Koalicja Obywatelska pyta ministra o dekompozycję sieci

Kolejne pytanie, jak wspomniałem, do ministra energii. Zadają je pan poseł Stanisław Lamczyk, a później pan poseł Tomasz Nowak w sprawie dekompozycji linii elektrycznych, dystrybucyjnych. Bardzo proszę, panie pośle. Dziękuję bardzo, panie marszałku, panie ministrze, szanowni państwo. W miksie energetycznym w krajach Unii Europejskiej zwiększa się ilość energii ZOZE. I dlatego kraje Unii Europejskiej robią restrukturyzację w sieciach. Nie tylko budują nowe, ale robią restrukturyzację. W Polsce również jest ona potrzebna, tym bardziej, że Polska była zarządzana w sposób centralizowany. Wiem, że jak w 1990 roku robiono pierwszą restrukturyzację, to było pojęcie semantyczne, ponieważ nie było możliwości wtedy właśnie cyfryzacji sieci i dlatego, panie ministrze, czy śladami innych krajów wydzielimy też od właśnie właściciela ten właśnie czynnik, rynek właśnie techniczny. To jest jedno na jednym pytanie. Drugie pytanie, to schodzimy niżej, mianowicie dystrybucję. W dystrybucji to mamy przede wszystkim, znaczy mamy architekturę, która jest nie do przyjęcia, ponieważ to jest architektura właśnie dystrybucji jest otwartą i różnice wypływają do sieci przesyłowych. Dlatego jest taki galimatias i dlatego należy uporządkować wszystko. Dlatego, znaczy mam pytanie, jak pan widzi uporządkowanie sieci dystrybucyjnych, a przede wszystkim zagospodarowanie 260 tysięcy transformatorów średniego i niskiego napięcia, które są do zagospodarowania. Czy przewiduje pan przekazanie linii sieci właśnie niskiego i średniego napięcia spółdzielniom energetycznym, samorządom, czy spółdzielniom mieszkaniowym? I jak uporządkować, znaczy te właśnie budynki w taksonomii negatywnej? Mianowicie wszędzie wynika, że, znaczy dla danych jest, że 18 milionów jest odbiorców w budynkach wielorodzinnych, a wiemy, że jest 7 milionów i tutaj należy to wszystko uporządkować. Te pytania właśnie do pana. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Bardzo proszę pana ministra Miłosza Motykę o udzielanie odpowiedzi. Pan minister jest bardzo dokładnie fotografowany i filmowany z galerii, więc proszę dać z siebie wszystko. Dziękuję bardzo. Szanowny panie marszałku, Wysoki Sejmie. Mam nadzieję, że na tych zdjęciach nie zabraknie. Będę tłem, pana ministra. Szanowny panie pośle, trzy wątki, które dotyczą bezpośrednio rynku energii. Trzy wątki, które dotyczą także integracji odnawialnych źródeł energii z systemem elektroenergetycznym na poziomie sieci przesłowej i dystrybucyjnej. Zacznę od tej integracji, która polega na bilansowaniu systemu. Im wyższa to fakt rola, im wyższy udział odnawialnych źródeł energii, tym, szczególnie to dobowe, niezbilansowanie coraz większe. Stąd potrzeba jest regulacji na poziomie europejskim, które determinują później przystąpienie do platform, takie jak Picasso, takie jak Mari. I tę decyzję operator systemu przesłowego bezpośrednio to realizujący podjął. Lipiec 2025 roku, przystąpienie do Europejskiej Platformy Wymiany Energii Bilansującej Picasso. W grudniu, w 2025 roku, ubiegłym roku, rozpoczęliśmy pracę nad nowelizacją rozporządzenia systemowego, tak, aby w tym roku przystąpić do Platformy Mari. Nasza ocena po kilku miesiącach funkcjonowania podmiotów na rynku w zakresie Platformy Picasso już jest pozytywny. Już dzisiaj widzimy, że pozwoliło to podmiotom lepiej się bilansować, bezpośrednio odpowiadając w drugim kroku na pytanie, zagwarantować większe bezpieczeństwo pracy systemu ze względu na jego stabilność. To jest podstawowe założenie, jakiemu służyło powołanie w gruncie rzeczy tych platform. Więc w pierwszym kroku Picasso, ocena wstępna, pozytywna, po kilku miesiącach oczywiście, pewnie po 12 będziemy w stanie mieć dodatkowe, no bo te wszystkie miesiące już będą pokazane czarno na białym dane, ale Platforma Mari również. Drugim pytaniem zawartym w swoim wystąpieniu pan poseł nawiązał do de facto wydzielenia struktur operatora systemu dystrybucyjnego z grup kapitałowych w celu stworzenia albo oddzielnego operatora systemu dystrybucyjnego, albo ich wydzielenia w pozostawieniu w kilku. Dzisiaj takich prac nie ma. Bezpośrednio odpowiada za to Ministerstwo Aktywów Państwowych. To dzisiaj widzimy, że potrzeba jest kilku impulsów, na pewno legislacyjnych może, w tę stronę. Dzisiaj nie pracujemy nad wydzieleniem tych spółek, ale pracujemy nad ich lepszą integracją z klastrami, ze spółdzielniami, społecznościami energetycznymi. Tak, aby nie dochodziło do sytuacji, w której konkuruje OSD ze społecznościami energetycznymi albo blokuje ich rozwój ze względu na, w domyśle, własne zyski. Chcemy tego uniknąć, więc w praktyce, i to przed momentem była tu Pani Minister Klimatu i Środowiska, wspólnie realizujemy, ma się odbywać na zasadzie współpracy OSD, o które Pan Poseł pyta, z podmiotami realizującymi rozwój społeczności, klastrów lub spółdzielni energetycznych, co dzisiaj jest w gestii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. I takie porozumienia pomiędzy spółkami, a pomiędzy Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa już dzisiaj są realizowane. I widzimy, że dzięki temu liczba w każdym z województw, a w wielu województwach jeszcze do ubiegłego roku, gdy tego systemu nie wprowadziliśmy, nie było żadnej współdzielni energetycznej, zaczyna rosnąć. Więc widzimy szansę, po pierwsze w lepszym zbilansowaniu systemu poprzez takim na poziomie krajowym, a de facto wynikającym z prawa europejskiego przystępienia do platform Picasso i Marii, ale także poprzez lokalne obszary bilansowania. I to, nad czym pracujemy, to na pewno stworzenie w zakresie też odpowiedniej ustawy, ale działania operatora, aby te lokalne obszary bilansowania wskazywać. Aby koszty systemu, które rosną, spada cena energii, a mogą rosnąć koszty systemu, to tego też nawiązywał w swojej trzeciej części, jak zrozumiałem pan poseł, żeby koszty systemu nie były większe niż cena samej energii, żeby jedne i drugie spadały. Ale żeby to było możliwe, inwestycje muszą być zracjonalizowane. Stąd nowelizacja prawa energetycznego, by nie było inwestycji na chybił trafił, tylko one się realizowały i sieć rozwijała tam, gdzie faktycznie te źródła są. Po drugie, że tam, gdzie jest odbiór energii, tam lokalne obszary bilansowania mogą powstawać. Lokalne obszary bilansowania oparte nie tylko o fotowoltaiki i magazyn energii, co jest dzisiaj najczęstszym ze źródeł energii, które funkcjonują w spółdzielniach społecznościach energetycznych, ale także poprzez biogazownię. Stąd zmiana w prawie usprawniająca je przyłączania. Czy też wiatraki na lądzie i tutaj nowelizacje w zakresie permittingu czy zmian w prawie proceduje Ministerstwo Klimatu. Więc coś, co jest dzisiaj dla nas absolutnie najważniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy systemu obok bezpieczeństwa, czyli dostaw stałych, niskich cen, to jest elastyczność na poziomie lokalnym. Więc dzisiaj widzimy, że i przystąpienie do tych platform, i budowa lokalnych obszarów bilansowania tę sytuację poprawia. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję Panie Ministrze i pytanie dodatkowe. Rozumiem, że Pan poseł Tomasz Nowak. Bardzo proszę. Panie Ministrze, dziękuję za tą wypowiedź. Widzę, że Ministerstwo pracuje bardzo intensywnie. W tej chwili chociażby ustawa przesłana do Sejmu związana z uwolnieniem też możliwości przesyłowych, ale także transparentności w poszczególnych OSD, właśnie możliwości przyłączeniowych poszczególnych wniosków. Ta transparentność jest bardzo ważna, ale proszę Panie Ministrze odpowiedzieć, jak wygląda dekompozycja w tej chwili w zakresie właśnie uelastycznienia w poszczególnych OSD, czy to jest w jakiś sposób skodyfikowane uelastycznienia rynku energii, dostępu do rynku energii, czy też poszczególne OSD mają swoje osobne praktyki i z tych osobnych praktyk dopiero jakiś kodeks elastyczności systemu zostanie wypracowany. To pierwsze. A drugie, jesteśmy jako prosumenci, jednak nadal cały czas, jeśli nie mamy magazynu energii, jesteśmy w takiej sytuacji, że ten odbiór energii często jest blokowany. Czy w tej sprawie coś ministerstwo robi? Dziękuję bardzo. Bardzo proszę Panie Ministrze. Minister energii po raz kolejny. Szanowny Panie Marszałku, Wysoki Sejmie, jeżeli chodzi o kodeks elastyczności, wytyczne dotyczące tego są, zostały opracowane przez PSZ, zostały przedstawione przez PSZ. Jeszcze nie ma tego umocowania w ustawie, o którym za moment powiem, ale już dzisiaj widzimy, że ta integracja i większa transparentność miała miejsce. Ale zmiany w prawie są konieczne w zakresie stworzenia zcentralizowanych platform, gdzie będzie wskazane, gdzie i jak szybko można się o warunki przyłączenia ubiegać. Gdzie są zablokowane moce. I co utrudnia w tej sprawie, o którą Pan Poseł pyta rzeczywistość, to zablokowane moce przyłączeniowe. Nierealizowane przez lata. Dzisiaj szacujemy, że poprzez naszą też analizę wszystkie OSD mają 150 gigawatów mocy wydanych warunków przyłączenia, nierealizowanych przez lata. A szereg z podmiotów, które chciałyby przelokalnie się bilansować, nie są w stanie dzisiaj ubiegać się o te warunki. Więc stąd ustawa całkowicie czyszcząca te projekty zombie, które przez lata nie były realizowane i nie będą realizowane. Wszystko na to wskazuje. Kolejkowanie tych projektów w zakresie tego, kto jest gotowy bardziej, co jest już całą praktyką w prawie unijnym, ten będzie pierwszy. Nie pod względem siły, wielkości kapitału, tylko pod względem gotowości projektu. To jest bardzo ważne i to warto powiedzieć. Ta ustawa dotycząca prawa energetycznego nie będzie faworyzowała wielkich spółek, wielkich koncernów, tylko będzie dawała gwarancję tym, którzy mają przygotowane projekty do tego, że będą realizowane. I mamy na to konkretne dowody. Opieramy się także na sytuacjach z rynku brytyjskiego, gdzie podobna reforma została wprowadzona w zakresie kolejkowania, w zakresie przygotowanych projektów wtedy realizowanych oraz prowadzenia kamieni milowych, ona odblokowała możliwość integracji odnawialnych źródeł energii z siecią. Więc taki jest cel naszej zmiany, która poprawi elastyczność w zakresie szczególnie magazynów energii. To jest drugi bardzo ważny wątek, na którym pracujemy. Tak, aby szczególnie w okresach dużego zapotrzebowania te magazyny w konkretnych miesiącach mogły być de facto rezerwowane energii i mocy do sieci, dyspozycyjnej także. Dzisiaj widzimy, że w zakresie planu rozwoju sieci przesyłowych rola magazynów energii do 2040 będzie istotnie wyższa. Tych samych prosumenckich będzie przydomowych 4 GW mocy. To widzimy skalę, to jest niemal elektrownia Bełchatów. Tak, aby móc wtedy wprowadzać energię do sieci na rynku we współpracy z operatorem systemu dystrybucyjnego lub przesyłowego. Mamy takie założenia, pracujemy nad tym technicznie trudnym rozwiązaniem ze względu na różne technologie, także magazynowania energii dostępne na rynku i różnych operatorów, ale takie funkcjonowanie magazynów energii traktowanych jako źródło i jako odbiór energii jest już dzisiaj obecne w niektórych państwach europejskich i Polska jest coraz lepiej przygotowana do tego, żeby taki mechanizm wdrożyć. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo panu ministrowi energii Miłoszowi Motyce za odpowiedź na te pytania. Dziękuję.