Donald Tusk: Mette Frederiksen ratuje naszą cywilizację

00:00 Szanowni Państwo, kiedy redaktor Wieliński dał mi znać, 00:08 że w redakcji Gazety Wyborczej powstała idea, 00:14 aby uhonorować tytułem Człowieka Roku panią premier Mette Frediksen, 00:20 z entuzjazmem wyraziłem swoją opinię. 00:25 Później powiedział, że wiąże się to z obowiązkiem laudacji, 00:29 skoro jestem takim entuzjastą, 00:33 co oczywiście jeszcze bardziej zwiększyło mój entuzjazm, jak się domyślasz. 00:42 Ale to jest szczególny przypadek, kiedy wygłoszenie przemówienia 00:47 do tak szacownego grona nie kojarzy mi się z obowiązkiem, 00:52 tylko z zaszczytem i prawdziwą przyjemnością. 00:57 Nie można było lepiej wybrać. 01:01 Mówię o osobie... 01:05 Nie wiem, czy pani premier nas słucha. 01:08 Jeśli tak, to... 01:21 Na pewno pamiętasz nasze pierwsze spotkanie. 01:25 Byłem wtedy w finale swojej misji w Brukseli jako szef Rady Europejskiej, 01:31 a pani premier Mette Frediksen zaczynała właśnie swoją karierę, 01:37 pierwszą kadencję najmłodszego premiera Danii, najmłodszej premierki Danii. 01:45 Spotkaliśmy się w moim gabinecie i po już pięciu minutach 01:51 pomyślałem sobie, że mój następca w funkcji szefa Rady Europejskiej 01:59 będzie miał bardzo poważny problem. 02:04 Bo moja rozmówczynia okazała się osobą twardą, 02:09 bezwzględną w swoich opiniach, bardzo bezpośrednią. 02:15 Wykazywała to bardzo zdrowe i mądre niezrozumienie. 02:20 Dlaczego podejmowanie decyzji trwa tak długo? 02:24 Dlaczego trzeba spędzić 8 godzin, wieczór, w nocy w tej Unii Europejskiej, 02:31 żeby podjąć decyzje oczywiste? 02:34 I wyraz jej twarzy wskazywał jednoznacznie, że ma zamiar to zmienić. 02:41 To była ta twarz, którą ja będę pamiętał, ten wyraz twarzy, 02:48 bo to są twarze ludzi bardzo rzadkich, takich mądrych i odpowiedzialnych buntowników. 02:55 Bunt i odpowiedzialność nie zawsze idą w parze, 02:58 ale pani premier od samego początku swojej obecności 03:03 i w roli premiera Danii, i w roli członka Rady Europejskiej, 03:08 osoby współodpowiedzialnej za Europę, tak, od samego początku 03:12 dawała jasno do zrozumienia, że jest osobą bardzo odpowiedzialną 03:17 i że ma wielką wolę zmiany na lepsze. 03:20 Ma wielką wolę w jakimś sensie rewolucji, w sposobie postępowania. 03:26 Od początku było widać, że jest osobą, która wie, że nie można marnować czasu. 03:32 Że Europa i świat znalazły się na krawędzi. 03:36 Jeszcze wtedy nie wiedzieliśmy, ani ona, ani ja, 03:39 że jesteśmy tak blisko naprawdę krawędzi, 03:43 ale jej intuicja i właśnie poczucie odpowiedzialności 03:46 kazały jej to mówić od samego początku. 03:49 Nie mamy czasu. Musimy działać i odważnie, i bardzo odpowiedzialnie. 03:56 Jak powiedziałem, to był trudny początek. 03:59 Być może nawet się pokłóciliśmy. To była nasza pierwsza rozmowa. 04:05 Być może wówczas droga metę z ulgą uświadomiła jej sobie, 04:10 że mnie zaraz tam nie będzie. 04:15 Los zrządził, że spotkaliśmy się ponownie. 04:19 Pani premier nadal w roli szefowej rządu duńskiego, 04:25 a ja po powrocie do Polski też po raz kolejny w roli premiera. 04:31 I nic się nie zmieniło, poza tym, że nagle zrozumiałem, 04:35 że mam do czynienia z kimś, kto myśli właściwie tak samo jak ja 04:41 o tych wszystkich problemach, które stoją przed Europą i przed naszymi krajami. 04:47 Jak wiecie, prawie każdy polityk, akurat nie Mette Frediksen, 04:52 ale prawie każdy polityk to egotyk. 04:55 Więc jak ja sobie pomyślałem, że pani premier myśli o wszystkim tak samo jak ja, 05:01 to musi być genialne. I się nie pomyliłem, szczerze powiedziawszy. 05:07 To co... No tak, właściwie mogę powiedzieć, że zaprzyjaźniliśmy się bardzo mocno. 05:17 Chyba nie mam w tej chwili bliższej osoby w Radzie Europejskiej niż pani premier. 05:27 Rozumiemy się praktycznie bez słów. Ja się bardzo cieszę, bo jest jedną z tych osób, 05:32 która nie nadużywa słów, a to jest bezcenne w Brukseli. 05:36 Spotkać polityka, który wie, że czyny są ważniejsze od słów, 05:41 to jest naprawdę skarb, wiecie. I ja to bardzo, bardzo doceniam. 05:46 Ale przede wszystkim odnaleźliśmy się w takim wspólnym przekonaniu, 05:51 że to co kiedyś wieścił Raimond Aron i co w jakimś sensie na naszych oczach 05:56 się zaczęło dziać, ale dopiero znalazło swój finał, nie we wszystkich głowach, 06:02 nie we wszystkich sercach, ale chyba znalazło na pewno finał w myśleniu 06:06 i pani premier i w moim myśleniu, to to, że to jest koniec wieku ideologii. 06:12 Że wyrastamy z pewnych fundamentalnych wartości, ale one nie wskazują nas 06:19 i nie powinny wskazywać nas na kajdany jakiejś wąskiej ideologii, 06:23 jakiegoś ideologicznego zacietrzewienia. 06:26 Że mamy wystarczająco dużo poważnych problemów do rozwiązania 06:31 i to takich naprawdę rozstrzygających o być albo nie być. 06:38 Wystarczająco dużo, żeby nie wikłać się w spory bardzo często z przeszłości, 06:44 z jakichś fascynacji, które dzisiaj nie mają żadnego pokrycia w faktach i w rzeczywistości. 06:49 A więc z całą pewnością pani premier to jest symbol dzisiaj w Europie 06:55 i zdrowego rozsądku, pragmatyzmu, takiej twardości i czegoś, co było wyjątkowe, 07:02 muszę powiedzieć, bo jako socjaldemokratka pokazała, że w wielu sprawach 07:07 potrafi się zachowywać jak taka twarda konserwatystka, 07:10 w najlepszym tego słowa znaczeniu. 07:14 Kiedy rozmawiamy ze sobą i mam ciągle przed oczami tekst Leszka Kołakowskiego, 07:19 nie mieliśmy okazji z mety o tym rozmawiać, ale ten słynny katechizm 07:25 jak być konserwatywno-liberalnym socjalistą pani premier wypełnia w 100%. 07:32 Dobrze wie, co to są wartości, o które warto walczyć. 07:36 Te, z których wszystkich pochodzimy, z których wszyscy pochodzimy, 07:40 których nikt mądry nie powinien kwestionować. 07:43 Pani premier też dobrze wie, że wśród tych wartości 07:48 te fundamenty liberalnej demokracji, prawa człowieka, wolność jednostki, 07:53 wolna gospodarka, rządy prawa, tak, w tym sensie jest też liberałką. 08:00 I pozostaje socjaldemokratką w najlepszym tego słowa znaczeniu. 08:04 Może dlatego, że jej korzenie to jest taka pełna wrażliwość. 08:08 Czy to są prawa ludzi, czy to była jej fascynacja Mandelą, 08:12 nieprzypadkowo wybrała afrykanistykę jako kierunek studiów. 08:17 Była bardzo młodą działaczką związków zawodowych. 08:20 To też coś, co nas łączy, ale wyciągała z tych swoich młodzieńczych fascynacji, 08:30 z tej takiej determinacji i waleczności właśnie o prawa słabszych, 08:33 o prawa gnębionych. Wyciągnęła wnioski mądrzejsze niż wielu jej rówieśników. 08:39 Dobrze zrozumiała i to się objawiło wtedy, kiedy rozpoczęła się ta wielka debata w Europie 08:47 na temat granic. Czy Europa ma być otwarta? 08:52 Czy Europa ma zrozumieć, że obrona terytorium i granicy to jest coś, 08:58 co jest obowiązkiem każdej władzy publicznej? 09:02 I pani premier ku zdumieniu niektórych koleżanek i kolegów z europejskiej socjaldemokracji 09:08 okazała się najtwardszą rzeczniczką tego, aby Europa stanęła na nogi, 09:13 podniosła wysoko głowę i powiedziała tak, jesteśmy gotowi bronić także 09:17 naszego kontynentu, naszych granic, zarówno przed wrogami zewnętrznymi, 09:22 jak i przed niekontrolowaną, nielegalną migracją. 09:25 Ja wiem, że to są ciągle niepopularne tezy, także w tym budynku czasami, 09:30 ale wierzcie mi, właśnie obecność kogoś takiego jak Mette Fredriksen, 09:35 osoby ufundowanej na najgłębszych humanistycznych, socjaldemokratycznych wartościach, 09:41 że jej decyzje, jej opinie mają dzisiaj w Europie dużo większą wagę 09:47 niż najbardziej takich zatwardziałych, wiecie, prawicowców, 09:51 bo ona dobrze wie, że przyszłość tego, co nazywamy demokracją, humanizmem, 09:58 wolnością człowieka, tego wszystkiego, co tak bardzo cenimy, 10:02 zależy od tego, czy będziemy nie tylko wierni wartościom, 10:07 ale czy będziemy także wystarczająco silni, aby te wartości bronić. 10:12 Coraz większą karierę robi to sformułowanie silni wartościami, 10:17 ale też naszą wartością musi być siła. Tak, świat staje się znowu bezwzględny. 10:24 Nie ma się co oszukiwać. Nasze wartości same się nie obronią. 10:29 Pani premier zrozumiała to jako jedna z pierwszych liderek w Europie 10:33 i dlatego jej pozycja, jej reputacja jest tak wyjątkowa. 10:38 Nie wszyscy to doceniają. Znamy to nie tylko z jej historii. 10:45 Wiemy, że musi walczyć o zrozumienie i w swoim kraju, i wśród wielu sojuszników. 10:52 Znamy to także z naszych doświadczeń polskich, ale widzę w niej taką niezwykłą nieugiętość. 11:00 Taką gotowość do bycia równocześnie bezkompromisową i pragmatyczną. 11:06 Wydaje mi się, że to jest w ogóle kwestia, która rozstrzygnie o naszej przyszłości. 11:14 Ten nasz świat, nie musimy się dzisiaj bawić w precyzyjne definicje. 11:20 Chyba wszyscy czujemy, o co chodzi nam, kiedy mówimy nasz świat. 11:26 Ten nasz świat, jego przyszłość, jego przetrwanie zależy dokładnie od takich ludzi jak pani premier. 11:33 Ludzi rozumiejących, że szlachetność, dobro, solidarność, wolność człowieka, przywiązanie do prawa 11:47 to nie musi być obszar pozbawiony siły i determinacji, wręcz przeciwnie. 11:54 Pani premier wielokrotnie udowodniła, że wie i rozumie, że dobro, wolność same się nie obronią. 12:04 Że zadaniem polityka, zadaniem władzy publicznej, która chce chronić wolność, 12:11 zadaniem tym jest także uzbrojenie samych siebie, tak aby nie być bezsilnym wobec zła i kłamstwa, 12:19 które dzisiaj z taką bezczelnością i tupetem szerzy się w świecie i na naszym kontynencie. 12:27 Nie chcę przesadzić, ale właściwie mówię o tym z pełnym przekonaniem. 12:36 Takie osoby jak pani premier Fredriksen, one ratują w jakimś sensie naszą cywilizację. 12:43 One nadają sens walce. To nie jest walka dla walki. To nie jest walka dla spektaklu. 12:49 To jest walka i twardość i determinacja w imię tych wartości, które zbyt często w naszej historii 12:56 okazywały się bezsilne. Adamie, ty najlepiej pamiętasz naszą wspólną fascynację, 13:04 generacyjną słowami Hawla, siła bezsilnych. Jak to fajnie było być prześladowanym, 13:11 w cudzysłowie, bo przecież racja była po naszej stronie. Nie, nie wystarczy. 13:17 Nie wystarczy, abyśmy mieli przekonanie, że jesteśmy po stronie racji. 13:22 Nie wystarczy nasze przekonanie, że jesteśmy moralni, etyczni i że zależy nam na człowieku. 13:29 Trzeba być także silnym i zdeterminowanym, żeby bronić tej sprawy. 13:34 I pani premier Fredriksen jest tego najlepszym przykładem. Ciągle rzadkim, ale bardzo wyrazistym. 13:44 Czy to była kwestia europejskich granic, nielegalnej migracji? Ukraina, jej determinacja 13:50 i jednoznaczność w sprawie wsparcia Ukrainy też zrobiła wielkie wrażenie na tych, 13:56 którzy w zachodniej części kontynentu lubili czasami dzielić włos na czworo. 14:01 Szukali dziwnych symetrii. Pani premier była tutaj absolutnie jednoznaczna. 14:07 Nawet w takich konkretnych sytuacjach, pamiętam jak dziś nasze spotkanie, 14:11 bodajże w Sztokholmie, kiedy rozmawialiśmy o tym, co robić z podejrzanymi statkami, 14:15 głównie z rosyjską załogą, które buszowały po Bałtyku i usiłowały, 14:20 czasami czyniły spustoszenie w naszej europejskiej infrastrukturze. 14:24 To ona jako jedna z pierwszych powiedziała dosyć tego. 14:28 Nie można być miękkim w takich sprawach. Trzeba pokazać, że jesteśmy gotowi 14:33 odpowiedzieć w sposób twardy i adekwatny. I nie przeszkadzała jej aksjologia. 14:41 Jest politycznym, bezcennym darem, ponieważ jest tak niewielu polityków, 14:47 którzy rozumieją, że siła i wrażliwość nie muszą być w konflikcie, 14:52 tylko mogą i powinny iść w parze. A więc od takich ludzi jak pani premier Fredriksen 14:59 zależy przyszłość naszej cywilizacji. Brzmi patetycznie, głęboko wierzę w te słowa. 15:04 Tak, naprawdę tak jest. Dzisiaj pani premier ma przed sobą trudne zadanie, 15:13 bardzo wymagające utworzenia nowego rządu. Coś wiem o tym, jak trudno jest 15:18 po raz trzeci zostać premierem. Jestem z tobą, Mette, w tym trudnym zadaniu. 15:25 Walcz dziewczyno, walcz. Bez ciebie będzie gorzej. Europa, Dania, Polska potrzebuje ciebie. 15:35 Głęboko w to wierzę, że jeszcze nie raz nas zadziwisz i na niejedną nagrodę zasługujesz. 15:42 Nikt tak nie zasłużył na tę nagrodę Gazety Wyborczej jak ty. Dziękuję bardzo.