Senat: Kierunki rozwoju polityki mieszkaniowej

W jednej z najważniejszych konferencji w tym roku w Senacie, bo konferencji, którą współtworzycie wy, jako przedstawiciele młodego pokolenia, spotykamy się na konferencji Kierunki Rozwoju Polityki Mieszkaniowej Perspektywa Młodych i Perspektywa Dla Młodych. Wy powiecie nam za chwilę oczywiście, jak to wygląda z waszego punktu widzenia. My z udziałem, tak się składa, przedstawicielek głównie, za co dziękuję, różnych resortów i instytucji rządowych. Powiemy wam o tym, co się dzieje w poszczególnych instytucjach i jakie projekty i programy w tym zakresie są przygotowywane. Ale pozwólcie, że rozpocznę od najbardziej miłego obowiązku, czyli od powitania uczestników. Konferencja jest organizowana z jednej strony przez Parlament Młodych i waszą delegację bardzo ciepło witam. W sposób szczególny czwórko osób, z którymi już przed chwilą zapowiadaliśmy rozpoczęcie naszego spotkania. Czyli witam marszałków Miłosza Kozikowskiego i Katię Wojtiuk, marszałka i marszałkinie Parlamentu Młodych i marszałka Dominika Majchera. Witamy was bardzo ciepło. Też bardzo ciepło dziękuję Antoninie Kaj, która bardzo mocno była zaangażowana w przygotowanie tej konferencji. Powiem też o dwóch, tak, o klaski zawsze są wskazane. Gospodarzami formalnie jest Senacki Zespół do Spraw Młodych. Pan senator Jerzy Wcisła jest z nami. Bardzo ci Jurku dziękuję. To jest osoba, która w Stanacie od lat w sposób szczególny i jest w dialogu z waszym środowiskiem. Witamy pana przewodniczącego. Ja się nazywam Krzysztof Kwiatkowski. Jestem przewodniczącym drugiego zespołu, który jest współgospodarzem tego spotkania, czyli Senackiego Zespołu do Spraw Zrównoważonego Rozwoju. Niezwykle się cieszymy, że są z nami na sali albo online trzy resorty na dialogu, z którymi nam szczególnie zależało. Witam. Przedstawicieli Ministerstwa Rozwoju i Technologii są z nami, tutaj akurat mamy delegację, no jak Ministerstwo Technologii, no to są z nami online pani zastępca dyrektora Departamentu Mieszkalnictwa, pani Justyna Wilde i będzie, albo już dołączył, albo za chwilę dołączy pan dyrektor Telec. Witamy bardzo. Dzień dobry Państwu. Pani dyrektor do nas się uśmiecha, więc już wiemy, że będzie miała ważne rzeczy nam do przekazania. Na sali witamy serdecznie. Jest z nami naczelnik wydziału w Departamencie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, pani naczelnik Ewelina Łagoda. W swoich wystąpieniach na konferencji także bardzo mocno podkreślaliście, że niektóre z tych problemów wyjątkowo mocno też dotyczą młodzież z mniejszych ośrodków, czy mieszkających na wsi. Z tym większą radością witam panią radcę Józefinę Król-Nowińską z Departamentu Wiedzy Ministerstwa Rolnictwa. Witamy bardzo. No i chciałem Was przywitać reprezentujących poszczególne sejmiki wojewódzkie. Zgodnie z listą, którą mi dali organizatorzy. Na początku chciałbym przywitać Huberta Taładaja, eksperta do spraw współpracy i rzecznictwa Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych. Radę Młodzieżową przy Parlamentarnym Zespole Dospaw Młodzieży reprezentują Kamil Strzelec, Zuzanna Rowińska, Lena Grabska i Krzysztof Malinowski. Cała czwórka zasłużyła na oklaski. Młodzieżowy Sejmik Województwa Łódzkiego, przyznaję, że mi wyjątkowo bliski, reprezentują Michał Sobczak, Mateusz Lechański i Olaf Puchajda. Młodzieżowy Sejmik Województwa Mazowieckiego, zawsze tu z szacunkiem do województwa, gdzie mamy naszą stolicę i gdzie się teraz znajdujemy, reprezentują Angelika Cibor, Antoni Segieta, Amelia Świeżewska, Daria Banaszczuk, Krzysztof Cywiński i Oliwia Liczewska. Młodzieżowy Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego reprezentuje Wojciech Nowakowski, a wielkopolskiego Amelia Szafra-Dniak. Szanowni Państwo, mamy także podpiętą liczną reprezentację parlamentarzystów. Wszystkich nie uda mi się przywitać, ale z podglądu zobaczyłem, że mogę przywitać senatora Wadima Tyszkiewicza, który waszymi problemami też się zawsze interesuje. Pozdrawiam serdecznie. Parlament Młodych reprezentują, jeżeli gdzieś się jakieś nazwisko powtarza, bo część z nami osób jest online, nie wszystkich widzicie, bo te kosteczki nie wszystkie się wyświetlają. Są z nami Herbert Białach, Jakub Czajka, Zuzanna Cichy, Zuzanna Czupryńska, Adam Goiński, Aleksander Iskrzycki, Antonina Kaja, Joachim Kawka, Miłosz Kozikowski, Oliwier Kopciewicz, Wiktor Krąpa-Szczyk, Dawid Ludwiński, Dominik Majcher, Jan Małek, Kacper Makarski, Teresa Medlakowska, Bartosz Mizgalski, Wojciech Podolski, Jakub Patrowicz, Kinga Supda, Oliwier Szulejko, Miłosz Ślusarski, Kalor Turkiewicz, Katarzyna Wojtyuk, Wojciech Wasilewski, Gabriela Zakrzewska i świadomie was witałem, bo wy dzisiaj jesteście najważniejsi. Teraz brawa dla was. Ja chciałem wyrazić ogromną radość, że Senat może być gospodarzem tak ważnej, tak istotnej konferencji. Także podkreślając wagę i znaczenia waszych głosów, to nie my wraz z panem senatorem będziemy prowadzić tą konferencję. Sami będziecie ją prowadzić. My tylko na początku dokonujemy tej formuły otwarcia, później oddaję głos Miłoszowi, którego tylko ciepło poproszę, żeby w którymś momencie dopuścił przedstawicieli resortów, którzy będą nam chcieli powiedzieć, co rząd planuje. A ja ze swojej strony obiecuję, że będę niezwykle uważnie słuchał, że będziemy tak jak do tej pory w dialogu. I dziękuję za to, że na co dzień mam z Miłoszem i z Antoniną taki bieżący kontakt, który mi też przekazują, co robicie. Wszędzie tam, gdzie będę się mógł w te prace włączać, jestem do waszej dyspozycji i zdajemy sobie sprawę z dramatyzmu tych danych, które mówią, że nie dwudziestoparolatkowie, ale że do granicy 35 lat prawie połowa z was mieszka z rodzicami nie dlatego, że tak chce, bo tych jest zdecydowanie mniej, tylko dlatego, że nie tylko nie jesteście w stanie kupić mieszkania, nawet oczywiście na kredyt, ale nie jesteście nawet w stanie go wynająć w wielu przypadkach. I to jest dramatyzm tej sytuacji, o czym chcemy rozmawiać. Stąd wiem, ale najlepiej o tym powiedzą oczywiście przedstawiciele Ministerstwa Rozwoju i Technologii, że te propozycje rządowe to teraz także jest kierunek najmu, także budownictwa społecznego. O tym wszystkim za chwilę się dowiemy. Z mojej strony was zapewniam, że tak jak do tej pory będę uważnie was słuchał, a moja działalność społeczna zaczynała się od tego, że działałem w samorządzie szkolnym, później byłem wiceszefem Komisji Krajowej Niezależnego Zrzeszenia Studentów i dlatego niezwykle uważnie będę wsłuchiwał się w wasze poglądy, opinie, propozycje, bo sam, tak jak wy dzisiaj na tej sali, w podobny sposób zaczynałem swoją, swoją, bo już nie przygodę, swoją pracę zawodową na niwie społecznej. A teraz ten, z którym macie kontakt na co dzień, pan senator Jerzy Wcisław. Bardzo proszę. Dziękuję bardzo. Na początek powiem rzecz może dla was troszeczkę niespokojną, ale młodość to nie jest tylko i wyłącznie metryka. Młodość to jest stan umysłu. Z Krzyśkiem Kwiatkowskim pracujemy wiele lat i zapewniam wam, że to jest pod tym względem wasz równieśnik. Jest człowiekiem młodym, otwartym na także nieszablonowe rozwiązania i to jest niesamowicie ważne. To, co cenię u was, młodych ludzi, to to, że wy nie wiecie, że są rzeczy niewykonalne. I dlatego te wszystkie nasze spotkania tutaj w Senacie dotyczące poszukiwań rozwiązań dla mnie są bardzo ważne, bo tu nie ma takiego założenia, że coś jest ważne, ale tego nie tykamy, bo jest niepolityczne, bo komuś może być dla kogoś niewygodne, bo jest zbyt radykalne. I w tych rozwiązaniach, które wiem, jak wychodzicie z nimi na tą dzisiejszą konferencję, też są takie rozwiązania. Co ciekawe, gdy ja te materiały przejrzałem, nie wiem, czym się zakończy ta konferencja, ale tam nie ma wielu rzeczy i tu uspokajam przedstawicieli ministerstw, nie ma wielu rzeczy, które by drążyły budżet Polski, czyli budżet obywateli. Tam jest dużo rozwiązań, które zapobiegają, tak jak Miłosz mówił na konferencji, fliperstwu, spekulacjom na mieszkaniach. Szukacie rozwiązań, które powodują, że w tej sytuacji, w jakiej my jesteśmy, z tym potencjałem, jaki mamy w Polsce, można wiele rzeczy rozwiązać. Są pustostany, są budynki do zagospodarowania, jest własność komunalna, którą też zauważacie, że miasta się pozbyły zbyt łatwo. Bo w tej sytuacji, nie mając mieszkań komunalnych, nie zapewniają załatwienia pewnych problemów. Jeżeli w Warszawie jest około 80 tysięcy mieszkań komunalnych, a w Wiedniu ponad 200 tysięcy, podobnej wielkości miasta, to widzimy, jakie możliwości ma Warszawa, jakie ma Wiedeń i Wy na te rzeczy zwracacie uwagi. Ale to nie jest tylko kwestia mieszkalnictwa, bo oczywiście mieszkania są ważne, ale to jest wiele innych problemów. To jest problem dobrostanu. Dzisiaj na stresy nikt nie umiera, ale stresy powodują, że ludzie umierają na inne choroby. Nie mając mieszkania, Wy wpadacie w różne stany psychiczne. Mówię o skali młodzieży, które są naprawdę trudne do opanowania. My nad tym pracujemy już wiele lat, na tym, żeby te sprawy uleczać. To jest sprawa dzietności. My mamy potężny kryzys narodowy. Polacy wymierają. Rodzi się mało dzieci. Ale ja się wcale nie dziwię. Ja też mam dzieci. Wiem, z jakimi oni problemami się borykają. Ja przede wszystkim z Wami się spotykam. Trudno podjąć decyzję. Też, Miłosz, o tym mówiłeś, jeżeli jest w mieszkaniu czterdziestoparometrowym razem z rodzicami. Odkładacie to. Odkładacie to często za długo. Po tym już medycyna mówi, że jest problem z dzietnością. I mamy jako państwo te problemy. Jest problem, o tym mówił Dominik, problem związany z klimatem. My, ludzie naszego wieku metrykalnego często to bagatelizują. Wy na to bardzo zwracacie uwagi. Betonoza. Ja byłem kilka dni temu na konferencji zorganizowanej przez Marka Kamińskiego. Wiecie o kim mówię, nie? O zdobywczy dwóch biegunów w ciągu jednego roku. Wspaniałym człowieku. I mówiłem właśnie, rozmawialiśmy o dobrostanie, o kondycji psychicznej, o miastach przyszłości. O tym powinniśmy rozmawiać, a nie o problemie, że brakuje nam półtora miliona mieszkań. Nam brakuje miast, w których nie jeździ się samochodami, a wszędzie dociera w ciągu piętnastu minut pieszo. To jest przyszłość, o której rozmawiamy, a wy podejmujecie się rozwiązania problemów, które gdzieś chyba nam umknęły i nie znaleźliśmy sposobu, żeby je rozwiązać. Ja bardzo liczę na to, że usłyszę od was śmiałe, odważne postulaty i znając Krzysztofa Kwiatkowskiego, znając senatorów, którzy są w moim zespole, ale także w twoim, Krzysztof. My będziemy mieli, i to zawsze wam gwarantujemy, będziemy mieli odwagę, żeby te wasze wnioski przedstawić rządowi. Powiedzieć, żeby, jeżeli są trudne problemy i trudne rozwiązania, powiedzieć, jeżeli młodzi się nie boją zgłaszać je, to my musimy mieć odwagę, żeby je wprowadzać w życie. Bo wy za chwilę będziecie tą Polską rządzili. I z wami musimy się najbardziej liczyć. Znacie tą moją maksymę, którą powtarzam na każdym posiedzeniu. Z wami. Ziemi nie odziedziczyliśmy po naszych przodkach. Ziemię pożyczamy od naszych dzieci. I dzisiaj wy mówicie już nie tylko o sobie, o rozwiązaniu swoich problemów, ale o rozwiązaniu problemów swoich dzieci. Podejmujecie tą pałeczkę, tą sztafetę rozwiązań, które będą rozwiązaniami na dziesięciolecia. Jestem po prostu z was bardzo, bardzo dumny. I życzę twórczych, odważnych obrad. Zamieniam się w słuch. I oddajemy wam. Już prowadzę. Już. Dziękujemy bardzo panu senatorowi Krzysztofowi Kwiatkowskiemu i panu senatorowi Jerzymu wciśle, że zgodzili się dzisiaj nas gościć, że możemy podjąć dialog z rządem, z przedstawicielami ministerstw, których również witamy i którym raz jeszcze dziękujemy za obecność. Celem naszego dzisiejszego spotkania jest to, co powinno charakteryzować politykę młodzieżową w ogóle, czyli dialog z decydentami, dialog, który jest rzeczywisty, twarzą w twarz i który polega na tym, że zwracamy uwagę na problemy, z którymi się boryka młodzież i proponujemy pewne konkretne rozwiązania, dyskutując o ich plusach i minusach, ale też mogąc opiniować czy słuchać o tym, nad czym dzisiaj pracuje rząd i jakie akty prawne powstają w ministerstwach. Dlatego jesteśmy dzisiaj tu my, w przeważającej mierze ludzie młodzi, którzy zaraz będą prezentowali swoje pomysły, które wypracowaliśmy w tym roku w Parlamencie Młodych Rzeczypospolitej Polskiej. Ja, żeby Państwa wprowadzić troszeczkę jeszcze w naszą charakterystykę, jesteśmy organizacją Parlamentu Młodych Rzeczypospolitej Polskiej, która posiada takie jednoroczne kadencje. Co roku 100 parlamentarzystów zostaje wybranych w celu właśnie reprezentowania głosu młodego pokolenia. Parlamentarzyści dzielą się na kluby i koła, zależnie od swoich poglądów, światopoglądu w ogóle i przygotowują wspólnie uchwały, które następnie wszyscy dyskutujemy na komisjach, by na posiedzeniu finalnie przedyskutować poprawki, przegłosować uchwały i te konkretne rozwiązania, na które jest zgoda większości, przyjąć do dalszej promocji i realizacji. I dzisiaj do tego działu, do tej części realizacji przeszliśmy, żeby poinformować o tym, na co zgodziła się większość Parlamentu Młodych, jaka jest ta polityczna, wspólna nasza zgoda ponad podziałami, jak rozwiązać ten problem, z którym zmagamy się wszyscy. Polityka mieszkaniowa jest elementem krytycznym dla nas wszystkich, z tego względu, że idąc na studia, często przeprowadzając się do innego miasta, żeby móc pójść na uniwersytet, to jest na przykład mój przypadek, ale też szukając mieszkania, żeby założyć rodzinę w wieku właśnie postudyjnym, czyli między 25 a 34 rokiem życia, potrzebujemy przestrzeni, w której moglibyśmy zamieszkać. Żeby tę przestrzeń zyskać, to często trzeba ją kupić na kredyt. Niestety nie jest to proste, z tego względu, że po pierwsze po pandemii mieliśmy duży spadek zdolności kredytowej Polaków w ogóle. Nie jest to też proste z tego względu, że 1,8 miliona mieszkań, czyli 11% naszego zasobu mieszkaniowego to pustostany, że brakuje nam niestety w systemie od 1,5 miliona, do nawet niektóre szacunki sięgają 2 milionów mieszkań, w których moglibyśmy zamieszkać. Problemów jest dużo, nie obejmuję tylko tych, o których wspomniałem. O wszystkich z nich chcemy dzisiaj powiedzieć. Nasze spotkanie będzie miało taki przebieg, że przygotowaliśmy, będziemy prezentowali w czterech grupach nasze postulaty. Pierwsza grupa opowie trochę o podatkach, które można by wprowadzić, bądź które można by zmienić, dotyczących właśnie przede wszystkim fliparów, czyli działalności podnoszenia sztucznego zawyżania cen mieszkań, ale też podatku antyfunduszowego, który miałby sprawić, że te zagraniczne fundusze, które wykupują dużą liczbę mieszkań w Polsce, żeby lokować w nich swój kapitał, a niekoniecznie, żeby dać Polakom w nich mieszkać, że jakby ten problem rozwiążemy. Druga grupa powie trochę o pustostanach, o tym wielkim zasobie, który mamy niewykorzystany. Trzecia będzie mówiła o kwestiach planistycznych, kwestiach urbanistycznych, o polityce przestrzennej i o jej reformie. I czwarta grupa powie o sprawach dotyczących polityki samorządowej i mieszkalnictwie w tym zakresie oraz o kwestiach dotyczących metrażu lokali. Każda z naszych grup będzie miała taki 50-minutowy blok, w którym podejdziemy do mównicy, tutaj stoi z lewej strony koło mnie i będziemy prezentować z pomocą prezentacji, która tutaj się wyświetla, postulaty, które przygotowaliśmy w Parlamencie Młodych, które przegłosowaliśmy wspólnie wraz z uzasadnieniem. Po tej części, gdy już skończymy przedstawiać, przejdziemy do dyskusji. I to będzie dobry moment, żeby oddać głos Państwu, jeżeli chodzi o Ministerstwa, Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, żeby po pierwsze przedstawić działania, które rząd prowadzi obecnie i ewentualnie krytycznie spojrzeć na te nasze pomysły, powiedzieć, czy może pojawiały się już w ministerstwach i jak to wszystko droga procedowania tego wyglądała. Jeżeli będzie taka możliwość i tutaj zwracam się do Państwa przedstawicieli ministerstw, jeżeli któryś z naszych postulatów uznają Państwo, że są warte dalszej dyskusji, bardzo chętnie odbędziemy takie dodatkowe spotkanie nad którymś z konkretnych postulatów, żeby wspólnie wypracować może coś bardziej konkretnego. Tutaj już wiemy, że ze strony Ministerstwa Rozwoju i Technologii jest taka gotowość po otrzymaniu naszej prezentacji, więc też spotkamy się prawdopodobnie na początku przyszłego roku, żeby o tym rozmawiać. Natomiast myślę, że uda się to też szerzej przeprowadzić. Raz jeszcze chciałem podziękować i oddać głos Antoninie Kaj, która jest przewodniczącą Komisji do Spraw Modernizacji Infrastruktury w Parlamencie Młodych i też chciałaby kilka słów o tych sprawach mieszkaniowych powiedzieć. Dzień dobry. Szanowni Państwo, wszystko co prawda dotyczące harmonogramu naszego spotkania zostało już powiedziane, ale ja również chciałabym bardzo podziękować Panu Senatorowi Krzysztofowi Kwiatkowskiemu, przewodniczącemu Zespołowi do Spraw Zrównoważonego Rozwoju i Panu Senatorowi Jarzemu Wciśle, również przewodniczącemu, ale Zespołowi do Spraw Młodzieży, dzięki którym wsparciu przy organizacji mamy teraz możliwość jako Parlament Młodych RP przybyć do Senatu i wśród decydentów z przedstawicieli Ministerstwa Rozwoju i Technologii, Ministerstwa Rozwoju Rolnictwa i Wsi oraz Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, a także senatorów przedstawiać nasze postulaty. Witamy również przedstawicieli młodzieżowych sejmików wojewódzkich i Radę Młodzieżową przy Parlamentarnym Zespole do Spraw Młodzieży. Generalnie przechodzimy tutaj jako środowisku młodych ludzi, które od wielu tygodni pracowało nad realnymi propozycjami postulatów, które były oparte na naszych uchwałach, które przyjęliśmy na posiedzeniu Parlamentu Młodych dotyczącego mieszkalnictwa w Katowicach. Każda z czterech grup, które dzisiaj będzie przedstawiała swoje postulaty, pracowała nad jednym z kluczowych punktów kryzysu mieszkaniowego w Polsce, które obejmowały takie aspekty jak m.in. spekulacje na rynku czy rosnącą liczbę postustanów, chaotyczną politykę przestrzenną czy rolę samorządów i standardy mieszkań, które trafiają na rynek. Jako młodzi ludzie nie chcemy kolejnych diagnoz. Nie przechodzimy tutaj, żeby przedstawiać postulaty, które zostały już wcześniej wdrożone, ponieważ mamy tego w Polsce już wystarczająco dużo. Chcemy wprowadzić nową perspektywę na nowe rozwiązania, które można wdrożyć. Dlatego mówimy wprost. Rynek mieszkalnictwa nie może być miejscem, gdzie bardziej opłaca się trzymać lokal pusty niż go wynająć. Dlatego proponujemy jasną definicję pustostanu, podatek, który ogranicza spekulacje oraz modele wsparcia dla renowacji, tak by gminy, zwłaszcza te uboższe, nie zostawały same z problemami. Planowanie przestrzenne potrzebuje podatku, a obecny system opiera się na wyjątkach, obchodzeniu zasad i decyzjach, które obowiązują praktycznie bezterminowo. Proponujemy trzy poziomy planowania ściślejszych zasady estetycznych i konstytucyjnych oraz realne ograniczenie samowoli inwestycyjnej. Samorządy potrzebują narzędzi, w tym takich, które zabezpieczają zasób komunalny, umożliwiają rozwój społecznych agencji najmu i ustabilizują jakość tego, co deweloporzy oferują mieszkańcom. Każdy z tych postulatów tworzył zespół młodych ludzi, które wbrew stereotypom nie są za młodzi, żeby rozumieć rynek. My ten rynek współtworzymy jako najemcy, mieszkańcy, wolontariusze, aktywiści. Dlatego widzimy problemy tam, gdzie system ich nie zauważa. Dzisiejsza rozmowa jest dla nas szczególna, ponieważ chcemy przejść z poziomu tworzenia projektów uchwał do realnego procesu legislacyjnego. Chcemy współpracować z ministerstwami, z Senatem i wierzymy, że część z naszych propozycji może dzisiaj stać się częścią polityki mieszkaniowej. Dziękujemy za możliwość przedstawienia naszych rekomendacji, za wysłuchanie nas do tej pory, co zaraz zresztą Państwo jeszcze zrobią. Myślę, że możemy przejść do merytorycznej części naszego spotkania. Także poproszę zespół pierwszy o przedstawienie swojej prezentacji. Nasza prezentacja i nasza grupa skupiła się na kwestii podatku od czynności cywilno-prawnych i powiązaniu go w ogóle z sytuacją na rynku nieruchomości. Ale będziemy też w drugiej części mówić o kwestii podatku antyfunduszowego. Ja razem z Janem Małkiem zaprezentujemy pierwszą część i przejdziemy następnie do dyskusji. I jak dyskusja się skończy, to oddamy głos kolegom Dawidowi i Wiktorowi. Zaczynając od początku, czyli od pewnych spraw istotnych, od zdefiniowania problemu, rzeczą bardzo istotną, którą dostrzegamy jako coś, co nie powinno mieć miejsca, są flipy. Czyli transakcje, które polegają na tym, że ktoś, najczęściej jest to osoba fizyczna, bo fliperzy często nie formalizują swojej działalności gospodarczej, kupują mieszkania w niskiej cenie, następnie chcąc je odsprzedać jak najdrożej. I temu zjawisku towarzyszy często albo remont, albo upiększanie tego mieszkania, żeby zwiększyć jego wartość. Przygotowując się do tego spotkania, nie ukrywam, że obejrzałem około 20 filmików poradników fliperów, jak to dokładnie robić. I szczerze mówiąc, jestem załamany tym, jak można kombinować. Natomiast podnoszenie wartości mieszkań często nie wiąże się realnie z wzmocnieniem możliwości dla młodych ludzi, czy dla osób, które w tych mieszkaniach potem będą mieszkały, ale raczej na tym, żeby wyglądały po prostu na droższe. I fliper celowo wykorzystuje w procesie sprzedaży takiego mieszkania zjawisko asymetrii informacyjnej, czyli sytuacji, w której on lepiej wie, jak działa rynek mieszkaniowy, jaka jest realna wartość na danym rynku samorządowym, miejscowym. I wykorzystuje nieświadomość konsumenta, który nie zna prawa, nie zna podatków, nie zna też sytuacji na tym rynku, przez co sprzedaje mu mieszkanie znacznie drożej niż powinien. A mieszkaniec kupujący, który chce zamieszkać w danym lokalu, ponieważ chce zamieszkać i tego mieszkania potrzebuje, często daje sobie po prostu, daje się zmanipulować właśnie w sytuacji tej asymetrii informacyjnej, przez co dochodzi do flipu i do realnego kupna mieszkania po wyższej cenie. Często też te mieszkania skupowane przez fliperów są w bardzo zabałaganionym stanie prawnym. To oznacza, że jest tam bardzo wiele różnych instytucji prawnych, które niestety sprawiają, że inni ludzie nie chcą ich kupować, natomiast fliper wtedy kupuje, porządkuje i z samego faktu uporządkowania tej sytuacji mieszkanie zyskuje większą wartość. Często dużym problemem flipów jest przyjaźń, to nazwijmy, flipera z osobą, która jest zaprzyjaźnionym inwestorem i która taki powstały gotowiec inwestycyjny chciałaby podzielić jeszcze na kilka mniejszych lokali, żeby następnie maksymalizować zyski pod wynajem. I te mieszkania, jeżeli są zmniejszane do 30 metrów kwadratowych na przykład, stają się jednocześnie mieszkaniami, w których nie można założyć rodziny, bo po prostu ciężko jest na 30 metrach kwadratowych założyć rodzinę, mieć dzieci i być w stanie tam na odpowiednim poziomie żyć. Skali problemów flippingu w Polsce nie znamy, z tego względu, że nie ma żadnych rzetelnych opracowań na ten temat. Wszystkie wyliczenia, które są dokonywane, są dokonywane raczej na poziomach samorządowych. Średnio udział krótkoterminowych transakcji, czyli takich flipów właśnie w rynku wynosi często kilka procent, chociaż niektóre badania wskazują, że może to być nawet kilkanaście, ale w dużych miastach, na przykład w Katowicach, swego czasu wynosił ponad 30%. Ponad 30% wszystkich transakcji mieszkaniowych to były takie transakcje krótkoterminowe, czyli flipy sztucznie zawyżające ceny mieszkań. Dlaczego to robią? Bo to się po prostu opłaca. Zysk, jaki fliper jest w stanie osiągnąć przez pół roku, jest na jednym mieszkaniu. Równa się mniej więcej zyskowi osiągnąłem przez dewelopera przez pięć lat w przypadku budowy takiego lokalu. Fliperzy oczywiście wolą mieszkania z rynku wtórnego. To też jest warte podkreślenia od razu. Stale biorą udział w przetargach, w różnych spółdzielniach mieszkaniowych. No i tak jak wspomniałem, są to najczęściej osoby fizyczne, ze względu na to, że znacznie więcej zwolnień jest w przypadku podatku od PIT niż w przypadku podatku VAT. I mimo tego, że NSA w tym roku wydało orzeczenie, które stwierdziło, że nawet osoba fizyczna, jeżeli skupuje tych mieszkań dużo, wykazując wieloma cechami takiej prowadzonej działalności gospodarczej, no to wciąż ściganie takich osób i wciąż decyzje organów podatkowych są bardzo różne i zdecydowanie mniej zdyscyplinowane, niż to powinno mieć miejsce. Kryzys dotyka młodych. Nas przede wszystkim. Bo to my szukamy mieszkania, żeby móc w nim zamieszkać samodzielnie. Statystyki pokazują, i to są statystyki z zeszłego roku, bo za ten rok jeszcze ich nie ma, że już 53,8% młodych osób w wieku 25-34, czyli osób, które powinny się wprowadzać na swoje i zakładać swoją rodzinę, mieszka z rodzicami. Ponad połowa. Przy średniej unijnej 29,7%. Więc zawyżamy tę średnią unijną dramatycznie. A sytuacja wcale nie staje się lepsza. Sytuacja staje się z roku na rok coraz gorsza. Statystyka w 2023 to było 51, teraz już jest prawie 54. Jest niewątpliwie kryzys. Onet w zeszłym miesiącu, prawie równo miesiąc temu, wydał artykuł, czy napisał artykuł, w którym powołał się na badania Europejskiego Funduszu Linkingowego, na raport, który wskazał, że w ogóle sektor budowlany, czyli kwestia dostarczania nowych mieszkań, wyraźnie spowalnia. Przedsiębiorcy z tej branży oceniają sytuację najgorzej od ponad dwóch lat. Ze względu na dostępność materiałów, ze względu na sytuację na rynku. W kraju wciąż brakuje około półtorej miliona mieszkań, chociaż niektóre odważniejsze szacunki pokazują na dwa miliony, co stanowi niemal 10% całego zasobu, co jest niewątpliwie dużym, dużym problemem. No i tak jak wspomniałem, jest to w dużej mierze powiązane z kryzysem demograficznym. Mówimy o tym, że nie rodzą się dzieci. No czemu się nie rodzą? Bo nie powstają rodziny. Czemu nie powstają rodziny? No bo gdzie tę rodzinę założyć? Gdzie móc z nią mieszkać? I dlaczego to jest ważne w kontekście pustostanów? Dlatego, że fliperzy, przepraszam, fliperów, fliperzy korygują cenę mieszkań. Znajdują jakieś mieszkanie, które, nie wiem, jest w fatalnym stanie technicznym, które jest obwarowane wieloma trudnościami prawnymi, które jest w jakiś sposób sprzedawane przez osobę, która na przykład nie ma dostępu do internetu, osobę starszą i wykorzystują złą sytuację tej osoby i chęć sprzedania tego mieszkania po to, żeby je kupić i następnie znacznie podnieść ich wartość. Oni nie podnoszą ich wartości do realnej wartości tego mieszkania, tylko podnoszą wartość tego mieszkania najwyżej jak się da, najwyżej jak się tylko da sprzedać. Przez to z jednej strony...