PSL pyta o dodatkowe wsparcie dla samorządów w 2024

Dziękuję. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, pan minister, pani minister Hanna Majszczyk. Bardzo proszę, panie pośle. Dziękuję bardzo, panie marszałku, pani minister Wysoka Izbo. W najbliższym czasie ma zostać skierowany do konsultacji społecznych projekt nowych rozwiązań dotyczących finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Ja wierzę i mówiłem już o tym na posiedzeniu komisji, że dzięki nowym rozwiązaniom samorządy zyskają więcej środków na realizację swych zadań. Cieszy też kierunek tych prac, aby uniezależnić dochody samorządów od jakichkolwiek cykli politycznych, czy też zmian w prawie podatkowym, bo wiele samorządów odczuło i to odczuło negatywnie zmiany, jakie w podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadził chociażby Polski Ład. Ta reforma potrzebna ma wejść w życie w przyszłym roku. Póki co mamy jednak rok 2024 i otrzymujemy wiele sygnałów od samorządów dotyczących tego roku, że nie będą mogły spiąć w grudniu budżetów samorządowych i nie wynika to z jakiejś nieudolności, czy z rozpasania finansowego samorządu, a można powiedzieć, że jest zależne od wielu czynników makroekonomicznych. W ubiegłym roku, przypomnę, nastąpiło takie uzupełnienie dochodów, a środki te można było przeznaczać na dowolne cele i nie ukrywam, że gminy, ale również powiaty odczekują od nas, odczekują od polskiego rządu podobnej takiej kładki finansowej, która pozwoli im w miarę bezpiecznie przejść do kolejnego, następnego roku, w którym, tak jak powiedziałem na wstępie, głęboko w to wierzę będą obowiązywać już nowe, lepsze zasady finansowania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Ja wiem, że w tym roku już ministerstwo przeznaczyło dodatkowe środki dla samorządów, ale mam pytanie, czy rząd pracuje nad dodatkowym wsparciem finansowym polskich samorządów w drugiej połowie tego roku. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Proszę pani minister. Pani Marszałku, Wysoka Izbo. Pani pośle, tak jak pan zaznaczył, sprawa finansów samorządów jest oczywiście sprawą priorytetową dla rządu, o czym świadczy właśnie fakt, że począwszy od pierwszych dni lutego przystąpiliśmy do pracy nad reformą systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego, dochodów tych jednostek. Jesteśmy w trakcie prekonsultacji, właściwie te prekonsultacje zostały zakończone, ponieważ strona samorządowa kierunkowo w pełni poparła rozwiązania proponowane przez ministra finansów dla potrzeb zmiany finansowania samorządów, dla potrzeb zapewnienia stabilności i przewidywalności finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Chciałabym podkreślić, pan poseł o tym wspomniał, że już przygotowując budżet na rok 2024 wprawdzie czasu na przygotowanie tego budżetu było niewiele, tym niemniej właśnie rozwiązania dla samorządów znalazły tam bardzo istotny akcent. Poza tym, że oczywiście mamy do czynienia ze znacznym zwiększeniem finansowania poprzez subwencję oświatową, co wiąże się z podniesieniem wynagrodzeń dla nauczycieli, ale została odblokowana subwencja rozwojowa dla jednostek samorządu terytorialnego na kwotę ponad 3 mld zł. Jednocześnie w sposób precedensowy, ponieważ nigdy to nie miało miejsca, bo zadania w zakresie oświaty przedszkolnej, jeżeli można tak to określić, należą do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z przepisami o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, nie są one wliczane do subwencji. Jest to wyraźnie podkreślone. Tym niemniej właśnie na rok 2024, pomimo też takiego wysiłku finansowego, który został dokonany, wyasygnowano kwotę ponad 2 mld zł na sfinansowanie podwyżek również dla nauczycieli przedszkolnych. To jest ponad 2 mld zł również w roku 2024. Co oznacza, że łącznie z tą subwencją rozwojową jest to ponad 5 mld zł, które nie były planowane do przekazania od początku roku dla samorządów. Więc już ten system finansowania jednostek samorządu ponad 5 mld zł od początku roku w tym systemie można powiedzieć chodzi. I odpowiada to również na oczekiwania samorządów, aby właśnie te środki finansowe przekazywane do jednostek samorządu terytorialnego nie miały charakteru takiego doraźnego, żeby one były w systemie po to, żeby samorządy mogły od początku wiedzieć, jaką pulą środków dysponują, na co mogą sobie pozwolić. I skierowanie tych, o ile oczywiście mówiąc o subwencji oświatowej i podwyższeniu tej subwencji o ponad 20 mld zł, bo w sumie taki wymiar był ostateczny podwyższenia subwencji oświatowej w związku z tymi podwyżkami, to oczywiście to i tak by się znalazło, bo zgodnie z generalną zasadą konstruowania tej subwencji oświatowej, skoro ustawowo podniesione zostały wynagrodzenia nauczycieli, to oczywiście należało te podwyżki zabezpieczyć subwencji oświatowej. Tym niemniej, jeżeli chodzi o podwyżki dla nauczycieli przedszkolnych, to takiego obliga tutaj w żaden sposób nie można było oczekiwać, a te środki zostały skierowane, co oznacza, że uwolniły kwotę ponad 2 mld zł na inne zadania, bo samorządy musiałyby ponieść ten wydatek w stosunku do nauczycieli przedszkolnych, a otrzymując te środki z budżetu centralnego mają te środki uwolnione właśnie na inne zadania. No i oczywiście ta subwencja rozwojowa, o której wspominałam. Chciałabym również podkreślić, że zostały w czerwcu przyjęte rządowe programy, w wyniku których do pracowników samorządowych, pracowników socjalnych, do grupy prawie 200 tys. osób od lipca zostanie skierowana dodatkowa taka pula środków z przeznaczeniem na dodatki motywacyjne dla tych pracowników, 1000 zł brutto, co do końca roku oznacza dodatkowe skierowanie właśnie do samorządów kwoty ponad 1 mld 300 mln zł. Tym samym mamy już w systemie, ja też oczywiście zdaję sobie sprawę z tego, że nie są to jeszcze kwoty takie jak były w końcówce poprzedniego roku, czy 2 lata temu kierowane do samorządów w związku ze zmianami systemowymi, które zostały poczynione i uszczupliły dochody jednostek samorządu terytorialnego. Tym niemniej te kwoty, o których wspominam, są już w tym systemie od początku roku. Nie oczekują na te środki samorządy do jesieni. Oczywiście rząd jest jak najbardziej ukierunkowany, o czym już wspominałam, na wsparcie samorządów w związku z tymi zmianami, które miały miejsce. Natomiast skierowanie tej ewentualnej dodatkowej puli środków dla samorządów na stworzenie tzw. kładki finansowej, tutaj cytuję, jak pan poseł to określił, będzie możliwe do określenia na jesieni tego roku. Podobnie zresztą jak w poprzednich latach miało to miejsce wtedy, kiedy będziemy mogli ocenić stan realizacji budżetu państwa. Bo oczywiście tak jak w latach poprzednich, sami tutaj państwo posłowie zaznaczyli, w końcówce roku miały miejsce te dodatkowe zasilenia. Podobnie w roku bieżącym, w zależności od sytuacji budżetowej, takie decyzje zostaną podjęte. Myślę, że to będzie wrzesień, bardziej październik, kiedy będzie można ocenić tę sytuację. Wówczas ta decyzja zostanie podjęta i informacja zostanie do samorządów skierowana. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Proszę bardzo. Szanowny panie marszałku, panie minister, bardzo serdecznie dziękuję za tą odpowiedź. Jednak chciałem jeszcze dopytać o finansowanie już na przyszłość oświaty samorządowej. Wiele miejsca poświęciła pani temu obszarowi w swoim wystąpieniu. A jak wiadomo pieniędzy na tą edukację jest co roku za mało. I oczywiście cieszy fakt, że w subwencji oświatowej przeznaczyliście państwo również środki na podwyżki dla nauczycieli przedszkoli, a tyle mówi się właśnie o powszechnym uprzedszkolnieniu, czy o łatwiejszym dostępie do wychowania przedszkolnego. Mam pytanie dodatkowe, czy dwa pytania może, czy zatem, najważniejsze moim zdaniem z tego obszaru, czy zatem rząd i ministerstwo planują objęcie subwencją oświatową wszystkich dzieci przedszkolnych, nie tylko sześciolatków i czy wprowadzone zostaną jednolite zasady dotyczące dotacji dla szkół i przedszkoli niesamorządowych. Mam tu na myśli rozdział pomiędzy publicznymi i niepublicznymi, bo na to też zwracają uwagę samorządowcy. Dziękuję bardzo. Bardzo proszę panie minister. Panie marszałku, wysoka izbo, panie pośle. Co do zasady, jeżeli chodzi o subwencję oświatową, to reforma planowana w Ministerstwie Finansów, uzgadniana z stroną samorządową, tak jak powiedziałam kierunkowo zaakceptowana przez stronę samorządową, w ogóle zakłada odejście od czegoś takiego jak subwencja oświatowa. Będą to potrzeby oświatowe, podobnie jak potrzeby wyrównawcze, potrzeby ekologiczne, czy też potrzeby rozwojowe, które będą przeliczane dla poszczególnych jednostek indywidualnie. Chcemy wzmocnić dochody samorządów tak, aby właśnie nie opierały się one na kierowanych do nich subwencjach, ale na określonych dochodach w podatkach dochodowych, zarówno od osób prawnych, jak też od osób fizycznych. Przy czym zakładamy, że baza w zakresie wyliczania tych dochodów zostanie znacznie poszerzona, ponieważ do puli zostaną dołączone również dochody podatników rozliczających, czy też płacących do budżetu ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. I w ten sposób chcemy wzmocnić jakby te dochody własne samorządów, tak aby one mogły same decydować na jakie kierunki te środki przeznaczać. Oczywiście bardzo istotną część tych potrzeb, o których wspomniałam, będą stanowiły potrzeby oświatowe. Zamierzamy do tych potrzeb oświatowych dołączyć również pewną pulę jakby potrzeb związanych z przedszkolami, z objęciem dzieci wychowaniem przedszkolnym. Tym niemniej nie ma tutaj założeń ani kierunków do całkowitego objęcia przedszkoli tymi potrzebami finansowymi, które byłyby liczone dla potrzeb tej nowej reformy finansowej, o której wspominałam. Co tu jest istotne? Chcemy do tych potrzeb oświatowych włączyć dotacje przedszkolne, tak aby one przestały być dotacją, a stały się subwencją w cudzysłowie, bo w przyszłym roku będzie to potrzeba finansowa oświatowa. Tak samo chcemy wpisać na stałe, że wszelkie podwyżki w zakresie wynagrodzeń nauczycieli będą automatycznie ujmowane, czy też przeliczane na potrzeby finansowe jednostek samorządu terytorialnego. Czyli odpowiadając wprost na pytanie pana posła, co do zasady w tych założeniach tej reformy systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje się przejęcia wychowania przedszkolnego jako objętego w całości subwencją. Tylko zmiany sposobu finansowania. Dotacja będzie potrzebą finansową, czyli dzisiejszą subwencją, co znacznie uelastyczni finansę samorządów. Ponieważ oczywiście wiadomo, że jeżeli chodzi o dotacje, które dzisiaj są tym głównym źródłem finansowania tego zadania własnego jednostek samorządu terytorialnego, to one mają swoje procedury. Rozliczeń muszą być wykorzystane ściśle na ten cel, według zasad przyznanych w ustawie, która tego dotyczy i muszą być rozliczone z końcem roku. Te środki nie będą już takim rygorom odpowiadały. Dziękuję. Dziękuję bardzo.