Jerzy Fedorowicz: Wystawa Romowie - pamięć i kultura

Wnioskodawcą i organizacji tej wystawy w Senacie jest przewodniczący Komisji Kultury i Środków Przekazu pan senator Jerzy Fedorowicz. Serdecznie witam Sekretarza Stanów w Ministerstwie Spraw Zagranicznych pana Władysława Teofila Bartoszewskiego. Witam Sekretarza Stanów w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pana Tomasza Szymańskiego. Chyba za chwilkę on do nas dotrze. Witam Dyrektora Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu pana Władysława Kwiatkowskiego. Prezesa Stowarzyszenia Romów w Polsce pana Romana Kwiatkowskiego. Witam panie i panów senatorów oraz wszystkich pozostałych gości. Bardzo teraz proszę o zabranie głosu przewodniczącego Komisji Kultury i Środków Przekazu pana senatora Jerzego Fedorowicza. Dziękuję bardzo. Witam państwa bardzo serdecznie w imieniu pani marszałek Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, która ze względu na ważną romanię, delegację państwową prosiła mnie o usprawiedliwienie i na twoje ręce składam to usprawiedliwienie. Proszę państwa, ja się bardzo cieszę, że doszło do tej wystawy i do tego spotkania, do tej konferencji, która będzie za chwilę. To jest bardzo ważny moment w naszym świecie, który się obraca ciągle wśród sztuki i kultury różnych etnicznych społeczeństw, które żyją i mieszkają w naszym kraju. A Romowie, ich historia i 600-letnia obecność w Polsce to jest wielki i piękny egzemplarz właśnie tej współkulturalnej jakby myśli i współpracy, jeżeli przypomnimy sobie harfę papuszy, Ficowskiego i wielkich cygańskich, romskich artystów. Dziękuję bardzo i życzę wrażeń po wystawie, a później zapraszam na konferencję. Bardzo dziękuję, panie przewodniczący. Proszę teraz o zabranie głosu sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, pana Władysława Teofila Bartoszewskiego. Panie przewodniczący, szanowni państwo, dziedzictwo kulturowe Romów w Polsce to nie tylko 600-letnia historia, jak wspomniał pan przewodniczący, to żywa tożsamość, którą mamy obowiązek chronić i wzmacniać dla dalszych pokoleń. Romowie, żeby przypomnieć to, co jest chyba wszystkim wiadome, są prawnie, oficjalnie uznaną mniejszością etniczną w Polsce. I w związku z tym Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest jednym z inicjatorów wystawy Romowie. Historia i kultura. I wsparło powstanie pierwszej anglojęzycznej wersji, aż odbył się w Brukseli w Parlamencie Europejskim. Pamięć o zakładzie Romów powinna zajmować należne miejsce w polskiej świadomości historycznej. Nijako marginalna opowieść, ale integralna część naszej wspólnej historii. Przypominam, że ustawy norymberskie, które weszły w życie w 1935 roku, specyficznie wymieniały tylko dwie narodowości. Żydów i Romów. I obie te narodowości były całkowicie przeznaczone na zniszczenie. Nie miał przeżyć ani jeden Żyd i ani jeden Roma. Społeczność romska dodała ogromnych strat w czasie II Wojny Światowej, bo zginęło ich około pół miliona ludzi, 50% wszystkich Romów na świecie. Dla nas jest bardzo ważny Narodowy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów, ustanowiony przez Sejm drugiego sierpnia w rocznicę likwidacji tak zwanego obozu cygańskiego, Zygojne Lager, w niemieckim nazistowskim obozie Auschwitz-Birkenau, szczególnie w Birkenau. Dla mnie szczególnie ważne było uczestnictwo w okrągłej 80. rocznicy upamiętniającej te zbrodnie w nocy z 2 na 3 sierpnia. Ochrona dziedzictwa kulturowego to nie tylko muzea i archiwa, to także język, tradycje, muzyka. Była mowa o papuszy, która nie była tak bardzo popularna w środowisku romskim koniecznie, ale bardzo jeszcze obyczaje i codzienne życie społeczności romskiej. Dlatego tak ważne są instytucje takie jak Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu, współzorganizowane przez Samorząd Województwa Małopolskiego i Stowarzyszenie Romów w Oświęcimiu. Państwo powinni aktywnie wspierać inicjatywy edukacyjne, które przybliżają kulturę Romów i przełomują stereotypy. Pan przewodniczący wspomniał już o Jerzym Ficowskim, wybitnym polskim poecie i literacie, który zajął się kultywowaniem kultury, języka, historii Romów. Ja z przyjemnością widzę, że dzisiaj w czasie konferencji wystąpi Lech Mróz, profesor Lech Mróz, wybitny antropolog, jak to się kiedyś mówiło, etnolog, który poświęcił większość swojej pracy zawodowej na udokumentowanie życia i kultury polskich Romów. Bardzo się cieszę z tego powodu, że udało się Państwu go ściągnąć z emerytury do Senatu. Państwo ma obowiązek walczyć ze stereotypami, które do tej pory dotykają społeczność romską, bo zbyt wielu Romów dotyka wykluczenia, uprzedzenia z dyskryminacji i nie możemy udawać, że ten problem nie istnieje. Mowa nienawiści, która się w tej chwili szerzy w internecie w sposób kompletnie niekontrolowalny, wymaga zdecydowanej reakcji prawnej, edukacyjnej i społecznej. Musimy kontynuować dialog z przedstawicieli Romów, ponieważ tak jak się Polacy kiedyś mówili nic o nas bez nas, tak można powiedzieć nic o Romach bez Romów. Jesteśmy państwem, które chce być oparte o szacunek i szacunek dla różnorodności i musimy aktywnie walczyć i przeciwdziałać wykluczeniu i dbać o to, żeby każda mniejszość w tym Romowie czuła się w Polsce jak u siebie, bo Romowie i de facto, i de jure są w Polsce u siebie. Bardzo dziękuję panie ministrze. Proszę teraz o zabranie głosu dyrektora Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu, pana Władysława Kwiatkowskiego. Dzień dobry, witam państwa, pani przewodniczący, szanowni państwo, posłowie, senatorowie, dostojni goście. Mam zaszczyt jako dyrektor Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu zaprosić państwa do obejrzenia wystawy Romowie. Historia i Kultura, której premiera miała miejsce w siedzibie Parlamentu Europejskiego w Brukseli w ramach prezydencji Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej w kwietniu ubiegłego roku. Idea powstania wystawy narodziła się w Stowarzyszeniu Romów w Polsce. Jej inspiratorem był prezes Roman Kwiatkowski, z którego, z tego miejsca chciałbym serdecznie podziękować. Znajdujemy się, proszę państwa, w szczególnym miejscu, jakim jest budynek Senatu. Dzisiejsza wystawa jest owocem współpracy z Komisją Kultury i Środków Przekazu, dlatego szczególne podziękowania chciałbym przekazać przewodniczącemu senatorowi Rzeczpospolitej, panu Jerzemu Fedorowiczowi. Chciałbym podziękować również tu przedstawicielowi Ministerstwa Spraw Zagranicznych, panie ministrowi Teofilowi Władysławowi Bartoszewskiemu za wkład w powstanie tej wystawy. Jako Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego kieruję również podziękowania za mecenat i wsparcie ze strony Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego. Proszę państwa, serdecznie zapraszam państwa do obejrzenia wystawy przedstawiającej losy naszej społeczności. Dziękuję. Bardzo dziękuję, panie dyrektorze. Proszę bardzo. Proszę o zwiedzenie wystawy, a o godzinie 11 spotykamy się na konferencji. Dziękuję bardzo.