Rafał Trzaskowski: Bezpieczeństwo miast po wizycie w Helsinkach

Dzień dobry Państwu. Dzisiaj oczywiście bezpieczeństwo jest najważniejsze. Bezpieczeństwo i budowanie odporności na wszelkiego rodzaju kryzysy. Za to odpowiadają państwa członkowskie Unii Europejskiej, ale oczywiście również samorząd, miasta i regiony. 24 stycznia w Warszawie odbyło się posiedzenie, na którym przedstawiciele europejskich miast, stolic europejskich rozmawiali z Komisją Europejską na temat bezpieczeństwa, na temat obrony cywilnej, na temat tego wszystkiego, co poziom samorządowy może zrobić, aby wzmacniać bezpieczeństwo państw członkowskich w obliczu wszystkich kryzysów, no bo wszyscy oczywiście obserwujemy, co się dzisiaj dzieje w świecie, który staje się coraz mniej przewidywalny. Byłem także gościem specjalnego, nieformalnego szczytu ministrów spraw wewnętrznych, gdzie kwestie dotyczące obrony cywilnej również były dyskutowane. A przypominam państwu, że podjąłem decyzję wiele miesięcy temu o przygotowaniu programu Warszawa chroni, gdzie postanowiliśmy zabezpieczać Warszawę na każdą ewentualność. Inwestujemy więcej, jeżeli chodzi o kwestie dotyczące zabezpieczenia infrastruktury krytycznej, jeżeli chodzi o nasze Centrum Bezpieczeństwa, jeżeli chodzi o odporność miasta na cyberataki. Przeprowadziliśmy pierwsze ćwiczenia, żeby przetestować syreny alarmowe. W ten sposób przygotowujemy się na każdą ewentualność. Budujemy również magazyny, w których przechowywany będzie sprzęt, który może nam posłużyć do tego, żeby opanowywać kryzysy, które przed nami. Drodzy Państwo, oczywiście mamy wreszcie ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej. Po wielu, wielu latach, kiedy nie było na ten temat żadnych przepisów. I w związku z tym w tej chwili czekamy oczywiście na rozporządzenia, ale możemy się przygotowywać do tworzenia miejsc schronienia i schronów, bo to jest sprawa dzisiaj fundamentalna. Nie chodzi oczywiście, żeby kogokolwiek straszyć, ale musimy być gotowi. Stąd dużo bardziej ścisła współpraca z innymi miastami, z innymi samorządami w całej Europie, dlatego że wszyscy musimy budować od Helsinki, dlatego że Helsinki i Finlandia mają najlepszy system obrony cywilnej w Europie. Nie rozmontowały go po końcu zimnej wojny. Mają system miejsc schronienia i schronów, który może pomieścić właściwie całą populację Finlandii i również samą populację Helsinek. Za jego utrzymanie odpowiada samorząd, odpowiada miasto. W związku z tym jest to idealny przykład tego, w jaki sposób się szykować na każdą ewentualność. Mnóstwo się tutaj w Finlandii można nauczyć. Bardzo wiele przedstawicieli miast, ale również przedstawicieli państw członkowskich przyjeżdża tutaj do Finlandii, żeby studiować ten przykład. Przykład miejsc do schronienia, które są zapewniane większości obywateli, które spełniają również inną funkcję podczas pokoju, bo w tych miejscach są organizowane parkingi, są organizowane sale do ćwiczeń, są organizowane nawet tory do gokardów, dzięki czemu są pieniądze na utrzymanie. No i oczywiście mnóstwo, mnóstwo bardzo interesujących dla nas doświadczeń, jak tego typu schrony powinny wyglądać, jak one powinny być utrzymywane. My wszyscy w Europie z tego typu doświadczeń korzystamy. Oczywiście wszyscy też rozmawiamy o bezpieczeństwie w ogóle w Europie, o tym, jak może się zakończyć wojna w Ukrainie. Ja byłem na konferencji bezpieczeństwa w Monachium, gdzie o tym rozmawialiśmy z Amerykanami, z politykami europejskimi, bo trzeba Stanom Zjednoczonym tłumaczyć, że ta wojna nie może się zakończyć na warunkach Putina, dlatego że to oznaczało by olbrzymie zagrożenie dla Polski, dla Europy, ale również dla Stanów Zjednoczonych. Rozmawiałem o tym z prezydentem Aleksandrem Stubem, właśnie o tym, jakie są możliwości współpracy, co powinniśmy razem tłumaczyć Amerykanom i w jaki sposób wzmacniać nasze zdolności obronne w samej Europie, dlatego że Finlandia wydaje więcej niż wynosi poziom NATO, bierze odpowiedzialność za całą wschodnią granicę. Na tym odcinku my robimy dokładnie to samo, wydajemy jeszcze więcej pieniędzy, ale również mamy w swojej gestii odpowiedzialność za wschodnią granicę Unii Europejskiej, więc mnóstwo bardzo podobnych doświadczeń. Współpracujemy, również jeżeli chodzi o zabezpieczenie rejonu Morza Bałtyckiego, o tym też rozmawiałem z ministrem obrony Finlandii. Ja w tym tygodniu również będę w Brukseli, dlatego że będę rozmawiał na ten temat z panią komisarz, która odpowiada za obronę cywilną, bo my wszyscy musimy być dzisiaj przygotowani na każdą ewentualność. I oczywiście z jednej strony o bezpieczeństwo dbają państwa członkowskie, Unia Europejska i NATO, ale ta odporność musi być budowana również na poziomie miast, na poziomie samorządów. Wszyscy musimy współpracować po to, żeby to przygotowanie na każdą ewentualność było wielopoziomowe. Stąd też moja aktywność w przeciągu tych dni, dlatego że ta współpraca pomiędzy miastami, pomiędzy regionami, również w oparciu o Komitet Regionów, w którym jestem przedstawicielem Warszawy i polskich samorządów, jest dzisiaj absolutnie kluczowa, dlatego że to państwa i regiony i miasta współpracują w zabezpieczeniu naszych państw członkowskich, naszych miast, miasteczek i polskich wsi. Przypominam, że te przepisy dotyczące obrony cywilnej i ochrony ludności, ta ustawa zakłada bardzo ścisłą współpracę między rządem centralnym a samorządem. Stąd tego typu doświadczenia są naprawdę nieocenione. Mamy kilka pytań, bardzo proszę. Panie prezydencie, w temacie może wizyty w Helsinkach. Czyli rozumiem, że pan chce tak naprawdę skopiować te wszystkie rozwiązania w stolicy, w Warszawie. Tutaj wiemy, że odwiedził pan schron. Co zaskoczyło pana, albo największe wrażenie na panu zrobiło odwiedzając ten schron. No i tutaj w Helsinkach mamy 5 tysięcy takich schronów. W Warszawie mamy chyba nieco mniej, czyli 50, tak? Tu jest 50, a jak to właśnie w Warszawie? Oczywiście te dysproporcje są olbrzymie, dlatego że olbrzymia większość państw członkowskich po zimnej wojnie rezygnowała ze wspierania tego typu infrastruktury. My w Polsce nie mieliśmy przez ostatnie kilkanaście lat nawet przepisów. Tutaj Finlandia jest absolutnym wyjątkiem, że ma tego typu infrastrukturę. Na przykład Szwedzi, którzy mieli bardzo podobną infrastrukturę, całą ją zlikwidowali za czasów, znaczy tuż po zimnej wojnie dzisiaj ją dopiero odtwarzają. My też musimy odtworzyć tę infrastrukturę, którą mamy, bo część tej infrastruktury niewielką mamy już w tej chwili w Polsce. Natomiast musimy budować nową infrastrukturę. To są też kwestie zaadoptowania pewnych przestrzeni, takich jak parkingi, czy takich jak na przykład metro. Wykorzystania niektórych z tych doświadczeń, które mają Finowi. Wszyscy tu przyjeżdżają się uczyć. Oczywiście odtworzenie takiej infrastruktury to nie jest kwestia roku, dwóch czy trzech. Konieczna jest współpraca między rządem centralnym a samorządem. Zresztą w tej ustawie jest jasno zapisane, że rząd będzie wydawał 0,3% PKB, więc około 10 miliardów rocznie na tego typu inwestycje. Więc przed nami wiele lat inwestowania, ale warto korzystać z tych najlepszych wzorców. Ja myślę, że tutaj tych wzorów jest dużo do wykorzystania. Dwie rzeczy na pewno. Po pierwsze to, że można właśnie korzystać z tych przestrzeni również w inny sposób. To znaczy, żeby to nie były tylko schrony, ale również, żeby to była przestrzeń, która może służyć mieszkańcom naszych miast i miasteczek. Czy właśnie jako sala gimnastyczna, czy jako inna przestrzeń, która jest wykorzystywana przez mieszkańców. Aby można było ją w przeciągu 72 godzin zaadoptować na miejsce schronienia, no to oczywiście obniża koszty i pozwala takim miejscom funkcjonować w czasie, kiedy nie ma żadnego zagrożenia. No i druga rzecz to jest oczywiście też kwestia tego, że dzisiaj tutaj w Helsinkach i w ogóle w Finlandii wszystkie te schrony są analogowe. W związku z tym są całkowicie odporne na jakikolwiek cyberatak. To jest jeszcze ciekawe doświadczenie w kontekście tego, w jaki sposób takie miejsca przygotowywać i w jaki sposób zwiększyć tą odporność, choćby właśnie na jakąkolwiek interwencję ze strony państwa trzeciego. Dziękuję. Dziękuję. Tak, Magdala na pewno taka upoję info. Również jeżeli chodzi o te schrony, powiedział pan prezydent, że to nie jest kwestia roku, dwóch czy trzech. Ale czy to jest kwestia dziesięciu lat, czy to raczej przed nami jest, no nie wiem, pięćdziesiąt, sto lat? Abyśmy, no trudno jest powiedzieć, żeby dojść do takiego poziomu jak Finlandia, bo rzeczywiście w Europie chyba nie ma takiego drugiego kraju, ale żeby na przykład w Warszawie było chociaż pięć takich schronów jak tutaj. Czy to jest w ogóle realne do zrobienia? To nie chodzi o kopiowanie dokładnie tych rozwiązań, dlatego że tutaj też jest choćby inna struktura geologiczna. Tutaj mamy 20 metrów skały, pod którą są budowane tego typu schrony. Ale chodzi o to, że przede wszystkim my w tej chwili opracowujemy, że rząd opracowuje rozporządzenia, które będą miały dokładne przepisy. Dla nas najważniejsze jest to, żeby miejsce były schronienia w Warszawie, które można zaadaptować po prostu w tych miejscach, gdzie mamy parkingi podziemne, w których mamy stacje metra. No ale również oczywiście musimy przystosować do miejsca, które były. Na przykład w tysiąclatkach w każdej szkole jest tego typu schron. W infrastrukturze miejskiej mamy tego typu miejsca. Wystarczy po prostu zainwestować w nie pieniądze. Natomiast oczywiście trzeba będzie również sukcesywnie budować nowe miejsca schronienia i schrony. Zmieniają się przepisy, w związku z tym w każdym nowym budynku użyteczności publicznej taki schron będzie budowany. To jest też kwestia dodatkowych ujęć wody, dodatkowego zabezpieczenia, jeżeli chodzi o dostawy prądu. Tutaj od Finów można się też bardzo wiele nauczyć, jeżeli chodzi o to, jak radzić sobie z ewentualnymi perturbacjami, jeżeli chodzi o łańcuchy dostaw. Więc sporo doświadczeń do wymiany. Ja uspokajam, jeżeli chodzi o miejsca schronienia, takie, które są potrzebne na co dzień. To się da dosyć szybko taką infrastrukturę zabezpieczyć. Natomiast oczywiście budowa tego typu schronów to jest zupełnie co innego. Na to trzeba olbrzymich nakładów. I to rzeczywiście są lata, lata inwestycji. Ale w związku z tym, że świat jest coraz bardziej niepewny, my taki wysiłek musimy podjąć. Mamy przyszłe też pytania z redakcji Faktów TVN, Pani redaktor Arleta Zalewska. Jak ocenia Pan najnowszy sondaż prezydencki w dniach 24, w którym wzrost odnotowuje Sławomir Męcen? W tym, kto traci jest Karol Nawrocki i Szymon Chłodniak. Ja zawsze, jak pytany jestem o sondaże, powtarzam dokładnie to samo. Sondaże się zmieniają, drodzy Państwo. Jestem absolutnie przekonany, że będzie coraz bliżej. I w tej drugiej turze zwłaszcza będzie się liczył absolutnie każdy głos, więc potrzebna jest mobilizacja. No i potrzebna jest bardzo, bardzo ciężka praca. Ale przede wszystkim doświadczenie. Dlatego, że w tych trudnych czasach musimy stawiać na osoby, które posiadają doświadczenie, zwłaszcza jeżeli chodzi o radzenie sobie z sytuacjami kryzysowymi. I pytanie przesławione z redakcji wydarzeń Polsatu, redaktor Kępka. Pytanie. Karol Nawrocki mówi, że będzie szedł drogą prezydenta Dudy, który jest jedynym gwarantem dobrych relacji z USA. Nie będą one dobre, gdy premierem będzie Donald Tusk, kamerdyner europejskich elit, a prezydentem pan, czyli zastępca kamerdynera. Jak pan się odniesie do Tusu? Dziwią mnie takie złośliwości, dlatego, że dzisiaj powinniśmy mieć absolutną zgodę, jeżeli chodzi o kwestie polityki bezpieczeństwa. Ja zaproponowałem pakt dla bezpieczeństwa. Uważam, że w sprawach dotyczących najważniejszych kwestii dla Polski, bezpieczeństwa, wzmacniania naszej obronności, naszego wspólnego stanowiska wobec tego, co dzieje się na Ukrainie, powinniśmy mówić jednym głosem. I tak, potwierdzam, że rzeczywiście, jeżeli chodzi o prezydenta Andrzeja Dudę, to on mówi dokładnie to samo, co mówi premier Tusk, co mówię ja w kwestiach bezpieczeństwa, aspiracji europejskich Ukrainy i tego, że trzeba Amerykanów przekonywać do tego, że jeżeli mówimy o pokoju, to trzeba brać pod uwagę przede wszystkim stanowisko Ukrainy i że nie można dopuścić do tego, żeby Putin sprzedał rezultat tych wszystkich rozmów jako swój sukces, bo go tylko ośmieli do dalszej agresji. I tutaj wszyscy mówimy jednym głosem. Słyszałem, że prezydent Andrzej Duda dokładnie takie samo przesłanie ma dla generała Kelloga, wysłannika amerykańskiej administracji. I bardzo dobrze, powinniśmy mówić jednym głosem. Szkoda, że pan Karol Nawrowski się z tego próbuje wyłamać. Sprawa jest naprawdę na tyle poważna, że można by sobie było darować tego typu żarty czy złośliwości, bo chodzi o bezpieczeństwo Polski. Panie prezydencie, to jeszcze coś panu zacytuję z dzisiejszej konferencji prezesa Jarosława Kaczyńskiego. Muszę zwrócić się z serdecznym apelem do zwolników prawicy. Proszę o wsparcie Komitetu Karolna Nawrowskiego. Kampania trwa, ale brak pieniędzy jest elementem, który nam bardzo przeszkadza. Czyli ponownie prezes wychodzi i prosi o pieniądze, jak kandydat Koalicji Obywatelskiej postrzega kolejny taki apel prezesu. Trudno mi się do tego odnosić. Myślę, że na pewno można przekazać pieniądze na inny szczytny cel. Wydawało się, że PiS się tak przyzwyczaił do tego, żeby wydawać pieniądze publiczne na swoje kampanie wyborcze, że dzisiaj po prostu sobie nie radzi z sytuacją, w której nie może już wydawać pieniędzy publicznych na kampanię wyborczną. I bardzo dobrze, że nie może wydawać takich pieniędzy. Dziękuję Państwu bardzo. Dziękuję.