Magdalena Kołodziejczak: Alarm ws. terminu na plany ogólne gmin

Przechodzimy do pytania dziesiątego, które zadadzą posłowie Magdalena Kołodziejczak, Marek Chmielewski z grupą posłów. Pytanie jest skierowane do ministra rozwoju technologii. Odpowie na nie sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Technologii, Michał Jaros. Zapraszam panią poseł Magdalenę Małgorzatę Kołodziejczak. Pani Marszałek, Panie Ministrze, Wysoka Izbo. W roku 2023 Polski System Planowania Przestrzennego przeszedł znaczące zmiany za sprawą ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku. Ustawa ta ma kluczowe znaczenie dla samorządów, mieszkańców, a także dla inwestorów. Wprowadza ona plany ogólne, które zastąpią studia uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plan ogólny będzie prawem miejscowym i będzie podstawą do uruchomienia planów zagospodarowania. Niestety czas wykonania tych poważnych dokumentów to czas zaledwie do końca 2025 roku, czyli zaledwie 2,5 roku. Chcę państwu powiedzieć, że mamy 2,5 tysiąca gmin. Każda z gmin jest zobowiązana do opracowania takiego planu w tak krótkim czasie. Każdemu zdrowo myślącemu człowiekowi wiedzącemu, na czym polega zmiana przepisów tego typu było jasną sprawą, że w tak krótkim czasie po pierwsze nie znajdziemy tylu specjalistów, a po drugie nie zdążymy opracować dobrych dokumentów. Dlatego, panie ministrze, w ostatnim czasie dyskutowaliśmy na podkomisji na temat ewentualnej możliwości przedłużenia tego terminu opracowania planu zagospodarowania. I z mediów, z doniesień mediów słyszymy, że ministerstwo pochyliło się nad tym problemem i państwo nad tym pracujecie. Dlatego, żeby przekazać samorządom uspokajającą wiadomość, chciałam pana ministra prosić o to, żeby nam był uprzejmy odpowiedzieć, czy termin opracowania planów ogólnych będzie przesunięty. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Odpowiada sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Technologii, pan minister Michał Jarosław. Szanowny panie marszałek, wysoki sejmie, 24 września 2023 roku weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, która zobligowała gminy do sporządzenia planów ogólnych. Są to nowe opracowania planistyczne w randze aktu prawa miejscowego obejmujące całą gminę i sporządzane wyłącznie w formie cyfrowej. Dokument ten w znacznej mierze zastąpi dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami po 1 stycznia 2026 roku studia stracą moc, a uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu będzie możliwe, jeśli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny. Ministerstwo monitoruje postępy gmin w pracach nad planami ogólnymi. Weryfikujemy liczbę gmin, które przyjęły uchwałę o przystąpieniu i zarejestrowały. Zbiór danych przestrzennych dla planu ogólnego gminy w ewidencji zbiorów i usług danych przestrzennych prowadzonej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Do dzisiaj ponad 75% gmin zgłosiło się w ewidencji zbiór dla planu ogólnego, co oznacza przynajmniej tyle gmin przystąpiło do jego sporządzenia. Z 2477 gmin około 1900 właśnie do tego przystąpiło. Największy odsetek przystąpień zanotowano w województwie podkarpackim, ponad 90%, kujacko-pomorskim i wielkopolskim około 85%. Najmniej gmin przystąpiło do sporządzania planu ogólnego w województwach małopolskim 57%, lubelskim i śląskim około 70%. Są to województwa z największym pokryciem gmin miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, co prawdopodobnie miało kluczowy wpływ na brak przystąpienia do sporządzenia planu ogólnego. Gminy te opierają swoją politykę przestrzenną przede wszystkim na planach miejscowych, które pozostaną w mocy. Na podstawie omówionych danych niemożliwe jest jednak określenie stanu zaawansowania prac. Wobec powyższego ministerstwo prowadzi również monitoring stanu prac nad planami ogólnymi w oparciu o dane zbierane wśród gmin za pomocą badania ankietowych. Pozyskane z ankiet informacje wykorzystujemy również w celu określenia potrzeb gmin. Dzięki nim skupiliśmy się na przeprowadzeniu szkoleń oraz publikowaniu materiałów szkoleniowych na stronie internetowej ministerstwa. W treści szkoleń zwrócono uwagę na etapy opracowania planu ogólnego, które gminy uznały za najtrudniejsze. Te szkolenia oczywiście odbywają się i online, ale też stacjonarnie we wszystkich województwach zostały przeprowadzone. Wyniki ankiety przeprowadzonej w grudniu 2024 roku wskazują, że większość gmin jest obecnie na początkowym, ale jednocześnie najbardziej pracochłonnym etapie pracy. Publikowane są pierwsze projekty planów ogólnych, które następnie będą uzgadniane z właściwymi instytucjami i poddane konsultacjom społecznym. Na podstawie posiadanych aktualnie danych nie jest możliwa ocena, jaka część gmin uchwali planu ogólne do końca 2025 roku. Część gmin zgłasza do ministerstwa obawy, że termin ten może być niewystarczający na zakończenie pracy. To zapewne państwo też macie tego świadomość, rozmawiając z wieloma samorządowcami, z wójtami, burmistrzami i prezydentami miast. To nie jest kwestia wielkości danej gminy, a dostępności pracowników i też zadania, które stoi przed tymi gminami, dlatego że w wielu przypadkach to jest nie kilka, a nawet nie kilkaset, a kilkadziesiąt tysięcy zgłoszeń w wyniku konsultacji społecznych. To jest naprawdę olbrzymia praca przed gminami, zwłaszcza tymi dużymi. A z kolei małe gminy mają ten problem, że nie ma dostępu do pracowników. Sam też miałem okazję rozmawiać w tym tygodniu z burmistrzem Lubawki, który mówił, że po prostu w ramach przetargu nie zgłosił się nikt. Dlatego, że tych specjalistów na rynku, urbanistów, osób, które są odpowiedzialne za ten proces, świadczą takie usługi. Jest też liczba ograniczona. Dzisiaj są zajęci i pracują w innych gminach na rzecz innych gmin. W związku z tym bierzemy pod uwielbiam także stanowisko organizacji zrzeszających jednostki samorządu terytorialnego, które w ostatnim czasie we wspólnym piśmie wnioskowały o wydłużenie terminu o pół roku. To oczywiście wszystkie właściwie korporacje samorządowe wystąpiły z wnioskiem o wydłużenie tego terminu i bierzemy to oczywiście pod uwagę. W związku z tym do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD198 wpisany został projekt ustawy, który wydłuża termin obowiązywania studiów, uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji czas na uchwalenie planów ogólnych gmin do 30 czerwca 2026 roku. Jednocześnie zmianie ulegną również inne powiązane terminy, pokreślające wejście w życie poszczególnych znowelizowanych przepisów reformy systemu planowania przestrzennego. Oczywiście wiemy o tym, że ten termin mógłby być dłuższy ze względu na oczekiwania gmin, natomiast też mamy ograniczenia ze względu na Krajowy Plan Odbudowy i środki z tego tytułu, z których też gminy korzystają właśnie między innymi przy tworzeniu planów ogólnych. I to jest to ograniczenie, które mamy. Dlatego ta nowelizacja będzie polegała na przedłużeniu tego o pół roku, czyli do połowy roku 2026. Należy oczywiście podkreślić, że proponowane przedłużenie terminu zachowuje szansę gmin na refinansowanie łącznie ponad 896 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy na wdrożenie reformy planowania przestrzennego. Dodam pani marszałek ostatnie dwa zdania. Dodam tylko, że to jest pierwszy etap reformy planowania przestrzennego. W tym pierwszym etapie właśnie jest kwestia przygotowania w gminach planów ogólnych, a także cyfryzacja tego procesu. Dziękuję serdecznie. Bardzo dziękuję i pytanie dodatkowe zada pan poseł Marek Chmielewski. Zapraszam pani pośle. Pani marszałek, panie ministrze, Wysoka Izbo. Plan ogólny gminy ma za zadanie uwzględniać uwarunkowania rozwoju przestrzennego gminy, w tym politykę przestrzenną, określoną w strategii rozwoju gminy. W związku z tym, że dopuszczono do opracowywania ponadlokalnych strategii rozwoju dla gmin sąsiadujących, powiązanych ze sobą funkcjonalnie, może warto rozważyć dalsze prace w temacie miejscowych planów ogólnych, tak aby wspólnie organizować i rozliczać katalog funkcji ponadlokalnie dla poszczególnych terenów oraz wskaźniki zagospodarowania dla takich obszarów. Już dzisiaj dostajemy informacje od samorządów z terenów szczególnie mocno zaglomoryzowanych obszarów oraz styków gmin miejskich i tzw. obwarzankowych wiejskich o potrzebie rozważenia wspólnych planów w oparciu o stosowne porozumienie, tak aby realizować niektóre funkcje i rozliczać wynikające z tego wskaźniki wspólnie. Zapobiegłoby to być może wielu nieporozumieniom wynikającym z deficytów obszarowych i zakusów na zmianę granic tych gmin. Czy planowane są, panie ministrze, prace w tym kierunku? Bardzo dziękuję i zapraszam pana ministra Michała Jarosława. Tak, szanowna pani marszałek, wysoka izbo, szanowny panie pośle, tak dostrzegamy te kwestie i w drugiej reformie systemu planowania będziemy uwzględniali właśnie planowanie, które będzie dotyczyło nie tylko jednej gminy, a wielu gmin, dlatego że już zresztą takie możliwości są chociażby w ustawie, która daje możliwość utworzenia tej śląsko-dąbrowskiej związku metropolitalnego i tam to planowanie jest rzeczywiście już ponadgminne i to jest naturalny sposób oczywiście, jak tworzą się aglomeracje, związki metropolitalne, to wiadomo, że łatwiej to planowanie przeprowadzać. Natomiast wiadomo, że cała Polska nie będzie zrzeszona w dużych metropoliach, są też mniejsze aglomeracje i tam też to planowanie powinno być uwspólnione. Dlatego w drugiej reformie, odpowiadając na to pytanie, w drugiej części tej reformy planowania przestrzennego uwzględniamy właśnie taką możliwość planowania, uzgadniania też w jakimś stopniu i planów ogólnych, ale też w jakimś stopniu strategii, które w danych gminach będą obowiązywały, to właśnie strategie, które będą wychodziły poza gminy dające możliwości współpracy tych gmin przy właśnie planowaniu przestrzennym, czy przygotowywaniu danych obszarów po cele mieszkaniowe, czy inwestycyjne. To jest moim zdaniem dzisiaj dosyć oczywiste, dlatego dziękuję za to pytanie, dostrzegamy ten problem i będziemy w drugiej części tej reformy na pewno go realizowali. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję pani ministra.