polska polityka w jednym miejscu

Roman Fritz: Rodzice i państwo oddają pole walkowerem

Roman Fritz KKP

Roman Fritz: Rodzice i państwo oddają pole walkowerem

14.05.2026, 20:03

Roman Fritz, poseł, w wystąpieniu w październiku 2025 przypomniał pruskie represje wobec polskiego języka i zestawił je z dzisiejszymi ustępstwami rodziców i państwa. Ostrzegał, że planowany koncert w kościele farnym, gdzie polskie dzieci miały śpiewać żydowskie pieśni po niemiecku, był symptomem utraty pola kulturowego.

Pruska polityka językowa

Roman Fritz przywołał słowa Otto von Bismarcka i opis polityki germanizacyjnej wobec Polaków, wskazując na zakazy i naciski językowe. Przypomniał ustawę o nadzorze szkolnym z 1872 roku i rozporządzenie z 1873 roku jako kroki legislacyjne dążące do eliminacji języka polskiego ze szkół i urzędów.

Opór społeczeństwa i Kościoła

Poseł omówił bunt społeczny, ze szczególnym uwzględnieniem wrzesińskich dzieci oraz reakcji arcybiskupa Mieczysława Halka Ledóchowskiego, który zalecił wykładanie religii po polsku w pierwszych klasach. Przypomniał też losy księdza Jana Laskowskiego oraz masowe protesty obejmujące Poznań i mniejsze miejscowości.

Represje i skutki

W swoim wystąpieniu Fritz przytoczył dane o skazaniach z początku XX wieku (około 1500 osób skazanych w latach 1901-1902) oraz udziałie dzieci w protestach (nawet 100 tysięcy uczestników w Wielkopolsce). Podkreślił, że represje były systemowe i sięgały różnych sfer życia publicznego.

Współczesne echo i konkretne zdarzenie

Poseł odniósł się do październikowego 2025 zdarzenia: planowanego koncertu w kościele farnym, podczas którego polskie dzieci miały wykonywać żydowskie pieśni po niemiecku. Według Fritzów jedynie interwencja Grzegorza Brauna i działaczy Konfederacji Korony Polskiej zapobiegła temu wydarzeniu.

Roman Fritz — klatka z wypowiedzi: Roman Fritz: Rodzice i państwo oddają pole walkowerem (14.05.2026)

Konkluzja i apel

Roman Fritz zestawił historyczny opór rodziców i dzieci z dzisiejszą postawą, twierdząc, że współczesne ustępstwa oznaczają oddanie „pola cywilizacyjnego” bez walki. Obejrzyj nagranie i dowiedz się więcej.

Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.

Tego samego dnia Wszystkie wystąpienia z tego dnia →

Bożena Lisowska Bożena Lisowska: 125. rocznica strajku dzieci wrzesińskich

Anna Paluch Anna Paluch: Art. 18 wyklucza legalizację związków homoseksualnych

Koalicja Obywatelska Koalicja Obywatelska: Nowe standardy okołoporodowe i mapy potrzeb

Paulina Matysiak Paulina Matysiak pyta o praktyczną skuteczność ustawy anty-SLAPP

Agnieszka Ścigaj Agnieszka Ścigaj: Rząd osłabia amerykańską obecność w Polsce

Anna Paluch Anna Paluch: 3,9% kredytu to za mało dla sadowników

Transkrypcja

00:00 Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Kanclerz Niemiec Otto von Bismarck mówił 00:10 Agitacja Polska żyje tylko dzięki dobroduszności rządu pruskiego. 00:14 Miał przy tym coraz większy problem z polskim językiem na terenie swojego państwa. 00:18 Nie mógł go ścierpieć. Z Polakami trzeba by wreszcie zrobić porządek. 00:22 Dość poważania. Nauczyć posłuchu i niemieckiego porządku można ich tylko po niemiecku. 00:27 Pisz, myśl i módl się po niemiecku. Ale wrzesińskie dzieci nie zapomniały o Polsce. 00:33 Nie ugięły się nawet pod razami wymierzanymi przez nauczycieli oprawców. 00:38 Należało się zatem pozbyć polskiego języka zewsząd. Od urzędów począwszy, a na wojsku skończywszy. 00:44 No i oczywiście ze szkół. Państwo powinno mieć kontrolę nawet nad tym, w jakim języku modlą się polskie dzieci. 00:51 Pierwszym do tego krokiem było zatwierdzenie w 1872 roku przez pruskiego króla ustawy o nadzorze szkolnym 00:58 i dalsze rozporządzenie ministra oświaty z 1873 roku. Zadbano by te nowe zasady zostały wprowadzone. 01:09 Ostatecznie szkolnym światem uczniów w tym zaborze miały stać się Niemcy. Ale zapewne nie spodziewano się reakcji. 01:17 Jako pierwszy bunt podniósł arcybiskup poznański Mieczysław Halka Leduchowski. 01:22 Zalecił on nauczycielom religii, wykładanie jej po polsku w pierwszych czterech klasach, a jedynie w dwóch ostatnich po niemiecku. 01:30 Sprzeciwił się także rządowej kontroli nad nauczaniem religii. Nie był to jedyny kapłan, który znalazł się na celowniku władzy. 01:38 W związku ze strajkiem we wrześniu takim kozłem ofiarnym stał się ksiądz Jan Laskowski, ówczesny wikary, 01:45 który prowadził działalność polegającą na krzewieniu polskości wśród dzieci i młodzieży. 01:51 O buntach wiele powiedziano już wcześniej moi przedmówcy. 01:55 Protesty objęły Poznań i wiele mniejszych miejscowości. Łącznie w całej Wielkopolsce brało w nich udział nawet 100 tysięcy dzieci. 02:02 Ale nie ustawały represje. W latach 1901-1902 skazanych zostało około 1500 osób. 02:10 A dziś w październiku 2025 roku w kościele farnym we wrześniu miał się odbyć koncert żydowskiego kompozytora, 02:19 kiedy to miały śpiewać polskie dzieci z wrzesińskich szkół żydowskie pieśni po niemiecku. 02:27 Tylko interwencja Grzegorza Brauna i działaczy Konfederacji Korony Polskiej zapobiegło tej surrealistycznej kompromitacji. 02:37 Konkluzja. 125 lat temu rodzice i dzieci nadstawiali karku za możliwość nauki religii dla swoich pociech w szkole. 02:45 I pruskiemu zaborcy było niezwykle trudno wdrażać kolejny etap kultur kampu. 02:50 Natomiast dziś zarówno rodzice, jak i polskojęzyczny aparat państwowy oddają to cywilizacyjne pole po prostu walkowerem. 03:01 Nadzieja właśnie tylko i wyłącznie w polskich dzieciach. Bardzo dziękuję.