Udział Premiera Donalda Tuska w XVI Europejskim Kongresie Finansowym

00:00 do Sopotu, chociaż szczerze powiedziawszy 00:04 w Sopocie czuję się raczej jak gospodarz, a nie jak gość. 00:08 Ale tu w hotelu Sheraton na 00:13 szesnastej już edycji Europejskiego Kongresu Finansowego 00:18 patrzę na autora i 00:22 no można powiedzieć cudotwórcę wręcz, 00:24 że przez najtrudniejsze momenty udało mu się też 00:28 przetrwać z tą dobrą inicjatywą Pana Leszka Pawłowicza, 00:31 mojego serdecznego przyjaciela od stu lat. 00:39 Wstyd się przyznać, ale jestem pierwszy raz na Europejskim Kongresie Finansowym. 00:45 No właśnie. 00:49 Dobrze się składa, że ktoś się odważył i postanowił mnie wybuczyć, 00:53 bo od buczenia chciałem zacząć dzisiejsze spotkanie. 00:59 Miałem dosłownie kilkanaście godzin temu okazję rzucić okiem na 01:05 taką ciekawą wypowiedź Farida Zakari, publicysty, komentatora CNN-u, Newsweeka, 01:12 który wygłosił swoje przemówienie na 01:18 pożegnanie roku akademickiego na jednej z uczelni amerykańskich 01:21 wobec absolwentów tej uczelni i poświęcił to wystąpienie sztucznej inteligencji. 01:28 Zaczął od stwierdzenia, w niektórych może to zaskoczyć, 01:33 że przygotowując się do tego wystąpienia przejrzał podobne wystąpienia. 01:39 Mniej więcej ten sam czas na wielu uczelniach podobne uroczystości miały miejsce 01:43 i zauważył ze zdziwieniem, że znakomita większość przemówień profesorów, 01:49 autorytetów na tych uroczystościach kończyła się, zaczynała lub była w ogóle 01:57 poświęcona sztucznej inteligencji. 02:00 To nie było aż tak dziwne. 02:02 O wiele dziwniejsze było to, że za każdym razem i on to zilustrował wieloma filmikami 02:08 z tych uroczystości, za każdym razem kiedy z ust mówcy padało to słowo sztuczna 02:13 inteligencja, ten termin sztuczna inteligencja, sala pełna studentów buczała i gwizdała. 02:20 Był zaskoczony, ale później przyszła taka refleksja, która chyba towarzyszy nam 02:29 wszystkim dzisiaj, że coś takiego się stało, że postęp technologiczny w tym sztuczna 02:36 inteligencja i czy to jest świat finansów, czy to są inne dziedziny życia. 02:41 Wszędzie te obawy są podobne. 02:45 Ten strach, że sztuczna inteligencja zagrozi naszej szeroko rozumianej suwerenności 02:53 grupowej, państwowej i przede wszystkim indywidualnej, że generalnie nowoczesne 02:58 technologie, w tym AI, mogą stanowić zagrożenie i cywilizacyjne i na rynku pracy, 03:09 czasami wręcz psychiczne. 03:12 Zbieg okoliczności spowodował, że dzisiaj na posiedzeniu rządu przyjęliśmy projekt 03:18 ustawy, który ma chronić naszych najmłodszych przed uzależnieniem od telefonu 03:23 komórkowego. Mamy świadomość wszyscy, że czasami to przypomina walkę z wiatrakami, 03:32 szczególnie wtedy, kiedy, co przecież wszyscy dobrze wiemy, kiedy ci najbardziej 03:38 uzależnieni od telefonów muszą udawać lekarzy i terapeutów i starają się wyleczyć swoje 03:44 dzieci lub wnuków od tego uzależnienia, ale nie możemy poprzestać w tych wysiłkach i 03:49 staraniach, także dlatego, aby ten lęk przed rozwojem technologii nie był tak 03:56 powszechny i tak przygnębiający. 04:01 Młodzi ludzie gwizdali i postanowili wybuczeć tych mówców, bo słyszą bardzo dużo tez 04:14 mądrych słów, a przynajmniej takich, które brzmią mądrze, na temat zagrożeń, jakie 04:20 przynosi ze sobą rozwój technologii, w tym szczególnie sztuczna inteligencja. 04:27 Kiedy profesor Leszek Pawłowicz mnie prowadził do tej sali, to wspomniał o Encyklice 04:31 Papieża. Tak się też złożyło, że w tych dniach mamy do czynienia z pierwszym tego 04:37 typu dokumentem kościelnym poświęconym sztucznej inteligencji, wymiarowi moralnemu 04:46 czy wręcz metafizycznemu, jeśli chodzi o to wyzwanie, jakie przed nami stawiają 04:52 najnowocześniejsze technologie. 04:56 Warto sobie uświadomić, że jedyną szansą, aby w tej konfrontacji z czasami 05:05 przygniatającą wizją przyszłości jest twarde stanie na nogach i powiedzenie sobie 05:11 wprost, bo to jest chyba najważniejsza konkluzja, myślę, że także w świecie 05:15 finansów, że musimy nie tylko uwierzyć, ale musimy też umieć korzystać z tych 05:22 narzędzi, jakie przynoszą nowoczesne technologie i nie pozwolić, żeby te 05:26 technologie, na przykład ta mityczna sztuczna inteligencja, wszechładna sztuczna 05:31 inteligencja używała nas jako narzędzia. 05:36 Najważniejszą refleksją, która powinna towarzyszyć dzisiaj tym wszystkim, którzy 05:40 odpowiadają za instytucje, legislacje, działania państwa, jeśli chodzi o sztuczną 05:47 inteligencję, powinno być to przekonanie, że stać nas wszystkich jako zbiorowość 05:52 indywidualnie na to, aby utrzymać pozycję suwerena wobec nowoczesnych technik, żeby 05:57 nie zamienić się rolami. 06:00 Źle byłoby, gdyby szczególnie młodzi ludzie zamienili się w jakieś takie 06:03 generacyjne, generacyjny ruch XXI wiecznych luddystów, którzy uznają, że 06:10 nowoczesne maszyny, w tym przypadku nowoczesne technologie zagrażają ich 06:13 egzystencji. Źle by się też stało, gdybyśmy uwierzyli tym wszystkim prorokom, którzy 06:19 mówią, że my nie mamy szans ze sztuczną inteligencją i że ona musi opanować świat ze 06:25 względu na gigantyczne przewagi, jeśli chodzi o zdolności operacyjne. 06:30 Farid Zakaria mówił w swoim wystąpieniu o tym, że nie ma się co lękać, bo sztuczna 06:34 inteligencja nigdy nie będzie miała tego, co ma inteligencja ludzka, człowiecza, też ta 06:39 emocjonalna. Odezwały się od razu głosy, że to też nie do końca jest prawda, że sztuczna 06:48 inteligencja może się także nauczyć emocji, że sztuczna inteligencja będzie także 06:53 zajmowała stanowiska moralne czy etyczne. 06:57 Jeden z członków Rady Przyszłości, nieprzypadkowo poprosiłem do tej mojej Rady 07:01 Przyszłości ludzi, którzy rozumieją te wyzwania, kolega Królewski, nawet pozwolił 07:06 sobie na ciekawą polemikę ze stanowiskiem papieża w sprawie sztucznej inteligencji. 07:11 Równocześnie rekomendując wspólnie z innymi partnerami w Radzie Przyszłości, którzy 07:22 też mają dużo do powiedzenia w sprawie sztucznej inteligencji, choćby tacy ludzie 07:27 jak twórca Eleven Labs, Mati Staniszewski, zresztą w tych dniach także organizujący 07:33 spotkania dotyczące tym wyzwaniom przyszłości. 07:37 Ta rekomendacja mówi jedno, nie możemy poprzestać na takich bezradnych proroctwach, 07:44 że ta sztuczna inteligencja przejmie kontrolę niemalże nad światem i nad nami 07:49 wszystkimi, że utracimy setki, tysięcy, miliony miejsc pracy, że to już się dzieje. 07:58 Fakty nie są tak pesymistyczne, a prognozy nie powinny być aż tak alarmistyczne i w 08:03 tym sensie trochę to przypomina początek XIX wieku. 08:08 Nie ulega wątpliwości, że rozwój nowoczesnych technologii może i będzie stanowił 08:15 wyzwanie dla poszczególnych branż, dla rynku pracy, bez wątpienia. 08:20 Może także stanowić potężne wyzwanie dla państwa, w tym państwa polskiego np. 08:25 uzależniając na rynku cyfrowym Polskę od firm globalnych albo tych największych 08:32 potęg światowych, które stać na to, aby ręka w rękę z wielkimi konsorcjami 08:39 starać się kontrolować ten nowy cyberświat i dostawy rozmaitego typu usług do różnych 08:47 państw. Ale tak jak i w XIX wieku, ja jestem o tym przekonany także teraz w XXI wieku, 08:54 po pierwsze prognozy rzadko kiedy się sprawdzały i nie sądzę, żeby miały się 09:00 sprawdzać częściej i trafniej w tej chwili. 09:06 Raczej nie prognozami i nie proroctwami na temat tego, co z nami zrobi sztuczna 09:11 inteligencja, powinniśmy zająć się takimi działaniami, które przywrócą, szczególnie 09:18 w tym wymiarze emocjonalnym, przywrócą to poczucie kontroli i świadomość, że to my 09:24 powinniśmy dysponować narzędziami takimi jak AI, a nie AI dysponować nami. 09:30 I do tego są potrzebne konkretne działania. 09:35 My będziemy mówili na pewno w najbliższych tygodniach i miesiącach dużo o suwerenności, 09:41 tej suwerenności gospodarczej. 09:42 Dobrze wiemy w jak wymagającym czasie żyjemy i że Polska potrzebuje dzisiaj takiej 09:49 wewnętrznej mocy, aby nasza gospodarka była także możliwie suwerenna w tej 09:57 permanentnej konfrontacji geopolitycznej, która ma także wymiary gospodarcze i 10:01 techniczne. I oczywiście w żadnym wypadku nie możemy uwierzyć czy snuć taką iluzję, 10:07 że odetniemy się od świata zewnętrznego, że ta suwerenność będzie oznaczała zamknięcie przed 10:19 światem zewnętrznym czy przed globalnymi firmami. 10:24 Nie, to nie o to chodzi. 10:25 Chodzi o to, żebyśmy sobie uświadomili, że mówimy o bardzo konkretnym wymiarze 10:31 bezpieczeństwa państwa i także o pieniądzach podatników. 10:35 W tej chwili skala uzależnienia, mówię teraz o relacji państwo i przestrzeń cyfrowa, 10:46 to już ma taki wymiar, który musi powodować poważne decyzje gospodarcze, 10:51 instytucjonalne i organizacyjne. 10:54 My mamy deficyt w handlu produktami cyfrowymi, a patrząc na młodych polskich 11:01 wynalazców i menedżerów, my nie mamy żadnego powodu do kompleksów. 11:05 My nie jesteśmy gorsi czy słabsi. 11:07 Jesteśmy mniejsi od tych największych, ale nie mamy powodu do kompleksów. 11:11 A mimo to skala uzależnienia jeśli chodzi o produkty cyfrowe to jest 45 miliardów złotych rocznie. 11:20 To jest w 2025, a w 2016 było to tylko 9 miliardów, więc to daje pojęcie o skali. 11:36 Otrzymaliśmy ciekawą rekomendację Rady Przyszłości, żeby potraktować suwerenność 11:42 technologiczną jako zadanie strategiczne dla państwa, a nie temat tylko branżowy. 11:50 I że to wymaga takiej pełnej odpowiedzialności i planowania właśnie w wymiarze strategicznym 11:56 i całego państwa, a nie tylko jednej branży. 12:01 Chodzi też o to, aby nie być uzależnionym od wąskiej grupy dostawców czy jednego dostawcy. 12:07 Wiadomo, że sami nie wypełnimy tej przestrzeni własnymi pomysłami i własną produkcją. 12:13 Ale to co możemy zrobić i będziemy robić, to budowanie suwerenności technologicznej w taki sposób, 12:20 aby mieć przynajmniej możliwość wyboru pomiędzy różnymi konkurującymi podmiotami. 12:27 Tą drogą dzisiaj idzie Francja, Dania, Niemcy. 12:31 Pilnie śledzimy najbardziej zaawansowane kraje, które dobrze sobie radzą właśnie z budowaniem 12:38 tej większej przestrzeni wyboru. 12:42 Dobrze wiemy, o tym już wspomniałem, że mamy talenty i że Polska tutaj jest miejscem dość wyjątkowym. 12:48 Kiedy wymieniałem nazwiska takich ludzi jak Staniszewski, Królewski, Modrzewski, a więc członkowie tej naszej Rady Przyszłości, 13:00 to mówię o ludziach bardzo młodych, którzy zawojowali, można powiedzieć, bez fałszywej skromności świat dzięki swoim talentom. 13:08 Mamy najbardziej utalentowanych informatyków. 13:11 Sztuczna inteligencja to była w dużej mierze domena polskich naukowców, innowatorów. 13:17 Realizowali swoje marzenia i swoje plany za granicą. 13:20 To jest problem, z którym musimy się uporać. 13:24 Jeśli chcemy serio mówić o suwerenności technologicznej, to musimy umieć zatrzymać ludzi, którzy będą ją stanowili 13:33 dzięki swoim możliwościom intelektualnym, talentom i wykształceniu. 13:39 I dlatego trzeba szukać wszystkich dostępnych metod i ścieżek, aby pobyt w Polsce dla najzdolniejszych, najbardziej utalentowanych 13:51 był porównywalny, jeśli chodzi o atrakcyjność, do tych miejsc na świecie, gdzie w tej chwili częściej starają się realizować swoje ambicje, aspiracje i marzenia. 14:03 Chcemy być współtwórcą na poziomie europejskim narzędzi, a nie odbiorcą tych narzędzi. 14:12 I chcemy dobrze i mądrze wykorzystać środki europejskie, które zostały uruchomione, ale w taki sposób, 14:20 nie żeby za pieniądze europejskie kupować produkty europejskie spoza Polski, ale żeby być tymi, którzy współprodukują i komponują nowe projekty. 14:32 Ale chciałbym to bardzo mocno podkreślić, zdecydowanie lepiej nam to wyjdzie, kiedy będziemy integrowali swoją robotę i swoje myślenie z Europą, z Unią Europejską. 14:43 Nie mamy wątpliwości. Problemy innych państw, nawet tych największych europejskich, są podobne do naszych. 14:49 I dlatego o wiele łatwiej znaleźć taki wspólny język i partnerskie relacje z partnerami europejskimi. 14:57 Nie muszę tu reklamować firm, które pokazały, że są w stanie zawojować, jeszcze nie świat, ale już wiele krajów i naszą codzienność. 15:07 Jak jechałem tutaj do Państwa, to jedna z moich współpracownic odbierała klasyczny, typowy telefon od swojego dziecka. 15:14 Mama, przyślij mi Blika, no bo jestem akurat w sklepie. Znacie to na pewno wszyscy też z własnego doświadczenia. 15:21 To nie jest ten najprzyjemniejszy moment, ale jednak on dobrze ilustruje potęgę innowacyjności myślenia, talentów Polaków. 15:32 I na pewno takim Blikiem możemy się chwalić, nawet jeśli czasami siwiejemy z tego powodu. Prawda, Panie Profesorze? Siwiejemy czasami. 15:50 Ta rekomendacja, która z mojego punktu widzenia jako premiera polskiego rządu, rekomendacja Rady Przyszłości, ma taki bardzo praktyczny wymiar. 16:00 To jest decyzja. Będziemy przy realizacji tej decyzji wykorzystywać już istniejące mechanizmy i instytucje, w tym komitet o sprawcie fryzacji. 16:16 Ale będziemy chcieli, i to jest ta innowacja, testować wszystkie projekty, szczególnie te, które byśmy kupowali albo współfinansowali. 16:26 Wszystkie projekty pod kątem ewentualnego zagrożenia zależności, na ile dany projekt zostawia państwu, polskiemu kontrolę nad własnymi systemami i danymi. 16:42 Jest to kwestia i bezpieczeństwa militarnego. Głośno się zrobiło o rozmaitego typu technicznych możliwościach, jakie ma na przykład wielkie państwa azjatyckie, 16:53 którego produkty są praktycznie wszędzie. Jak wiecie, ze względu na bezpieczeństwo także militarne, pojawił się ten problem nie tylko w Polsce, 17:00 w jaki sposób zabezpieczyć się przed może nie do końca przewidzianym przez kupujących sposobie wykorzystania tego, co jest zainstalowane w tych produktach. 17:15 Ten prosty test suwerenności, właśnie zarekomendowany przez naszych najbardziej utalentowanych doradców, najbardziej w tej dziedzinie, 17:25 on będzie obowiązywał przy każdym dużym zakupie technologii dla państwa. Powyżej 5 milionów złotych, rejestry, usługi, systemy, 17:38 jeśli to jest dla państwa i powyżej 15 milionów dla infrastruktury. Czyli te większe projekty będą testowane właśnie pod względem suwerenności i możliwości kontroli państwa, 17:51 bo przecież będziemy wydawali publiczne pieniądze, a więc będziemy odpowiedzialni w tym procesie także za bezpieczeństwo państwa i bezpieczeństwo naszych podatników, obywateli. 18:04 I będziemy co roku przedstawiali jawny raport, szczegółowy raport właśnie z tego, co uzyskaliśmy poprzez zbudowanie tego systemu kontroli suwerenności. 18:20 Ta suwerenność to jest także suwerenność indywidualna. Kiedy mówiłem o tych talentach, o ludziach, którzy powinni zostać w Polsce, 18:28 to mówię także o tym, że im więcej będziemy mieli ludzi utalentowanych działających tutaj w kraju, będących też przykładem dla najmłodszych, 18:36 tym będziemy mieli większe poczucie, i ono jest chyba niezbędne, i to nie jest tylko komfort, to jest też kwestia naszej przyszłości, 18:43 że człowiek jest zdolny do tego, aby nie ulec sztucznej inteligencji czy innym fenomenom nowoczesnej technologii, 18:52 tylko żeby, tak jak już o tym wspomniałem, przywrócić tę właściwą relację, właściwą proporcję. 18:58 Nie zastanawiajmy się nad tym, bo ja widzę to wszędzie, nawet w encyklice, ale we wszystkich możliwych spekulacjach, prognozach i prorocztwach. 19:09 Przestańmy się zastanawiać, co zrobi z nami sztuczna inteligencja. 19:15 Zacznijmy tak jak Państwo tutaj zgromadzeni, na co dzień pracujący z takimi narzędziami, zastanawiajmy się nad tym, co my zrobimy ze sztuczną inteligencją. 19:23 Nie możemy tak po prostu stanąć, opuścić ręce i powiedzieć sobie, nie, nie mamy z nią szans. 19:29 Ona musi być użytecznym narzędziem, tak jak każdy wynalazek, tak jak każdy postęp technologiczny, 19:37 także sztuczna inteligencja i inne nowoczesne technologie będą budziły zarówno wielkie nadzieje, jak i wielkie zagrożenia. 19:44 Tak było zawsze i tak będzie zawsze, ale naszym zadaniem jest wyciągnąć z tego ten jedyny sensowny wniosek. 19:51 To my mamy używać tych narzędzi, a nie one nas. 19:56 Do tego potrzebujemy i to ostatni wątek, potrzebujemy dobrze wykształconych, odpornych, świadomych swoich działań 20:10 i świadomych tej relacji między technologią a człowiekiem młodych ludzi, tych najmłodszych. 20:16 I podjęliśmy decyzję o przeznaczeniu blisko dwóch miliardów złotych ze środków głównie europejskich 20:24 na projekt Laboratoria Sztucznej Inteligencji, który trafi do szkół podstawowych i ponadpodstawowych w całym kraju. 20:36 Osiem tysięcy szkół podstawowych otrzyma wyposażenie dla Laboratorium Sztucznej Inteligencji i cztery tysiące szkół ponadpodstawowych. 20:46 Dostawy sprzętu do tych szkół już rozpoczęły i zakończą się w drugiej połowie lipca. 20:52 Wytypowaliśmy te szkoły tak, aby one były proporcjonalnie, geograficznie odpowiednio rozproszone po całej Polsce. 21:05 Jestem też przekonany, że to będzie bardzo dobrze działało na nauczycieli, nie tylko na uczniów. 21:15 I w skład tego laboratorium będzie wchodził sprzęt, laptop, jednostka centralna usług AI, katalogowych i plikowych, 21:26 urządzenie sieciowe, AP razem z Wi-Fi, no i inne niezbędne elementy tak, aby nasze dzieci mogły rzeczywiście mieć poczucie, 21:40 że te narzędzia są w zasięgu ich ręki i że uczą się panowania nad tymi narzędziami. 21:48 Nie muszę też nikogo przekonywać, że wprowadzenie tematyki sztucznej inteligencji do procesu nauczania pomoże uczniom rozwijać swoje umiejętności, 22:00 dobrze odnaleźć się, a później krować, nie tylko odnaleźć się w tym nowym świecie, ale krować ten nowy świat. 22:06 Ale ja bardzo liczę na to i to jest wielki mój apel także do Was. 22:11 Też jesteście rodzicami, dziadkami, braćmi, siostrami, młodych ludzi, odpowiadacie też za różnego typu instytucje. 22:20 Dobrze byłoby, aby ten program i podobnie jak ten program, także wszystkie nasze aktywności w tej dziedzinie nowoczesnych technologii i sztucznej inteligencji 22:29 był też nasycony taką refleksją etyczną i moralną, żeby już więcej nie musiały powstawać i zrozumiały, że powstały. 22:39 Były to cykli pełne troski i dość dramatycznych przepowiedzi na temat negatywnych skutków sztucznej inteligencji. 22:46 To w naszych rękach, jestem o tym głęboko przekonany, jest odpowiedź na to kluczowe pytanie. 22:53 Czy technologie XXI wieku będą stanowiły dla ludzkości zagrożenie i final armagedon, 23:02 czy wręcz przeciwnie, mądre wykorzystanie nowoczesnych technologii w świecie finansów, edukacji, produkcji, gdziekolwiek, 23:10 staną się nadzieją na wyjście z tej pętli, w jakiej świat się dzisiaj znalazł. 23:17 Jestem przekonany, że także dzięki Waszej pracy ta druga odpowiedź jest prawdziwsza, czego Wam i sobie serdecznie życzę. Dziękuję bardzo.