Stanisław Lamczyk pyta o przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu

Przechodzimy do kolejnego pytania, Wysoka Izbo. A kolejne pytanie zadadzą panowie posłowie Stanisław Lamczyk i Dominik Jaśkowiec i będą pytać ministra infrastruktury o działania podejmowane przez ministerstwo w kwestii przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu w transporcie drogowym. Zapraszam bardzo, panie pośle. Jako pierwszy pytanie zada pan poseł Stanisław Lamczyk. Dziękuję, pani marszałek, panie ministrze, szanowni państwo. Problem wykluczenia komunikacyjnego wciąż dotyka wielu miejscowości, w całej Polsce. Podczas spotkań z samorządowcami wskazują oni, że zjawisko to jest szczególnie silne, dotyczy małych gmin, mimo funkcjonowania od kilku lat Funduszu Rozwoju Przewozu Autobusowych. W Polsce działa około 2500 organizacji publicznych transportu zbiorowego, co utrudnia efektywne podejmowanie działań przeciwdziałających wykluczeniu komunikacyjnemu, zwłaszcza w ujęciu regionalnym. Chciałbym podkreślić, że każdy mieszkaniec Polski powinien mieć równe szanse w korzystaniu ze swoich praw i wolności. Niestety, ze względu na problemy z dostępem do transportu, wiele obywateli ma utrudniony dojazd, m.in. do lekarza, szkół czy urzędów. Szczególnie dotyczy dojazdów z gmin do miejscowości będących z siedzibami powiatów, gdzie często zlokalizowane są szkoły ponadpodstawowe, szpitale, a także dostępna jest bogatsza oferta spędzenia wolnego czasu. W związku z powyższym zwracam się z prośbą odpowiedź na następujące pytania. Czy Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę wprowadzenia zmian legislacyjnych mających na celu przewidziwalne przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu? Czy w najbliższym czasie planowane są inicjatywy, które w sposób skuteczny poprawią dostępność transportu mieszkańcom, w szczególności małych miejscowości? Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. I zapraszam sekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury, Stanisława Bokowca. Zapraszam, Panie Ministrze. Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Problem wykluczenia komunikacyjnego stanowi ważne wyzwanie, które stoi przed naszym rządem. Dlatego jednym z priorytetów Ministerstwa Infrastruktury oraz moim, jako pełnomocnika rządu do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu są działania, które mają za cel dokonania takich zmian prawnych, które wpłyną na poprawę dostępności transportu zbiorowego, szczególnie w zakresie transportu autobusowego. Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło rewizję podstaw prawnych dotyczących funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego, m.in. w zakresie przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Są to dwa główne akty prawne dotyczące zasad organizacji i wykonywania transportu publicznego w Polsce, jak i wsparcia tego transportu. Rewizja ta prowadzona z uwzględnieniem działającego przy Ministrze Infrastruktury Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, zespół zakończył swoje prace z dniem 31 marca bieżącego roku. Zespół składał się z przedstawicieli ludzi nauki, korporacji samorządowych, jak i ekspertów związanych z branżą publicznego transportu zbiorowego. Końcowym efektem prowadzonej rewizji był przygotowany w Ministerstwie Infrastruktury projekt ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw. Projekt został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów w maju 2025 roku. W czerwcu skierowany do szerokich konsultacji publicznych oraz uzgodnień międzyresortowych, w których wzięło udział kilkadziesiąt podmiotów. Po pierwsze, w projektowanej nowelizacji chcemy zdefiniować pojęcie wykluczenia komunikacyjnego. Ma to na celu ułatwienie identyfikacji obszarów wymagających wsparcia i interwencji w zakresie publicznego transportu zbiorowego. W projekcie zmian znajdują się zapisy, które mają na celu integrację rozdrobniorych organizatorów publicznego transportu zbiorowego w skali kraju. Dlatego zaproponowaliśmy wprowadzenie koordynatora przewozów o zasięgu regionalnym poprzez powierzenie marszałkom województwa roli integratora przewozów. Zgodnie z propozycjami zawartymi w projekcie ustawy marszałkowie województw zostaną ustanowieni integratorami przewozów województw i będą tworzyć oraz koordynować sieć przewozów na obszarze województwa, która odpowiadać będzie potrzebom pasażerów na obszarze danego województwa. Takie rozwiązanie niewątpliwie pomoże w integracji różnych gałęzi transportu, nie tylko w transporcie drogowym osób, ale również włączając to przewozy kolejowe. Po drugie będą zobowiązani do opracowania kompleksowego planu transportowego województwa. Plan ten będzie przygotowany na podstawie propozycji od pozostałych samorządów z obszaru województwa. Plan transportowy określi sieć komunikacyjną, na której będą wykonywane przewozy o charakterze użyteczności publicznej. Będzie uwzględniał przede wszystkim przewozy utworzone w celu przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu. Będzie przyjmowany na poziomie województw i określi standardy częstotliwości połączeń, zapewni minimalny poziom dostępności komunikacyjnej oraz wyznaczy obszary realizacji transportu na żądanie. Projekt ustawy zakłada określenie minimalnych standardów częstotliwości połączeń, które będą musiały zostać uwzględnione w planie transportowym województwa. Naszym celem jest decentralizacja narzędzi do poprawy komunikacji regionalnej. Problemy zdecydowanie lepiej są dostrzegalne z pozycji Olsztyna, Krakowa czy Lublina niż z pozycji Warszawy. Dlatego kolejną istotną zmianą jest powierzenie wykonywania dotychczasowych zadań województw w zakresie obsługi funduszu właśnie marszałkom województw. Odwrócona zostanie kolejność pierwszeństwa w objęciu dopłatą z Funduszu Przeciwdziałania Wykluczeniu Komunikacyjnemu w sposób premiujący integrację samorządów. Takie rozwiązanie powinno usprawnić obieg dokumentów związanych z objęciem danej linii komunikacyjnej dopłatą z funduszu, który zmieni nazwę na Fundusz Przeciwdziałania Wykluczeniu Komunikacyjnemu. W projekcie ustawy zostaną określone minimalne standardy dostępności publicznego transportu w zakresie przebiegu linii komunikacyjnych. Wprowadzonym standardem będą minimum trzy pary kursów dziennie, które będą realizowane rano, w południe, wieczorem oraz weekendy. Co istotne, kursy te będą także odbywały się w dni wolne od pracy. Minimalny standard dostępności publicznego transportu zbiorowego powinien zapewnić co najmniej połączenia pomiędzy miastem stanowiącym siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, a miejscowościami stanowiącymi siedzibę władz powiatów wchodzących w skład danego województwa. Miejscowościami stanowiącymi siedzibę władz gminy wchodzących w skład danego powiatu, a miejscowością stanowiącą siedzibę władz tego powiatu. Zmiany w zakresie standardu mają zapewnić skomunikowanie mniejszych ośrodków z większymi, gdzie często jest lepszy dostęp do służby zdrowia, edukacji lub innych usług, które pozwalają wyrównać szanse rozwojowo między mniejszymi i większymi miejscowościami. Kolejnym elementem, który ma wesprzeć organizatorów w poprawie mobilności mieszkańców jest transport na żądanie. Będzie nową formą realizacji przewozu o charakterze użyteczności publicznej, która zostanie wprowadzona do porządku prawnego poprzez przepisy projektowanej ustawy. W celu wzmocnienia, monitorowania i wydatkowania środków funduszu wprowadzony zostanie wymóg wyposażenia autobusów obsługujących linie dofinansowane z funduszu w urządzenia GPS. Projekt ustawy zakłada wprowadzenie obowiązku publikowania rozkładów jazdy w ujednoliconym formacie. Operatorzy publicznego transportu i przewoźnicy będą zobowiązani do publikacji rozkładów w standardzie cyfrowej wymiany informacji tak, aby powstała kompleksowa baza godzin odjazdów pojazdów. Szanowni Państwo, to tylko część zmian, które przygotowujemy w resorcie. Myślę, że niebawem przedstawimy szczegółowe, jeszcze bardziej szczegółowe informacje na temat projektu ustawy, który ma na celu jeszcze bardziej skutecznie walczyć z wykluczeniem komunikacyjnym. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Proszę daleko nie odchodzić. Panie Ministrze, będzie pytanie dodatkowe, które zada Pan Poseł Dominik Jaśkowiec. Pani Marszałek, Panie Ministrze, Wysoka Izbo. Celem powstania Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych jest zapewnienie dostępności autobusowego publicznego transportu zbiorowego na terenach, gdzie dotychczas nie było to możliwe, m.in. z uwagi na niewystarczający poziom środków finansowych będących w gestii samorządów. Dotyczy to przede wszystkim obszarów peryferyjnych oddalonych od dużych miast. W 2020 roku dopłatą objęto 2834 linie autobusowe, a kwota udzielonego wsparcia wyniosła 139 mln zł. W 2024 roku dopłatą objęto już 7663 linie, a łączna wypłacona kwota wsparcia sięgnęła 860 mln zł. Oznacza to kilkukrotny wzrost poziomu wsparcia. Wzrost ten jednak nie przełożył się w sposób wystarczający na ograniczenie zjawiska wykluczenia komunikacyjnego. Czy w najbliższym czasie planowane są inicjatywy, które w sposób skuteczny poprawią dostępność przewozów autobusowych, w szczególności dla mieszkańców małych miejscowości? Dziękuję. Dziękuję bardzo i zapraszam pana ministra Bukowca. Szanowny panie marszałek, panie pośle. Tak, rzeczywiście te zmiany, które przygotowujemy w projekcie ustawy o przeciwdziałaniu wykluczeniu komunikacyjnemu mają na celu właśnie skuteczną walkę z tymi jeszcze białymi plamami, które pozostały. Z roku na rok zwiększa się budżet w tej chwili funkcjonującej ustawy o Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. Przypomnę, że na ten rok jest to rekordowa kwota 1,7 mld zł. Chcemy, żeby te środki publiczne były jeszcze bardziej skutecznie i lepiej, efektywniej wykorzystywane. Po pierwsze, żeby likwidować te białe plamy. I to właśnie rola marszałków, którzy będą wspólnie z radnymi sejmików ustalać plany transportowe dla województw, tak, aby w oparciu o głosy innych samorządów, wójtów, burmistrzów, starostów, związków, bo związki komunikacyjne powiatowe, powiatowo-gminne funkcjonują i rozwijają się, będą tworzone te plany transportowe województw. To jest właśnie podstawa do tego, żeby również mieszkańcy mogli zgłaszać takie potrzeby. Będziemy oczywiście to weryfikować poprzez wojewodów. Pojazdy, które będą według tych standardów, które proponujemy, wyposażone w GPS, będą również kontrolowane przez inspekcję transportu drogowego. Chcemy właśnie prowadzić transport na żądanie tam w tych miejscowościach, które są mało zaludnione, jest mało mieszkańców. W tej sytuacji chcemy zaproponować, aby taki transport na żądanie mógł organizować na przykład wójt danej gminy. Poprawa tych standardów, lepsza kontrola ma sprawić, że po pierwsze, tak jak wspomniałem, środki będą lepiej, bardziej racjonalnie wydatkowane, a po drugie, będzie skuteczniejsza walka z tymi białymi plamami, które funkcjonują w naszym kraju. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.