Barbara Nowacka: Likwidacja szkół a dialog z mieszkańcami

00:00 Panie ministro, dlaczego w ogóle zajmujemy się dziś małymi szkołami? 00:04 Mała szkoła, szkoła w małej miejscowości to często serce jej życia. 00:08 Nie tylko miejsce edukacji, ale najważniejszy punkt w miejscowości, we wsi. 00:13 Ale niestety prognozy demograficzne są porażające. 00:17 Według ostrożnych szacunków do 2060 roku będzie nas o 30% mniej, 00:23 a według pesymistycznych o 48,3%. 00:28 Co to oznacza dla edukacji? 00:30 Oznacza to, że szczególnie w niektórych miejscach bardzo wyraźnie widać tak zwaną depopulację, 00:35 czyli po prostu rodzi się znacznie mniej dzieci i szkoły robią się bardzo małe. 00:40 W tym momencie samorządy zaczynają się zastanawiać nad racjonalizacją, 00:44 która często oznacza zamknięcie szkoły. 00:46 A my się na to nie możemy zgodzić, no bo przecież ta szkoła to serce miejscowości, jej duma i chluba. 00:52 I dlatego przygotowaliśmy taką ustawę osłonową, która te małe szkoły wspiera, ratuje, 00:57 która pomoże samorządom móc je utrzymać. 01:00 To proszę w takim razie powiedzieć, co konkretnie zmienia ta ustawa? 01:03 Zmienia kilka rzeczy. 01:04 Przede wszystkim daje możliwość tworzenia zespołów szkół podstawowych, 01:08 co jest akurat wyjątkowo dobrą rzeczą dla nauczycielek i nauczycieli, 01:12 bo mają jedno miejsce zatrudnienia, a nie są zatrudnieni w kilku szkołach. 01:16 Pozwala też na takie skonstruowanie sieci szkoły, 01:18 żeby właśnie w tych malutkich miejscowościach, gdzie rodzi się mniej dzieci, 01:22 funkcjonowała np. szkoła i przedszkole, szkoła klasy 1-3, 01:26 a później starsze dzieci były dowożone do większej szkoły w jednej z wybranych miejscowości. 01:32 Co to daje? 01:33 To daje to, że jako maluchy są blisko domu, uczą się w bezpiecznym środowisku, 01:38 a potem już jako starsi trafiają do większej grupy. 01:43 To też wpływa na jakość nauczania. 01:44 Kolejna rzecz, która jest bardzo ważna w tej ustawie, 01:48 to też wreszcie zgoda na to, żeby to serce było sercem zgodnie z prawem, 01:54 czyli żeby móc wykorzystać często duże budynki szkolne, 01:57 w których uczy się garstka uczniów, 01:59 zachowując pełne funkcje i bezpieczeństwo szkoły, uczenia się dzieci do innej działalności, 02:05 np. na spotkanie koła gospodyń wiejskich, albo klub seniora, 02:10 albo edukację międzypokoleniową, albo otwartą bibliotekę, 02:13 która w szkole jest zawsze i ma świetne książki. 02:17 Czy w takim razie do tej pory nie można było wykorzystywać wolnych pomieszczeń w szkole na takie cele? 02:22 No właśnie nie, dlatego że przepisy oświatowe są przepisami specyficznymi 02:26 i to nie działa zasada, że to, co nie jest zabronione, jest dozwolone. 02:32 Szkoła jest przede wszystkim szkołą, jest bezpiecznym miejscem dla dzieci 02:34 i żadnej innej funkcji mieć nie mogła. 02:38 Dlatego osoby, osobne wejścia, standardy ochrony małoletnich 02:42 bardzo działają na rzecz tego, by szkoła pozostawała szkołą. 02:45 Ale z drugiej strony przy zapewnieniu właśnie bezpiecznego wejścia, 02:49 przy zapewnieniu tego, że warunki szkolne pozostają niezmienione, 02:54 np. niewykorzystywane piętro budynku może być wykorzystywane, 02:59 albo po godzinach, albo tak, żeby nie zakłócać edukacji. 03:02 Bo kiedy szkoła budowana była powiedzmy na 200 osób, 03:05 a dzisiaj tych uczniów jest 50, to i dla samorządu, i dla lokalnej społeczności jest lepiej, 03:11 kiedy właśnie szkoła realnie jest tym miejscem, w którym spotykają się wszyscy 03:15 i robią to wreszcie zgodnie z prawem. 03:18 A nie obawia się Pani, że rola szkoły zostanie rozmyta? 03:21 Czy wykorzystanie tych przestrzeni szkoły nie pogorszy warunków nauki dla dzieci? 03:26 No to jest założenie ustawy, że absolutnie nie może to w ogóle wpłynąć 03:29 na warunki nauczania dla dzieci. 03:31 Ale dzisiaj niektóre samorządy, ale i nawet organizacje, 03:35 takie jak koła gospodyń wiejskich, zgłaszają, że chcieliby się móc spotykać 03:40 w takim dobrym, centralnym punkcie. No i przecież wiadomo, że to jest szkoła. 03:44 W każdej wsi każdy dokładnie wie, gdzie jest kościół, gdzie jest sklep, 03:49 ale przede wszystkim, gdzie jest szkoła. 03:51 Oczywiście szkoła musi pozostać szkołą. 03:54 I tego, żeby dzieci były bezpieczne, a szkolne funkcje były niezakłócone, 03:58 będzie pilnował kurator oświaty. I to jest zresztą zagwarantowane w przepisach. 04:02 Czy ten problem ewentualnej likwidacji dotyczy wielu szkół? 04:05 Nisz demograficzny jest faktem. 04:07 W tej chwili szkół, które liczą poniżej 25 uczniów, takich pełnych szkół w klasach 1-8, 04:14 jest 131. W 131 polskich szkołach jest mniej niż 25 uczniów. 04:21 A pomiędzy 25 a 50 uczniów uczęszcza do kolejnych 280 szkół. 04:28 O czym to nam mówi? To nam mówi o potężnym wyzwaniu. 04:31 Zarówno dla jakości nauczania, jak i dla kosztów utrzymania tej placówki. 04:35 I oczywiście, zresztą to widać po dokumentacji, która wpływała do ministerstwa, 04:40 te próby likwidacji szkół są częste. 04:43 A z drugiej strony dobry samorządowiec doskonale wie, że edukacja to inwestycja. 04:47 Więc też nie są tak wyrywni do likwidowania szkół. 04:51 Ale czasami biorą pod uwagę rachunek ekonomiczny. 04:54 A my im pomagamy wziąć też pod uwagę rachunek społeczny. 04:58 Czyli zachować szkołę blisko domu dla maluchów. 05:01 Czyli rozumiem, że teraz nie będzie łatwiej likwidować szkoły. 05:06 Absolutnie nie będzie łatwiej likwidować szkoły. 05:08 Bo nam na szkole przede wszystkim zależy. 05:11 Więc pozytywna opinia kuratora, jeśli ktoś chciałby zlikwidować szkołę, oczywiście zostaje. 05:16 Ale dodaliśmy jeden mega ważny element. 05:19 Element, który uspołeczni proces decydowania o szkole. 05:24 Do tej pory było tak, że samorządowiec, jeżeli chciał zlikwidować szkołę, 05:27 musiał wysłać zawiadomienie do rodziców o zamiarze likwidacji szkoły. 05:34 A podejmował samorząd uchwały o ewentualnym zamiarze likwidacji placówki. 05:39 Dzisiaj, zanim podejmie jakiekolwiek działania, 05:43 musi porozmawiać z prawdziwymi zainteresowanymi. 05:46 Czyli z rodzicami, czyli z nauczycielami. 05:48 Musi zorganizować takie spotkanie. 05:50 Nie wystarczą karteczki. 05:51 Trzeba przeprowadzić realny dialog i opowiedzieć, jakie ma się plany względem placówki. 05:56 Czy ktoś planuje likwidację? 05:58 Jeżeli planuje zmniejszenie szkoły na przykład do klas 1-3, 06:03 to musi opowiedzieć, w jaki sposób będzie realizowana nauka, 06:06 w jaki sposób będzie realizowany dowóz starszych dzieci. 06:09 I co więcej, nie tylko powiedzieć, ale to po prostu zapewnić. 06:12 Co zyskają na tej ustawie uczniowie i nauczyciele, a także rodzice? 06:17 Uczniowie zyskają gwarancję tego, że szkoła w ich miejscowości przetrwa. 06:21 Że będą mieli dobrej jakości edukację bardzo blisko domu. 06:24 Nauczyciele stabilność zatrudnienia, bo będą mogli być zatrudnieni w jednej placówce, 06:31 a nie, tak jak do tej pory było, w kilku sąsiadujących ze sobą szkołach. 06:36 I rodzice mają po pierwsze gwarancję, że w ich miejscowości szkoła pozostaje, 06:40 a po drugie, dzięki tym wielu funkcjom, które szkoła może pełnić, 06:44 może być też punkt żłobkowy w budynku szkoły. 06:48 Co oznacza, że młody rodzic będzie mógł zostawić jedno dziecko w punkcie żłobkowym, 06:52 drugie dziecko w szkole i spokojnie pojechać do pracy. 06:56 Dziecko będzie najlepiej zaopiekowane. 06:58 W takim razie, na sam koniec, co jest najważniejsze w tej ustawie? 07:01 Po pierwsze, najważniejsze jest to, że wreszcie działamy osłonowo. 07:05 Że wspieramy Polską Wieś, Polskie Małe Miasteczka. 07:08 Nie zamykamy oczu na realny problem, który tam występuje i pozwalamy przetrwać małym szkołom. 07:15 Zmniejszamy biurokrację, bo będzie jej znacznie mniej na linii szkoła, samorząd, kurator. 07:21 Gwarantujemy stabilne zatrudnienie dla nauczycielek i nauczycieli. 07:26 Zdejmujemy obawę, która często w wielu miejscowościach pojawiała się właściwie rokrocznie. 07:31 Czy szkoła przetrwa, czy szkoła będzie zlikwidowana? 07:33 Tak, będzie mogła przetrwać samorząd, będzie miał na nią środki. 07:38 Wspieramy kwestię takiego uspołecznienia decyzji o zamiarach dotyczących szkoły, 07:45 co też jest bardzo ważne do budowania siły społeczności lokalnej. 07:48 No i wreszcie, na samym końcu, ta ustawa jest o tyle ważna, że ona odważnie stawia czoło procesom demograficznym. 07:57 I to, że nie będą likwidowane szkoły, daje nadzieję tym wszystkim miejscowościom, 08:02 które dzisiaj zastanawiają się, jaka jest ich przyszłość. 08:04 Tak długo jak jest szkoła, tak długo jest przyszłość.