Agnieszka Kłopotek o prawie do osobistej asystencji

00:01 Szanowna Pani Marszałek, Pani Minister Wysoka Izbo. 00:05 W imieniu Klubu Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt zabrać głos w sprawie projektów ustaw, 00:10 które dotyczą jednej z najważniejszych kwestii osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. 00:16 Prawa do asystencji osobistej, a tak naprawdę prawa do niezależnego, godnego życia. 00:20 Bo kiedy mówimy o asystencji, nie mówimy wyłącznie o godzinach, usług, procedurach, punktach czy pieniądzach. 00:27 Mówimy o człowieku, o jego prawie do tego, żeby wyjść z domu, pójść do pracy, 00:32 na uczelnię, do urzędu, spotkać się ze znajomymi, z przyjaciółmi, 00:36 o prawie do decydowania o sobie i do życia na własnych zasadach. 00:41 Przez wiele lat asystencja osobista funkcjonowała przede wszystkim w formie programów czasowych, 00:45 zależnych od corocznych naborów, dostępnych środków oraz decyzji samorządów. 00:50 W praktyce oznaczało to, że osoba z niepełnosprawnością, która dziś otrzymała potrzebną pomoc, 00:55 nie była pewna, czy za kilka miesięcy nadal będzie ją miała. 01:00 A przecież potrzeba wsparcia nie kończy się z końcem roku budżetowego. 01:05 Niepełnosprawność nie znika dlatego, że w programie skończyły się pieniądze. 01:10 Przedłożony projekt ma tę sytuację zasadniczo zmienić. 01:13 Asystencja osobista ma stać się prawem wynikającym z ustawy i finansowanym z budżetu państwa. 01:19 I właśnie ta trwałość, systemowość i przewidywalność są największą wartością proponowanych rozwiązań. 01:24 Asystent osobisty nie ma decydować za człowieka. Nie ma go wyręczać. 01:30 Ma sprawić, że człowiek będzie mógł żyć tak, jak sam chce. 01:34 Ma wspierać w codziennych czynnościach, przemieszczaniu się, komunikowaniu z otoczeniem, 01:38 prowadzeniu gospodarstwa domowego, podejmowaniu nauki i pracy oraz uczestnictwie w życiu społecznym. 01:45 To nie jest luksus. To jest praktyczna realizacja prawa do niezależnego życia. 01:50 Asystencja osobista oznacza również szansę na większą aktywność zawodową i społeczną. 01:56 Dla wielu osób może to być warunkiem podjęcia pracy, kontynuowania nauki czy załatwienia zwykłych, codziennych spraw. 02:04 Czasem może oznaczać jeszcze coś bardziej podstawowego. 02:08 Możliwość wyjścia z własnego domu i spotkania po prostu drugiego człowieka. 02:12 Musimy też pamiętać o rodzinach. O rodzicach, małżonkach, opiekunach, 02:16 którzy często przez lata są przy swoich bliskich 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu. 02:22 Kochają ich i chcą im zapewnić najlepszą opiekę. 02:26 Ale oni również mają prawo do pracy, odpoczynku, snu i własnego życia. 02:31 Nie możemy budować systemu, który zakłada, że rodzina poradzi sobie zawsze i ze wszystkim. 02:36 Miłość do bliskiego człowieka nie może oznaczać konieczności rezygnacji z własnego życia. 02:41 Projekt przewiduje, że osoby dorosłe będą mogły otrzymywać od 20 do 240 godzin asystencji miesięcznie, 02:48 natomiast osoby w wieku od 13 do 18 roku życia od 20 do 80 godzin. 02:54 Co bardzo ważne, zakres pomocy ma być ustalany indywidualnie na podstawie rzeczywistych potrzeb konkretnego człowieka, 03:01 a nie wyłącznie nazwy choroby czy rodzaju niepełnosprawności. 03:05 Bo za każdym orzeczeniem, diagnozą i liczbą punktów stoi konkretny człowiek. 03:09 Ważne jest również zagwarantowanie prawa wyboru zarówno realizatora usługi, jak i konkretnego asystenta. 03:17 Relacja pomiędzy osobą z niepełnosprawnością a asystentem wymaga przecież ogromnego zaufania. 03:22 Asystent często towarzyszy człowiekowi w najbardziej osobistych sytuacjach jego codziennego życia. 03:28 Projekt określa również kwalifikacje asystentów, zasady szkoleń, obowiązek wpisu do rejestru oraz mechanizmy kontroli jakości. 03:36 Asystent po odpowiednim instruktażu będzie mógł wykonywać także niektóre proste czynności pielęgnacyjne i zdrowotne. 03:42 To rozwiązanie odpowiada na rzeczywiste codzienne potrzeby osób wymagających bardziej złożonego wsparcia. 03:49 Za organizację asystencji będzie odpowiadać powiat, który będzie mógł realizować ją samodzielnie, 03:54 za pośrednictwem gminy albo organizacji pozarządowej wpisanej do rejestru. 03:59 Zadanie zostanie sfinansowane z budżetu państwa jako zadanie zlecone. 04:02 Dla Polskiego Stronnictwa Ludowego szczególnie ważne jest jednak, aby ten system nie zatrzymał się na granicach dużych miast. 04:10 Mieszkaniec małej wsi, tak jak w moim kujawsko-pomorskim, ma dokładnie takie samo prawo do niezależnego życia, 04:17 jak mieszkaniec dużej Bydgoszczy czy Torunia. 04:19 Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której ustawa będzie gwarantowała pomoc na papierze, 04:23 a człowiek mieszkający kilkadziesiąt kilometrów od większego miasta usłyszy – nie ma asystenta. 04:29 Nikt nie chce dojechać, bo to się nie opłaca. 04:30 Prawo, którego nie można rzeczywiście wykorzystywać, pozostaje więc tylko obietnicą. 04:36 Jednocześnie trzeba dzisiaj jasno powiedzieć. 04:39 Stworzenie systemowego prawa do asystencji osobistej jest zmianą bardzo długo oczekiwaną i bardzo potrzebną. 04:45 To odejście od patrzenia na osoby z niepełnosprawnościami wyłącznie przez pryzmat opieki. 04:51 To przejście w stronę podmiotowości, samodzielności, wolności i prawa do decydowania o własnym życiu. 04:56 Klub parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe popiera kierunek tych zmian 05:00 i będzie głosował za przyjęciem projektu zawartego w sprawozdaniu. 05:04 Dziękuję bardzo.