KKP ostrzega przed ustawą „Lex Szarlatan”

00:00 Wyobraźcie sobie sytuację, w której chcecie wejść na pewną stronę internetową, 00:03 wpisujecie jej adres w przeglądarkę, 00:05 a tam, zamiast strony, pojawia się komunikat Państwowego Urzędu. 00:09 Dezinformacja medyczna. 00:11 Nie, nie jesteśmy w Chinach. 00:12 Nadal mówimy o polskich realiach. 00:14 Otóż taki mechanizm znalazł się w ustawie o potocznej nazwie Lek Szarlatan. 00:18 I jest to tylko jeden z powodów, dlaczego ta ustawa jest potencjalnie wysoce szkodliwa. 00:22 Bo po raz kolejny nasze wspaniałomyślne państwo, 00:25 w trosce oczywiście o zdrowie naszych obywateli, 00:28 planuje zaimplementować w polskim prawie kolejne elementy cenzury prewencyjnej, 00:33 która w tym przypadku może się okazać, dla co po niektórych, wyjątkowo kosztowna. 00:38 Problem polega na tym, że nie wiemy, kto dokładnie i na jakich zasadach miałby decydować o tym, 00:42 co jest niebezpiecznym oszustwem, a co jest krytyką, albo błędem, 00:47 albo po prostu poglądem wyprzedzającym aktualny konsensus naukowy. 00:54 Zacznijmy od tego, czym oficjalnie jest Lek Szarlaton. 00:57 Oficjalnie jest to nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. 01:02 Rząd przedstawia ją jako sposób na skuteczniejszą walkę z pseudomedycyną, dezinformacją medyczną 01:06 oraz jako ochronę ludzi przed niebezpiecznymi terapiami. 01:10 Projekt ustawy przeszedł już przez Sejm, następnie trafił do Senatu, który wprowadził cztery poprawki, 01:15 a aktualnie ustawa czeka na to, aż pan prezydent Karol Nawrocki ją podpisze albo zawetuje. 01:21 Ale teraz, zanim ktoś zarzuci mi, że mam coś przeciwko temu, aby państwo skutecznie walczyło z oszustami, 01:27 to zaznaczam, że nie, nie ma nic przeciwko. 01:30 My nie bronimy oszustów. 01:32 Nie bronimy ludzi, którzy udają lekarzy, wyciągają pieniądze od chorych i namawiają ich do porzucenia leczenia. 01:37 Takich trzeba ścigać. 01:38 My w Konfederacji Korony Polskiej oczywiście uważamy, że oszustów należy ścigać. 01:43 I od tego właśnie jest państwo, żeby ścigać oszustów i surowo ich karać. 01:47 Niemniej jednak nie uważamy, że w związku z tym państwo ma prawo nadawać jakiemuś rzecznikowi tak potężne narzędzia, 01:52 w tym przypadku rzecznikowi praw pacjenta, 01:54 które mogą doprowadzić do tego, że w ramach prewencyjnych działań zaszkodzi się wielu ludziom, 02:00 którzy zdecydowanie oszustami żadnymi nie są. 02:03 No i teraz opowiemy sobie pokrótce, jakie to będą narzędzia, które rzecznik praw pacjenta zgodnie z tą ustawą będzie posiadał. 02:09 Ma powstać coś takiego, co się będzie nazywało Rejestr Dezinformacji Medycznej. 02:13 No i ten rejestr oczywiście będzie publiczny, będzie można na niego trafić. 02:16 To, co powiedziałem na początku odcinka, czyli przekierowanie linku do danej domeny internetowej, 02:20 która będzie wpisana do tego rejestru, będzie przekierowywał na stronę z napisem Dezinformacja Medyczna. 02:26 No a na koniec najlepsze, czyli oczywiście kary finansowe sięgające nawet do miliona złotych. 02:32 I wszystko to ma się opierać głównie o to, co rzecznik praw pacjenta uzna za tak zwaną zgodność z aktualną wiedzą medyczną. 02:40 Tylko pytanie jest teraz, co to właściwie w ogóle znaczy. 02:42 Ta aktualna wiedza medyczna to jest tylko pewne hasło. 02:46 Mamy pewną taką normę ogólną, generalną. 02:50 Ustawa nie wyjaśni szczegółowo, co to jest ta aktualna wiedza medyczna, 02:54 co się przyjmuje, że jest tą aktualną wiedzą medyczną. 02:57 To jest zbiór informacji z bardzo wielu różnych baz i wytycznych. 03:01 Nie ma jasności, czym jest ta aktualna wiedza medyczna. 03:05 Tu warto zwrócić uwagę na to, że to pojęcie nie powstało teraz przy okazji tej ustawy. 03:09 Przedstawiciele Rzecznika Praw Pacjenta w Senacie zwracali uwagę na to, 03:12 że to pojęcie już funkcjonuje w paru innych ustawach dotyczących ochrony zdrowia. 03:17 I celowo jest używane jako tak zwane pojęcie dynamiczne. 03:20 Ponieważ nauka nie jest dogmatyczna, nauka polega pewnym zmianom, weryfikacją. 03:25 I dlatego tego nie można w taki sposób sztywny rozumować. 03:28 No i teraz pojawia się pytanie. 03:30 Czy pojęcie, które z założenia nie można zamknąć w jakichś takich sztywnych ramach definicji jakiejś, 03:35 powinno być jednym z punktów odniesienia dla tak daleko idących narzędzi administracyjnych? 03:39 No i co ciekawe, ten problem trafił do Senatu. 03:42 W Senacie została zaproponowana poprawka, która miała zdefiniować, 03:45 czym właściwie jest ta tak zwana aktualna wiedza medyczna, 03:48 no ale niestety Senat większością głosów odrzucił tą poprawkę. 03:51 I teraz wychodzi na to, że mimo tego, że kilku senatorów nawet się znalazło, 03:56 którzy zorientowali się, że to jest no może delikatna przesada, 03:59 żeby na bazie tak nieprecyzyjnego, tak szerokiego pojęcia 04:03 jakiś urzędnik miał prawo nakładać kary administracyjne, 04:07 czyli kary bez sądu, na przykład wysokości miliona złotych. 04:11 Albo wpisywał kogoś na listę jakichś dezinformatorów 04:15 i w ten sposób de facto tą osobę publicznie oczerniał. 04:18 To i tak w takim kształcie ta ustawa trafiła właśnie na biurko prezydenta 04:21 i czeka, aż prezydent ją podpisze albo zawetuje. 04:24 Konfederacja Korony Polskiej sprzeciwiała się oczywiście temu projektowi już na etapie prac sejmowych. 04:28 Złożyło wniosek o odrzucenie ustawy w pierwszym czytaniu. 04:31 Poseł Roman Fritz pracujący w Komisji Zdrowia próbował doprowadzić do wysłuchania publicznego. 04:36 Być może uda się też przeprowadzić wniosek pana posła Romana Fritza złożony na komisji, 04:43 żeby odbyło się wysłuchanie publiczne, odmówiono tego wniosku. 04:49 No ale dzisiaj mamy do czynienia ze skandalem jeszcze większym, 04:52 dlatego że konferencja prasowa nie mogła się odbyć w pełnym składzie eksperckim, 04:58 dlatego że system czuje się zagrożony. 05:01 Że treści, które tutaj ewentualnie wypadły, temu systemowi widać zagrażają. 05:07 I teraz spróbujmy sobie wyobrazić, jakie praktyczne skutki będzie mogła mieć taka ustawa. 05:11 Wyobraźmy sobie na przykład lekarza, terapeutę, albo właściciela jakiegoś portalu, 05:16 który chce poruszyć jakiś temat związujący na granicy obecnego konsensusu naukowego. 05:21 No i taka osoba na przykład zostanie oznaczona jako dezinformator. 05:24 Mimo na przykład tego, że za parę lat okazałoby się, że ona w tym momencie już miała rację. 05:28 Ile razy w historii już zdarzało się tak, że pewne osoby wyprzedzały aktualny konsensus, 05:33 tak zwaną aktualną wiedzę medyczną, wyprzedzały o parę, parę... 05:38 Dziesiąt czasami lat nawet byli do przodu. 05:40 I w danym momencie, w danym momencie historii, w którym się znajdowali, 05:44 zostali odrzuceni przez tak zwany konsensus naukowy. 05:47 A potem za parę lat się okazywało, że mieli rację. 05:49 I teraz oprócz takiego zwykłego ryzyka, że inni po prostu naukowcy, 05:52 większość naukowców może powiedzieć, że ten pan, ta pani się myli, 05:56 no to pojawia się jeszcze kara finansowa. 05:58 Wyobraź sobie, że jest wybitny naukowiec i na coś wpadł na genialny pomysł, 06:04 naukowiec, lekarz, i chce do ciebie przyjść i powiedzieć o tym światu. 06:07 No ja powiem, że nie, bo zwanują nas. 06:08 A ty powiesz, na wszelki wypadek nie, na wszelki wypadek nie. 06:12 I to jest taki knebel prewencyjny, knebel prewencyjny. 06:16 I teraz wcale nie musi być takich przypadków bardzo wiele. 06:19 Wystarczy kilka głośnych przypadków, w którym parę osób zostanie wpisanych 06:23 na jakiś rejestr tak zwanych dezinformatorów, 06:26 albo dostaną właśnie jakieś takie ogromne kary, 06:29 i to od razu spowoduje, że cała masa innych ludzi, 06:31 którzy być może mają coś ciekawego, coś dobrego do zaoferowania, 06:35 na wszelki wypadek się wycofa, ponieważ będą się bali tego, 06:38 że zostaną bez sądu, po prostu administracyjnie ukarani jakąś kuriozalną karą. 06:43 I teraz jeszcze chciałbym zachęcić do zastanowienia się, 06:46 kto w takim układzie najbardziej będzie mógł się jakkolwiek odnaleźć. 06:51 Czy będą to na przykład po prostu jakieś osoby, 06:55 które, nie wiem, jesteście lekarzem, mało znani, 06:57 jakieś wydawnictwo, czy w ogóle no osoba, 07:00 która na przykład publikuje coś w internecie na własny rachunek? 07:03 Czy może jednak będą to jakieś, no nie wiem... 07:07 Duże korporacje, instytucje, wszystko to, co nazywamy szeroko pojętą big farmą na przykład, 07:13 która posiada działy prawne, ekspertów, ma pieniądze na najróżniejsze spory, 07:18 która generalnie ma bardzo wysokie środki finansowe na to, 07:22 żeby sobie radzić z takimi problemami. 07:25 A na koniec gorąco zachęcam Państwa, abyście wsparli obywatelski projekt o nazwie Lex Charlatan, 07:30 do którego link znajduje się w opisie tego filmu. 07:33 Jest to apel skierowany m.in. do prezydenta Karola Nawrockiego, 07:36 którego autorzy domagają się zatrzymania tej ustawy 07:38 i wskazują właśnie na ryzyko ograniczenia dostępu do informacji i debaty naukowej. 07:42 I niezależnie od tego, czy zgadzacie się z każdym zdaniem tej petycji, czy nie, 07:45 myślę, że warto ją przeczytać. 07:47 Jeżeli zgadzacie się z jej zasadniczym postulatem, to zachęcam do podpisu. 07:51 Dziękuję wszystkim, którzy wytrwali do końca tego materiału.