działania, bo i przeciwnicy nie śpią. 02:46 Dziękuję bardzo pani poseł i o udzielenie odpowiedzi 02:50 poproszę ministra sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 02:54 pana ministra Macieja Wróbla. Bardzo proszę panie ministrze. 02:59 Pani marszałek, wysoka izbo, pani poseł, bardzo dziękuję za to pytanie, 03:02 bo rzeczywiście walka z dezinformacją jest dzisiaj jednym z najważniejszych wyzwań, 03:06 przed którymi stoi państwo. 03:09 To ja pozwolę sobie przetoczyć kilka danych, 03:11 bo ośrodek analizy dezinformacji NASK 03:14 prowadzi taki bieżący monitoring przestrzeni informacyjnej. 03:18 Robi to 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. 03:22 Tylko w roku 2025 ośrodek zgłosił do platform społecznościowych 03:28 ponad 46,5 tysiąca materiałów zawierających dezinformację lub manipulację. 03:35 W prawie 8%, czyli 3,5 tysiąca materiałów były to materiały, 03:40 które prezentowały podszywanie się pod znaną osobę lub instytucję. 03:46 38 tysięcy materiałów to była manipulacja. 03:50 3%, czyli około 1400 wpisów, fałszywe informacje. 03:55 I z tych ponad 46 tysięcy zgłoszonych materiałów, 03:59 12% zostało usuniętych z przestrzeni internetowej. 04:04 Prawie 70% poddano moderacji, 04:06 ale 20% zostało bez reakcji platform internetowych, 04:11 co oznacza, że nadal w przestrzeni internetowej 04:15 funkcjonuje ponad 9 tysięcy treści dezinformacyjnych. 04:21 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 04:24 jak również instytucje nam podległe, realizują szereg działań, 04:28 które mają na celu przeciwdziałać dezinformacji i manipulacjom informacyjnym. 04:34 Przytoczę kilka z nich. 04:34 Najnowsza. W marcu tego roku uruchomiliśmy specjalny program 04:40 Bliska Kultura dla Lokalnych Mediów. 04:44 To jest program, który dedykujemy nadawcom radiowym, 04:48 telewizyjnym, wydawcom prasy lokalnej, 04:51 które funkcjonują na rynku i mają dość ugruntowaną pozycję. 04:57 Alokacja tego programu w tym roku wynosiła 10 mln zł. 05:00 Oczywiście chcemy ten program kontynuować w kolejnych latach. 05:03 Celem tego programu jest nie tylko wsparcie mediów lokalnych, 05:06 czyli zabezpieczenie ich przetrwania w dobie internetu właśnie, 05:12 ale co istotne z perspektywy przeciwdziałania dezinformacji 05:15 rzetelne media informacyjne i publicystyczne działające w oparciu 05:20 o przepisy prawa prasowego, czy działające na podstawie 05:23 koncesji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, 05:25 a więc mające pewną odpowiedzialność redakcyjną, 05:27 nie tak jak to jest w przypadku social mediów, 05:30 stanowią realną przeciwwagę dla szybko rozprzestrzeniających się 05:34 cyfrowych treści, w tym dezinformacji i deepfake'ów. 05:39 Dezinformacja oczywiście jest szczególnie obecna w przestrzeni cyfrowej. 05:43 W czasie tych gwałtownych zmian cyfrowych, zmiany modelu konsumpcji treści 05:47 przez społeczeństwo, ogromnej popularności kontentu cyfrowego, 05:51 konieczne jest podjęcie działań, które będą wspierały zachowanie 05:55 tradycyjnych mediów i rzetelnego dziennikarstwa. 06:00 Właśnie kilka dni temu ruszyła kampania What the Fake, 06:03 czyli Ogólnopolski Program Przeciwdziałania Dezinformacji. 06:06 Jego celem jest rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia, 06:10 świadomego odbioru mediów oraz odporności na dezinformację 06:13 wśród młodzieży. Projekt ten realizujemy wspólnie 06:17 z Europejskim Centrum Kultury w Łodzi, EC1, i adresujemy go 06:24 do uczniów klas 4-8 szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych. 06:28 Ten program odpowiada na jedno z największych wyzwań współczesności, 06:31 czyli coraz większą obecność fake newsów, manipulacji, propagandy, 06:36 deepfake'ów i treści generowanych przez sztuczną inteligencję. 06:40 W ramach tego programu uczestnicy wezmą udział w cyklu warsztatów edukacyjnych 06:46 realizowanych w Profesjonalnych Studiach Filmowych Narodowego 06:48 Centrum Kultury Filmowej. Podczas zajęć praktycznych 06:52 poznają techniki wykorzystywane do kreowania i modyfikowania obrazu 06:56 oraz dźwięku, nauczą się rozpoznawać mechanizmy manipulacji medialnej, 07:00 zdobędą umiejętności niezbędne do świadomego funkcjonowania 07:03 w świecie informacji. Uruchomiliśmy także w resorcie 07:09 priorytet świetlik, żeby powstawały świetlice multimedialne 07:12 w najmniejszych gminach, najmniejszych miejscowościach. 07:15 Ten program w tym roku miał swój pilotaż, będzie kontynuowany w roku przyszłym. 07:20 Ale w walkę z dezinformacją zaangażowały się także media publiczne. 07:25 Polska Agencja Prasowa, Polskie Radio i Telewizja Polska 07:28 uruchomiły wspólnie portal sprawdzam.pl, gdzie na bieżąco 07:33 dementowane są nieprawdziwe informacje pojawiające się w przestrzeni internetowej, 07:37 a na antenie TVP Info emitowany jest codzienny program Wykrywacz Kłamstw. 07:41 Nadawcy publiczni realizują także działania z zakresu edukacji medialnej 07:46 poprzez m.in. dedykowane audycje radiowe, warsztaty terenowe, 07:50 prowadzenie wyspecjalizowanych centrów szkoleniowych. 07:53 No i oczywiście angażowanie ich w te działania wynika bezpośrednio 07:57 z ustawowych obowiązków realizacji misji publicznej. Bardzo dziękuję. 08:02 Dziękuję bardzo. Panie ministrze, zanim przystąpimy do pytania dodatkowego, 08:06 pozwólcie państwo, że w imieniu swoim i państwa powitam naszych gości, 08:10 którzy są na galerii, a jest to Stowarzyszenie Złota Majówka. 08:13 Jesteście z nami? Uśmiechnijcie się, bo kamery są na was skierowane. 08:18 Z panią Lidią Niewczas z Starachowic. Z panią Lidią Niewczas, 08:25 radną gminy Starachowice i całą Radą. Serdecznie pozdrawiam. 08:31 Przyjechaliście państwo na zaproszenie pani poseł Agaty Wojtyszyk, 08:34 która jest z wami. Bardzo się cieszę, że nas odwiedzacie. 08:38 Myślę, że pani poseł wytłumaczy wam, na czym polega praca posłanki Rzeczypospolitej, 08:42 a dzisiejszy dzień będzie obwitał tylko w same dobre wspomnienia. 08:45 Miłego zwiedzania i miłego dnia. A ja zapraszam o zdanie pytania dodatkowego 08:49 pani poseł Urszulo Augustyn, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. 08:53 Bardzo dziękuję, panie marszałek. Panie ministrze, tak, to prawda. 08:58 Ośrodkiem czy też instrumentem, przez który dezinformacja dociera 09:01 najszerzej do odbiorców są właśnie media. Chyba osobne pytanie należałoby zadać 09:07 na temat roli Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, tego jak ona reaguje, 09:10 czy reaguje, jakie są skutki jej działania. Ale chyba najważniejsze jest to, 09:16 po części pan już odpowiedział na to moje pytanie, w jaki sposób zdobyć odporność. 09:22 Czyli jak wyposażyć odbiorców, jak ich wyposażyć w umiejętności 09:29 rozróżniania tego, co jest fejkiem, a co im nie jest. 09:32 Co jest prawdziwą informacją, rzetelną informacją. No i tutaj oczywiście 09:35 najważniejsi są ci młodzi ludzie. Bo jeśli mogę powiedzieć, 09:39 że moje pokolenie trochę mniej korzysta z mediów społecznościowych 09:43 w takim mierze jak młodzi, to młodzi na pewno są bardzo podatni. 09:47 Co więcej, ich kruchość psychiczna powoduje, że w tych młodych umysłach 09:52 dezinformacja może wywołać naprawdę ogromne skutki. 09:57 Dlatego chciałabym zapytać, czy ze względu na tę grupę społeczną, 10:02 na młodych, na tych, którzy tą informacją żyją na co dzień 10:06 i może mają mniejsze umiejętności, czy są podejmowane działania 10:09 o charakterze, powiedziałabym, takim edukacyjnym, praktycznym edukacyjnym. 10:14 Dziękuję bardzo. Pani poseł odpowiedział dzielnic sekretarz stanu 10:16 w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pan minister Maciej Brubel. 10:20 Bardzo proszę, panie ministrze. 10:24 Bardzo dziękuję, pani marszałek, wysoka izbo. 10:26 Pani poseł, to też trafnie postawiona diagnoza i bardzo dobre pytanie, 10:30 bo przecież przedwczoraj, 1 września, rozpoczęcie nowego roku szkolnego, 10:37 a wraz z nowym rokiem szkolnym do szkół weszła edukacja medialna, 10:44 czyli nowy moduł w ramach reformy Kompas Jutra. 10:47 Właśnie edukacja medialna ma być tymi dodatkowymi elementami, 10:51 które wyposażymy młodych ludzi, czyli będą mogli poznawać 10:54 mechanizmy tworzenia manipulacji, tworzenia dezinformacji, 10:58 robienia deepfake'ów i odróżniania tych nieprawdziwych informacji od prawdy. 11:04 Docelowo chcemy, aby w szkołach ponadpodstawowych 11:07 pojawił się nowy przedmiot, wiedza o mediach. 11:10 Nie będzie to przedmiot obowiązkowy, ale będzie to przedmiot, 11:13 podczas którego także młodzi ludzie będą mogli nauczyć się, 11:18 jak walczyć z dezinformacją. 11:20 Przypomnę, że państwo polskie próbowało uodpornić 11:26 użytkowników tego świata cyfrowego na dezinformację, 11:30 uchwalając akt o usługach cyfrowych, ale on został zawetowany 11:33 przez pana prezydenta i nie wszedł w życie. 11:38 Dlatego tak ważne jest, aby na każdym szczeblu 11:42 przeciwdziałać dezinformacji, czyli uczyć krytycznego myślenia, 11:46 świadomego korzystania z mediów tradycyjnych, ale też cyfrowych 11:50 i oczywiście uczyć się rozróżniać nieprawdziwe informacje 11:56 i też uczyć się weryfikować informacje w sieci, 11:59 bo dziennikarze zawsze muszą sprawdzić, zanim podadzą informację dalej, 12:05 przynajmniej w dwóch niezależnych od siebie źródłach. 12:07 Tak samo odbiorca tej treści, zanim poda ją dalej, 12:10 powinien sprawdzić, czy to, co udostępnia, jest treścią prawdziwą. 12:14 Oczywiście niezależnie od tych działań Resort Kultury 12:17 bardzo aktywnie uczestniczy w pracach legislacyjnych na poziomie krajowym, 12:21 ale także europejskim w zakresie kształtowania polityki audiowizualnej, 12:25 uwzględniając tematykę konieczności ochrony małoletnich 12:29 przed szkodliwymi treściami i ogółu społeczeństwa przed dezinformacją. 12:33 Bardzo dziękuję. 12:36 Dziękuję bardzo.