Małgorzata Kiedawa-Błońska o płodności pacjentów onkologicznych

Szanowni Państwo, zatem przybyła Pani Marszałek Senatu Rzeczpospolitej Pani Małgorzata Kiedawa-Błońska, więc jest to sygnał do rozpoczęcia naszej debaty eksperckiej. Bardzo się cieszę, że Państwo przyjęliście nasze zaproszenie mojej jako Przewodniczącej Zespołu do Spraw Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia. Ja zadałam takie pytanie trochę podchwytliwe, czyli czy polski pacjent ma w ogóle szansę z chorobą nowotworową mieć potomstwo w Polsce? I to jest dla mnie też innowacja, bo dla mnie jako dla lekarza choroba nowotworowa i potomstwo kiedyś to były tematy w ogóle odległe. Chciałam szczególnie właśnie przywitać Panią Marszałek Kiedawę-Błońską, Panią Marszałek Senatu, Panią Minister Zdrowia Izabelę Leszczynę wraz ze swoimi współpracownikami, Pan Michałem Dzięgielewskim, dyrektorem Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, Panią Dominiką Janiszewską-Kajka, Zastępcą Dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia. Jest z nami także Prezes Narodowego Fundusza Zdrowia, Pan Filip Nowak. Proszę Państwa, ponieważ lista zgłoszeń była taka trochę przypadkowa, więc najpierw przywitam naszych prelegentów, żeby nie przedłużać tego czasu otwarcia konferencji. I proszę Państwa, pierwsza część to patologa ciąży w onkologii. Tutaj zainspirowała mnie Pani Senator Jola Piotrowska, która skontaktowała mnie z osobami, które ten temat podjęły i chcą zorganizować taką pomoc w ramach ambulatoryjnej opieki nad kobietą w ciąży, u której wykryto właśnie nowotwór. Chcę Państwu na początku opowiedzieć, że to jedna na tysiąc ciąż. Takie są statystyki obecnie. Można wy... Proszę. Dobrze, ale ja nie zabiorę tematów, ale się trochę przygotowałam, więc proszę mi też dać... No taka jest statystyka, więc to jest niby bagate... Znaczy statystycznie nie jest to duży problem, ale jest to tromem ogromnym, jeśli chodzi o młode osoby w ciąży. Więc witam Pana Profesora Mirosława Wielgosia, konsultanta Krajowego Perinantologii Szpitalu MSWiA. Witam Panią dr Elżbietę Wojcichowską-Lambka, specjalista onkologii klinicznej. Witam Panią Emilię Gąsiorowską, która miała siedzieć obok mnie, ginekolog, onkolog kliniczny, ale będzie z nami zdalnie. Pan dr Jarosław Leśniczak, specjalista ginekolog, perinatolog. I Panią Ewelinę Komorowską, pacjentkę w ciąży z rakiem piersi, która zgodziła się tu właśnie dla Państwa dzisiaj przyjść i też powiedzieć nam z punktu widzenia pacjenta, bo właśnie Senat prowadzi taką politykę, że wysłuchujemy organizacji pacjenckich, różnych stowarzeń, które działają na rzecz właśnie pacjentów. Druga część to będzie onkopłodność. Tak jak mówiłam na konferencji prasowej Onkofertility, zabezpieczenie płodności u pacjentów onkologicznych. To też się wiąże bezpośrednio z metodą in vitro leczenia niepłodności, czy szansy na własne potomstwo właśnie w tej grupie pacjentów. I tu chcę powitać Pana Profesora Rafała Kurzawę, Prezesa Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Empriologii. Pan Profesor miał być obecny, albo do nas jeszcze jedzie, albo podłączy się zdalnie. Będziemy mieć informacje w toku. Panią dr Joannę Kufel-Grabowską, Gdański Uniwersytet Medyczny. Pani jest, doktor jest przewodniczącą sekcji płodności w chorobie nowotworowej w Polskim Towarzystwie Onkologicznym. I proszę Państwa, mamy zawsze prawników, mamy naszych współpracowników, którzy tamtą kadencję też z nami współpracowali. Dlatego jeszcze będę chciała przywitać Panią dr Agnieszkę Zemką-Górecką z Wydziału Prawa Uniwersytetu Białymstoku. Dr Monikę Leśniewską, ginekolog, położnik Klinika Rozrodczości Endokrynologii Ginekologicznej w Białymstoku. I jeszcze witam bardzo serdecznie Pana Profesora Roberta Spaczyńskiego, konsultanta krajowego w dziedzinie endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Medycyny i Rozrodu i Embriologii. Trudne te nazwy medyczne są, ale daję radę. I proszę Państwa, zabezpieczenie płodności, perspektywa pacjentów onkologicznych. To jest bardzo ważna sprawa, która nas dotyczy, jeżeli będziemy debatować na ten temat. Marta Bednarek, Fundacja Rak and Roll, Wygraj Życie. I teraz mam bardzo dobry, spontaniczny wykaz osób, które będą. Jeżeli Państwo chcecie, to przeczytam. A jeżeli możemy na tym poprzestać, bo nie chciałabym tego czasu zabierać cennego. Mogę oczywiście posłać listę osób, które się zapowiedziały. Jeżeli będzie dyskusja, to Państwo się może przedstawicie. Bo nie chciałabym przedłużać, chciałabym oddać głos prelegentom. Chciałabym, żebyśmy bardzo dobrze przepracowali ten czas, żeby się zawarły jakieś końcowe wnioski z tej naszej debaty. Jeżeli Państwo wyrazicie zgodę, to proszę mi dać taką możliwość. A jeszcze chyba pominęłam, ale nie celowo, tylko dlatego, że jest to formuła zdalna. Panią wicemarszałek Sejmu, Monikę Wielichowską zdalnie. Czy Pani Marszałek jest z nami? Zdalnie. Jest zdalnie. To na pewno się podłączy za chwileczkę. Także bardzo proszę, oddaję głos Pani Marszałek, a potem Pani Minister. Bardzo proszę. Witam Państwa bardzo serdecznie i bardzo się cieszę, że mimo tego bardzo gorącego czasu, dla nas tutaj w Senacie także, bo przygotowujemy się do przyjęcia budżetu, czyli to jest taki najważniejszy czas, a dzieje się bardzo dużo, zechcieliście przyjąć nasze zaproszenie i rozmawiać na ten naprawdę bardzo ważny temat. To, że jesteśmy tutaj w tym składzie kobiecym, nasz senatorek, jest Pani Minister, to świadczy o tym, że my tego tematu nie odpuścimy i będziemy starały się, żeby to wszystko, o czym tutaj rozmawiamy, udało się wprowadzić w życie, bo zdajemy sobie sprawę z tego, jak bardzo ważne jest bezpieczeństwo pacjentów, kobiet, szczególnie kobiet, które marzą o posiadaniu dziecka i to powinien być i był i jest dla nas nasz cel. I wierzę, że Pani Minister tutaj na pewno będzie robiła wszystko, żeby krok po kroku, bo łatwo nie będzie udało nam się to wszystko zrealizować. Dłużej nie mówię, bo wiem, że chęty do głosu jest dużo. Ja będę słuchała i będę się uczyła. Bardzo proszę Pani Minister. Dzień dobry Państwu. Ja przede wszystkim bardzo dziękuję Pani Marszałek za to, że objęła patronatem to ważne seminarium. Pani Senator za to, że rozmawia o onkopłodności, rozmawia o byciu w ciąży, jak się jest pacjentką onkologiczną. Dla Ministra Zdrowia nie ma pewnie nic ważniejszego i to na pewno jest mój i nasz w Ministerstwie Zdrowia priorytet, żeby te wszystkie kobiety, ci wszyscy mężczyźni, którzy chcą mieć dzieci, bez względu na to, jaki jest stan ich zdrowia, po prostu mogli być rodzicami. Bardzo dziękuję, że ta konferencja jest akurat w styczniu 2024 roku, bo przecież od 1 czerwca tego roku będziemy finansować z budżetu państwa leczenie bezpłodności metodą in vitro. Nie wyobrażam sobie, żeby w naszym programie zabrakło onkopłodności. Dlatego już dzisiaj zapraszam wszystkich państwa ekspertów i bardzo dziękuję, że tu jesteście do współpracy i do pracy w zespole, który niebawem zacznie w naszym Ministerstwie Zdrowia pracować nad tym programem, bo mamy program sprzed, wow, to już chyba dziesięciu lat. Więc medycyna jest cudowną nauką, ponieważ mamy w niej ogromny progres. Więc rozumiem, że w tym programie, że on będzie po prostu lepszy. Będzie też dostępny właśnie dla pacjentek, pacjentów, którzy będąc w wieku rozrodczym dowiadują się, że są chorzy i patrzę tu w oczy prezesowi NFZ-u. Będziemy finansować z pewnością bankowanie gamet i nie tylko, bo pewnie potrzebujemy szerokiej akcji informacyjnej, edukacyjnej, nie tylko dla pacjentek, pacjentów, ale myślę także dla onkologów, żeby po prostu mówili o tym, jak chcesz mieć w przyszłości dzieci, rozmawiajmy, spotkajmy się z ginekologiem, po prostu zróbmy to razem. Bardzo Państwu dziękuję. Ja jak, no właśnie nigdy tego nie lubiłam, ale jak większość polityków muszę powiedzieć takie zdanie, czy może większość ministrów, że ja niestety przed pierwszą muszę stąd wyjść, ale pani senator powiedziała, że wszystkie Państwa rekomendacje, z którymi się zapoznamy, trafią do mnie, a zostawiam swoich fantastycznych współpracowników, pana dyrektora, prezesa, panią dyrektor, więc oni będą do samego końca. Dziękuję. A, jeszcze taka formuła. Życzę, ale to z serca mówię, owocnych obrad. Po prostu naprawdę chcę, żeby ten nasz program in vitro także dla pacjentek onkologicznych i w ogóle szerzej opieka nad kobietą, pacjentką onkologiczną w ciąży była jak najlepsza. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję pani minister, że pani dostrzegła i znalazła czas w ogóle dla nas. Rzeczywiście onkopłodność to jest nowy taki termin. Być może dla lekarzy onkologów i dla pacjentów on już funkcjonował w przestrzeni, bo tak naprawdę jak przygotowując się do tego spotkania, jak rozmawiam z ginekologami, to oni gdzieś tą onkopłodność już z pacjentkami rozwiązują. Tu chodzi o zmiany systemowe i oczywiście o ewentualne refundowanie ze środków publicznych, co się wiąże z tą procedurą. Ale nie przedłużając, chciałabym otworzyć pierwszą część naszej debaty eksperckiej, a więc przekraczanie granic, tworzenie nowoczesnego poradnictwa specjalistycznego patologii ciąży dla pacjentek onkologicznych. Zapraszam pana profesora Mirosława Wielgosia, konsultanta krajowego perinantologii, szpital MSWiA do prelekcji. Być może z tego miejsca będzie dobrze? Będzie pan widział swoją prezentację? Myślę, że tak. Damy radę? Myślę, że tak. Bardzo proszę. Przepraszam, że na siedząco, ale chyba będzie tak ciężko w pozycji piszącej. Jak na siedząco możemy prezentować? Pani Marszałek, Panie Senator, Pani Minister, Szanowni Państwo, ja nawiązując do słów Pani Marszałek powiem, że nie jestem kobietą, ale też nie odpuszczę tego tematu. Proszę mnie trzymać za słowo. Chciałbym Państwu przybliżyć ten temat nowotworów złośliwych w aspekcie ciąży w związku z ciążą. Proszę Państwa, istnieje w przestrzeni publicznej takie przekonanie, że nowotwór w ciąży to rzadko i rzadko kojarzymy w swojej świadomości te pojęcia. Czy to jest prawda? Nie, proszę Państwa, to nie jest prawda. I Pani Senator już tutaj o statystykę zahaczyła w swoim wstępnym wystąpieniu, a ja Państwu postaram się troszeczkę bardziej tę statystykę przybliżyć, bo nic tak nie przemawia do świadomości jak liczby. Otóż problem nowotworów złośliwych w ciąży to właśnie 1,1% ciąż. Co to znaczy 1,1%? No wydaje się, że to jest niedużo, ale jeżeli przeliczymy to już na liczbę tych ciężarnych, to tak jak mówiła Pani Senator, to 1 na 1000 kobiet ciężarnych boryka się z tym problemem. Znowu, dużo czy mało? Zależy jak na to spojrzymy. Jeżeli spojrzymy na to w aspekcie takim, że rocznie w Polsce mamy ponad 300 tysięcy porodów, mimo że ta liczba spada, to nadal jeszcze jesteśmy na tym poziomie ponad 300 tysięcy, to proszę Państwa ponad 300 ciężarnych na rok ten problem dotyczy. I to już nie jest mało, to jest bardzo dużo. Więc nie jest to rzadkość, nie jest to problem marginalny, a poza tym weźmy pod uwagę to, że to nie jest tylko problem medyczny. To jest problem socjalny i to jest problem psychologiczny, o czym mówiliśmy już na konferencji prasowej. Więc jest to złożona sytuacja, złożony problem. Proszę Państwa, pamiętajmy o tym, że pojęcie nowotwory złośliwe związane z ciążą obejmuje cały okres ciąży oraz 12 miesięcy po porodzie. I tutaj o tym troszkę zapominamy, a właśnie ten okres 12 miesięcy po porodzie to jest większość tych nowotworów związanych z ciążą, 50-70%. Najczęstsze nowotwory uciężarnych to rak piersi, rak szyjki macicy, choroby krwi, czerniak i rak tarczycy jeszcze tutaj powinien się znaleźć, ale rak tarczycy może jest troszkę innym problemem, mniej takim, no mniej inwazyjnym powiedzmy, bo to jest choroba bardziej wyleczalna. Proszę Państwa, dlaczego tych nowotworów w ciąży jest więcej? A no przede wszystkim dlatego, że jest większa wykrywalność. Proszę Państwa, nie ma drugiego takiego okresu w życiu człowieka, kiedy ten człowiek jest tak dobrze przebadany. W prawidłowo prowadzonej ciąży 10 wizyt, na każdą wizytę ileś tych badań, różnych badań krwi, badań obrazowych, więc te liczne morfologie, cytologie, USG, wywiad, to pozwala nam te nowotwory lepiej wykrywać. A poza tym niestety ciąża sprzyja rozwojowi nowotworów, chociażby przez to, że jest zmożona angiogeneza i lepsze ukrwienie narządów, więc tutaj też to są czynniki sprzyjające. Z drugiej strony napotykamy na liczne trudności diagnostyczne. Proszę Państwa, często zarówno kobiety ciężarne, jak i osoby sprawujące opiekę nad tymi ciężarnymi niewłaściwie interpretują objawy chorobowe, przypisując im charakter ciążowy. Poza tym wielu lekarzy niestety ma opór w zlecaniu różnego rodzaju badań bardziej inwazyjnych w ciąży. A niestety, jak trzeba, to trzeba. Zawsze wybieramy mniejsze zło. Kolejny aspekt jest taki, że nowotwory o mniej agresywnym przebiegu mogą nie dawać objawów we wczesnym okresie. Mogą być po prostu maskowane. Dlaczego ta trudna diagnostyka? Proszę zwrócić uwagę na to, że w wywiadzie złe samopoczucie, bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, krwawienia, zdolnego odcinka przewodu pokarmowego, to są objawy, które mogą występować u każdej ciężarnej. Więc jeżeli my odrzucimy te objawy, to w zasadzie wiemy już dlaczego ta diagnostyka jest trudna. Markery nowotworowe, większość z nich jest niemiarodajna w ciąży, bo ciąża wpływa na ich stężenie. Ciąża sama przez się. W diagnostyce obrazowej musimy zrezygnować z niektórych badań, chociaż to też jest troszkę demonizowane i jeżeli trzeba nawet badania radiologiczne wykonywać, to po prostu je wykonujemy. Natomiast te takie najbezpieczniejsze badania to USG i rezonans magnetyczny. Jakie mamy czynniki ryzyka nowotworów złośliwych w czasie ciąży? Ano wiek, wielorództwo, ciąże mnogie, nowotwór złośliwy w wywiadzie, wysoki status socjoekonomiczny i techniki wspomaganego rozrodu. Więc wszystkie te aspekty cywilizacyjne, z którymi mamy na co dzień do czynienia. Proszę Państwa, ta skala problemu niestety stale się zwiększa i prognozy są takie, że to lepiej nie będzie. Ta epidemiologia na całym świecie pokazuje, że istnieje wzrost zachorowań. Dlaczego tak jest, że ta zachorowalność na nowotwory w czasie ciąży wzrasta? Ano po pierwsze dlatego, że obserwujemy opóźnienie macierzyństwa. To macierzyństwo odkładamy na później, realizując różnego rodzaju inne plany i aktywności wcześniej. Więc ten wiek się przesuwa praktycznie na całym świecie. Dalej, w związku z rozwojem cywilizacji, mamy wzrost zachorowalności na nowotwory złośliwe. No i do tego zwiększająca się liczba ciąż. No może niestety nie w Polsce, z różnych względów, ale mam nadzieję, że ten problem też pokonamy. Tak jest, ale na świecie jest tendencja do zwiększania się ciąż i to też jest ten czynnik, który sprzyja temu, że nowotworów jest więcej, skoro jest więcej ciąż. Zachorowalność prognozy. No na całym świecie te prognozy są złe. W Polsce też, aczkolwiek jak Państwo spojrzycie na te liczby, procenty na świecie i w Polsce, to w Polsce one są rosnące, ale jakoś nie tak bardzo jak na całym innym świecie. Czy to wynika z tego, że u nas jest tak dobrze? No nie, myślę, że to raczej są pewne niedoskonałości w gromadzeniu danych, w statystyce i nie jest wcale u nas tak dobrze, jak byśmy chcieli. Proszę Państwa, w leczeniu nowotworów złośliwych, uciężarnych musimy wziąć różne aspekty pod uwagę. Także mamy do czynienia z różnego rodzaju dylematami moralnymi. Musimy stanąć przed wyborami, czy kontynuować ciążę, czy ją zakończyć, czy leczyć pacjentkę w czasie ciąży różnymi metodami, które nie zawsze są dla tej ciąży korzystne, czy odwlec leczenie do czasu po porodzie, ale niestety licząc się z tym, że tracimy czas i nie możemy tego leczenia zacząć odpowiednio wcześnie. Musimy także czasami decydować, co jest tym priorytetem, czy zdrowie matki, czy zdrowie dziecka. I to nie jest nasza decyzja, tylko to jest zwykle decyzja pacjentki. My nie możemy działać wbrew woli pacjentki. Naszym obowiązkiem jest informować, przekazywać rzetelne, obiektywne informacje, ale to nie my podejmujemy decyzję. No i to, o czym wspominaliśmy już, metody leczenia, a zachowanie płodności. Będzie osobna sesja na ten temat, więc ja nie będę tego tutaj rozwijał. Wszystkie, proszę Państwa, metody leczenia chorób nowotworowych, które stosuje się w populacji ogólnej, mają także zastosowanie w ciąży. Mimo, że nie wszystkie one są dla tej ciąży idealne, ale tutaj często kierujemy się zasadą mniejszego zła i większych korzyści. Także wszystkie te metody mają też zastosowanie w ciąży. Metody zachowania płodności jeszcze raz sygnalizuję, ale nie będę się w to zagłębiał, bo będzie na ten temat odrębna sesja. Chciałbym tylko zwrócić uwagę, że już 7 lat temu praktycznie ukazało się takie stanowisko opracowane pod egidą Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej na temat oncofertility w tej grupie kobiet właśnie mające na celu zachowanie płodności. Później już też kolejne dokumenty się ukazywały, więc to nie jest temat nowy, ale jest to temat, o którym trzeba mówić, który trzeba rozwijać. Co więcej, proszę Państwa, parę lat temu udało się stworzyć w 2016, dziękuję Pani Doktor za podpowiedź. Rekomendacje wspólne Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego i Polskiego Towarzystwa Onkologicznego. Rekomendacje dotyczące właśnie postępowania w ciąży z chorobą nowotworową. One są opublikowane. Mamy kilka części tych rekomendacji. Wiadomości ogólne, epidemiologia, diagnostyka, poradnictwo genetyczne, dalej rak szyjki macicy, guzy jajnika w ciąży, rak piersi, rak tarczycy w ciąży. To są wszystko dostępne rekomendacje, które mamy gotowy materiał, tylko to trzeba po prostu upowszechniać i stosować w praktyce, co nierzadko jest niełatwe niestety. Proszę Państwa, została tu już dzisiaj wywołana do tablicy Fundacja Rak & Roll. My dzięki współpracy z tą fundacją naprawdę wiele rzeczy udało się zorganizować. Bardzo chciałbym tutaj też zwrócić uwagę na program Boskie Matki. Taka kampania edukacyjna, która też wiele dobrego w tym temacie zrobiła. Mam nadzieję, że ta współpraca pracowników ochrony zdrowia z takimi organizacjami jak Fundacja Rak & Roll, to jest właśnie to, czego nam potrzeba, żeby docierać do ludzi, żeby te osoby, które są dotknięte tym problemem nie szukały po macku. Żeby ta droga była jasno wytyczona, żeby ta pacjentka nie musiała chodzić od gabinetu do gabinetu czy od szpitala do szpitala, tylko żeby wiedziała, gdzie pójść, żeby uzyskać właściwą opiekę w każdym aspekcie medycznym, psychologicznym, każdym jednym. I logistycznym. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję. Pan profesor poruszył taki wątek, który mnie bardzo absorbuje, czyli skoordynowanie opieki na etapie choroby. A chcę powiedzieć, że ta ciąża często ratuje tym kobietom życie, bo jest to takie działanie na etapie profilaktycznym, czy już wczesnego wykrywania. Tak jak pan profesor raczył powiedzieć, że diagnostyka, kiedy te kobiety poświęcają jej dużo czasu na etapie planowania, bądź już w samej ciąży, powoduje, że te choroby są wykryte. To jest ważne. I drugi aspekt, edukacja personelu medycznego, tym lekarzy, żeby się tym onkoferlity zechcieli też zająć. Cieszę się z tych rekomendacji, bo one dają jasną ścieżkę, jak postępować i się zgłosić, tylko jeszcze pewnie zmiany systemowe, aby na etapie OS-u wdrożyć takie postępowanie. Przechodzimy do drugiego tematu. Dr Elżbieta Wojciechowska-Lambka, specjalista onkologii klinicznej, też w tym zakresie. Bardzo proszę. Tak, proszę Państwa, troszkę rozszerzę, a troszkę dopowiem do tego, co mój przedmówca powiedział. Jestem onkologiem od ponad 30 lat zajmujący się leczeniem nowotworów w ciąży w Narodowym Instytucie Onkologii, więc zaczynałam od podstaw, mając dobre poparcie ginekologiczne w osobie pana profesora Romuła Dademskiego i dzięki tylko, że tak powiem, tej współpracy mogliśmy od 2007 roku iść jakby do przodu. Także to nie jest prawda, że nic nie zrobiliśmy jako środowisko onkologów i ginekologów. Myślę, że przez te 15 lat zrobiliśmy bardzo dużo. I chciałabym tak pokrótce Państwu to przedstawić. Oczywiście powtarzam jeszcze raz, że nowotwór bezpośrednio współistniejący w ciąży to jest taki, który rzeczywiście jest nowotwór i ciąża w tym samym czasie. Natomiast ten, który jest związany z ciążą, rzeczywiście jest do 12 miesięcy w pierwszym roku po porodzie. Grupa Międzynarodowa INCYP, o której jeszcze powiem za chwileczkę rekomenduje, pewnie na chwilę te zalecenia będą, że można nawet mówić do dwóch lat od zakończenia po porodzie występowania. Dlatego, że zachorowalność zdecydowanie rośnie. My w tej chwili możemy powiedzieć, że w Polsce niezależnie od przedstawionej tutaj tej statystyki najczęściej i najbardziej rozpoznawalnym są raki piersi w ciąży, raki ginekologiczne w ciąży i również chłoniaki i białaczki. Nie mamy jako grupa wspólna onkologów i ginekologów jeszcze niestety rejestrów i nad tym będziemy pracować. Czyli powiedzmy takie, żebyśmy dokładnie wiedzieli jaki to jest problem w skali polskiej, więc możemy tylko ogólnie mówić. Nad tym trwają zdecydowane prace. Najczęściej do 24 roku życia, jeśli chodzi o nowotwór związany z ciążą, to są jednak chłoniaki, choczkinowskie w ciąży. Później raki tarczycy i czerniaki, a to gro, co się później dzieje, to są już raki piersi występujące najczęściej w ciąży. Bo od 25 roku życia do 45 to jest główny problem kobiet, które stykają się z tego rodzaju. Rozszerzam troszeczkę to, co Pan Profesor Wielgoś powiedział. Proszę popatrzeć na ten slajd górny, pierwszy rok po spartum. Tam jest rok 2011 i już dalej nie kreśliłam, ponieważ dalej już statystyki są coraz wyższe. Czyli to nic nie spada, nie ma żadnego plateau, jest coraz większa wykrywalność i coraz większa zachorowalność na nowotwory w ciąży. To, co mówił Pan Profesor, absolutnie się zgadzam jako onkolog z tym, że onkolog głównie musi wziąć pod uwagę wszystkie alternatywy leczenia. Wszystkie. Do tej pory, a właściwie jako onkolog, radioterapeuta w głównej specjalizacji byłam zdumiona tym, że nawet Polska Agencja Atomistyki i Ochrony Radiologicznej do ubiegłego roku nie wiedziała, że leczy się leczeniem napromienianiem w ciąży w Polsce i że są tacy specjaliści, którzy potrafią to zrobić. Więc to było wielkie zdziwienie w ubiegłym roku w maju, kiedy przedstawiłam tego rodzaju doniesienia, że my to robimy, że nie jest to żadna metoda. Oczywiście dopowiadam do tego, co Pan Profesor powiedział. U nas, jeśli chodzi o onkologię i myślę również ginekologię, rozważenie konieczności przerwania ciąży, to proszę popatrzeć, to jest dopiero dziesiąty punkt. Właściwie kwestie religijne, prawne, etyczne i moralne zawsze są na pierwszym, ale ja wzięłam pod uwagę to, w jaki sposób my jako onkolodzy rozumujemy. Czyli najpierw musimy wiedzieć, jakie jest zaawansowanie, jaka jest lokalizacja, czy na jakim etapie jest ciąża, jakie będą powikłania, co będzie, jeżeli opóźnimy leczenie onkologiczne, jakie mamy możliwości monitorowania rozwoju płodu i wtedy możemy absolutnie wziąć pod uwagę wszystkie alternatywy leczenia onkologicznego. Wszystkie. Do 2010 roku, to nie tylko w Polsce, ale również na świecie, praktycznie niewiele było jakichkolwiek rekomendacji dotyczących leczenia onkologicznego i follow-upu u pacjentów z nowotworem w ciąży. Dopiero w 2010 roku grupa ESMO to pokazała. W 2005, na początku powstania Międzynarodowej Grupy Leczenia Nowotworów Ciąży i Zaburzeń Płodności pod Elgitą Federica Amann w 2005, dopiero w 2017-2018 właściwie ta grupa zaczęła się jakby rozwijać. Dzięki czemu? No dzięki polskiemu udziałowi w tej grupie. Dlatego, że po raz pierwszy okazało się, że jedne czy dwa ośrodki w Polsce mają dużo większe doświadczenie niż pojedyncze 17-18 ośrodków światowych. W 2021 roku powstała tak zwana Międzynarodowa Grupa Rada Doradcza Międzynarodowa Leczenia Nowotworów Ciąży i Zaburzeń Płodności, której jestem członkiem, a w tej chwili jest czterech polskich lekarzy w Międzynarodowej Grupie APSIP-u. I w roku 2023 dostaliśmy oficjalną rekomendację Grupy Międzynarodowej APSIP do stworzenia Polskiej Rady Doradczej APSIP- Poland. I ta Rada Doradcza składa się z wielu naszych tutaj obecnych również osób na tej sali i myślę, że zdecydowanie się będzie rozwijała. Za chwileczkę jeszcze minutkę o tym powiem. Dlaczego dano nam tą rekomendację? Dlaczego polska grupa jest tak bardzo ważna dla grupy międzynarodowej? No otóż w ubiegłym 2022, a myślę, że za chwilę ukażą się wyniki leczenia chorych na raki piersi współistniejące z ciążą. To jest jedna z największych grup zgromadzonych jako praca doktorska pani dr Anny Skrzypcik-Ostaszewicz w Narodowym Instytucie. To jest 84 pacjentki, które dokładnie zostały zmonitorowane. Żyje ponad 80 z nich, z czego 72 dzieciaków rozwija się zupełnie prawidłowo. Następną grupą i też w trakcie publikacji to jest ciąża po leczeniu raka piersi, czyli troszeczkę dłużej niż po roku. Następna praca doktorska. I to, co udało mi się w ubiegłym roku obronić, to jest największa w świecie w tej chwili grupa 162 pacjentek leczonych na chłoniaka Choczkina w ciąży w przeciągu 30 lat w Narodowym Instytucie. To jest grupa jednego ośrodka. 30-letnie doświadczenia. Oczywiście nie leczyliśmy sami, leczyliśmy wspólnie z naszymi kolegami ginekologami. Drugą grupą, która była analizowana, to aż 124 dzieci urodzone przez te pacjentki i żyje 123. Jedno dziecko zmarło tylko dlatego, że mama nie zdecydowała się na leczenie proponowane w ciąży. Więc dziecko zmarło z powodu zaburzeń oddechowych w dziesiątej dobie. Bardzo dobre wyniki leczenia. Grupa Światowa czeka i dzięki temu polska grupa APCIP jest pierwszym koordynatorem w tak zwanych zaleceniach hemato-onkologicznych chłoniaka Choczkina. Czyli za chwileczkę ukażą się rekomendacje.