Karina Bosak - Monitoring i psycholog przy przymusowych odbiorach

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo, mam zaszczyt w imieniu Klubu Konfederacji przedstawić projekt ustawy dotyczących obowiązkowego monitoringu w czasie procedury przymusowego odbioru dzieci. Celem projektu jest podniesienie standardów ochrony dziecka w tej procedurze. Naszym obowiązkiem jako ustawodawców jest zapewnienie, by polskie prawo chroniło najmłodszych przed traumą, a jednocześnie gwarantowało transparentność i zgodność działań kuratorów sądowych z zasadą dobra dziecka. Wysoka Izbo, przypomnę, że za rok 2024 procedurę przymusowego odbioru uruchamiano w ponad 1200 przypadkach. To liczba, która jasno pokazuje, że nie jest to procedura incydentalna, lecz istotny element funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie, co wszyscy obserwujemy, każde takie zdarzenie niesie za sobą poważne ryzyko naruszenia praw dziecka, eskalacji konfliktów rodzinnych oraz powstania poważnych szkód psychicznych. Dlatego nasz projekt koncentruje się na dwóch kluczowych obszarach. Po pierwsze, na obowiązkowej rejestracji przebiegu czynności przy użyciu środków technicznych zapisu obrazu i dźwięku, a po drugie, na obecności psychologa przy przymusowym odbiorze dziecka. Proponujemy jednoznaczne wprowadzenie obowiązku trwalania obrazu i dźwięku przez kuratora sądowego podczas procedury przymusowego odbioru. Taki materiał będzie stanowił załącznik do protokołu, będąc jednocześnie podlegał szczególnej ochronie. Ten zapis ma zdanie zwiększyć transparentność całej procedury, zapewnić materiał dowodowy dla sądu. Uchroni zarówno dziecko, jak i kuratora przed nieuzasadnionymi oskarżeniami oraz pozwoli zweryfikować, czy nie doszło do naruszenia praw uczestników tej procedury. Warto zauważyć, że monitoring działań funkcjonariuszy publicznych stał się od lat standardem. Dotyczy to m.in. policji. Tym bardziej niezrozumiały jest, że dotychczas w jednej z najbardziej wrażliwych i obciążających psychicznie procedur, jakim jest przymusowy odbiór dziecka, nie obejmowały podobne mechanizmy przejrzystości. Drugim filarem projektu jest wprowadzenie obowiązkowego udziału psychologa podczas każdej czynności przymusowego odbioru. Obecne jest to jedynie zalecenie z wytycznych Ministra Sprawiedliwości, które w praktyce nie jest powszechnie realizowane. A psycholog powinien być obecny, ponieważ on oceni, czy wykonane orzeczenie nie narusza dobra dziecka. Jego obecność zminimalizuje skutki stresu i szoku. On również pomoże odpowiednio zareagować, gdy dziecko będzie przejawiało objawy paniki, agresji bądź odcięcia emocjonalnego. W praktyce wielokrotnie obserwowaliśmy sytuacje, w których brak fachowego wsparcia prowadził do eskalacji emocji, traumatyzacji dziecka czy nieuzasadnionego użycia środków przymusu. Obecność psychologa nie jest luksusem, jest minimalnym standardem cywilizacyjnym. Wysoka Izbo. Wszyscy znamy z mediów nagrania i relacje z przymusowych odbiorów dzieci, które kończyły się płaczem, szarpaniną, dramatycznymi scenami, a czasem poważną krzywdą psychiczną dziecka. To nie są przypadki jednostkowe. To problem systemowy. Dziś dziecko, jako najbardziej bezbronna strona postępowania, nie ma zapewnionych realnych gwarancji bezpieczeństwa psychicznego. Kuratorzy często pracujący pod presją czasu i w trudnych warunkach również nie mają pełnych narzędzi, by chronić dobro dziecka. Ten projekt nie rozwiązuje wszystkich problemów, ale jest koniecznym pierwszym krokiem. Ten projekt ponosi standard ochrony dziecka i transparentności działań organu państwa. Jesteśmy cywilizowanym krajem, jesteśmy to winni naszym dzieciom i to jest miarą prawdziwego postępu. Właśnie to polepszanie sytuacji dzieci, dbanie o dzieci, by każde dziecko w naszym kraju mogło czuć się bezpieczne. Wysoka Izbo, proszę o skierowanie projektu do dalszych prac w komisji. Dziękuję. Bardzo dziękuję pani poseł.