Joanna Frydrych pyta o efekty programu Aktywny Rodzic

Przechodzimy do pytania 8. Pytanie zada pani poseł Joanna Frydrych, Klub Parlamentarny Koalicji Obywatelska w sprawie pierwszych efektów funkcjonowania świadczeń z tytułu programu Aktywny Rodzic, a odpowiedzi udzieli minister rodziny, pracy, polityki społecznej, sekretarz stanu w ministerstwie, pani minister Aleksandra Gajewska. Bardzo proszę pani poseł. Bardzo dziękuję pani marszałek. Szanowna pani ministro, wysoka izbo. Diagnoza potrzeb społecznych po nieudolnych rządach PiS, a szczególnie brak wsparcia młodych ma tego chcących łączyć aktywność zawodową z opieką nad dziećmi, jak również ograniczony dostęp do miejsc żłobkowych spowodował konieczność wprowadzenia rozwiązań wychodzących naprzeciw tym oczekiwaniom. Odpowiedzią na te potrzeby jest rządowy program Aktywny Rodzic, który wszedł w życie 1 października 2024 roku. Ma on na celu wsparcie rodziców dzieci do lat 3, pomagając im pogodzić obowiązki rodzicielskie z aktywnością zawodową. Program ten oferuje trzy rodzaje świadczeń. Aktywni rodzice w pracy, tak zwane babciowe, aktywnie w żłobku oraz aktywnie w domu. Program Aktywny Rodzic został wprowadzony, aby rozwiązać kilka kluczowych problemów, z którymi borykają się rodzice małych dzieci. Przede wszystkim są to trudności w powrocie do pracy, wysokie koszty opieki nad dziećmi, konieczność wsparcia dla rodziców nieaktywnych zawodowo oraz wsparcie dla rodzin dzieci z niepełnosprawnościami. Od momentu uruchomienia programu rodzice i opiekunowie składają wnioski o różne formy wsparcia. Z informacji krążących w przestrzeni publicznej wynika, że cieszy się on bardzo dużym zainteresowaniem, co świadczy o ogromnej potrzebie wspierania rodziców w aktywnym wychowywaniu dzieci przy jednoczesnym podjęciu lub kontynuacji pracy zawodowej. Program ten stanowi ważny krok w kierunku budowania systemu wsparcia rodziny, który odpowiada na dynamicznie zmieniające się warunki życia społecznego i zawodowego. Rząd przeznacza na ten program też ogromnie dużo pieniędzy. W ciągu 10 lat kwota przeznaczona na ten cel ma wynieść około 65 miliardów złotych. Na ten rok zaplanowano 1,5 miliarda złotych, a w przyszłym roku na realizację programu zabezpieczono około 8 miliardów złotych z budżetu państwa. I moje pytania. Pani minister, jak wygląda faktycznie zainteresowanie tym programem? Które ze świadczeń cieszy się największym zainteresowaniem? I czy można już dzisiaj powiedzieć, że program ten realizuje założone cele? Bardzo dziękuję. Dziękuję pani poseł. Odpowiedzi udzieli sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pani minister Aleksandra Gajewska. Zapraszam pani minister. Dziękuję. Pani marszałkin, Wysoka Izbo. Kiedy w grudniu zeszłego roku rząd koalicji 15 października przejmował odpowiedzialność i zadania w Polsce, to zapowiadaliśmy, że polityka społeczna, polityka rodzinna może być kompleksowa, nastawiona na systemową pomoc, efektywniejsza i przede wszystkim wspierająca wszystkie rodziny. Dlatego w maju Sejm przyjął przygotowaną przez nasze ministerstwo ustawę o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowaniu dziecka aktywny rodzic. Jest to ustawa, o której mówiliśmy, że jest ambitna, jest szczególna, bo właśnie stanowi o kompleksowym wsparciu i przekrojowym podejściu do polityki rodzinnej. Nie jest to wyłącznie transfer finansów, ale jest to celowana pomoc do rodzin, których dzieci są w wieku od 1 do 3 lat. Chcemy, żeby ten program przyczynił się skutecznie do rozwoju instytucjonalnej opieki nad dzieckiem, ułatwił rodzicom powrót do aktywności zawodowej i zapewnił możliwości łączenia tych ważnych ról, właśnie rodzicielskich z zawodowymi. Dlatego od 1 października, tak jak wspomniała Pani Przewodnicząca, można składać wnioski o jedno z trzech świadczeń i to rodzic zdecyduje, która forma pomocy jest dla niego najlepsza. Rodzic może również dokonywać wielokrotnej zmiany w trakcie trwania tego programu, czyli przez dwa lata, z którego świadczenia będzie chciał skorzystać. I mamy oczywiście świadczenie aktywni rodzice w pracy, czyli babciowe. To jest pomoc w wysokości 1500 zł, kiedy rodzice sami chcą zadecydować o tym, kto będzie wspierał w opiece ich dziecko. A i może to być niania, może to być członkini, członek rodziny. Mamy świadczenie aktywnie w żłobku, które zastąpiło funkcjonujące wcześniej dofinansowanie do żłobka w wysokości 400 zł. Nasze świadczenie to kwota aż do 1500 zł, która stanowi gigantyczne wsparcie dla rodziców, których dzieci są pod opieką instytucjonalną. Tam się rozwijają, mają kontakt z rówieśnikami. Jeżeli oczywiście dziecko ma stwierdzoną niepełnosprawność, to ta kwota świadczenia jest wyższa o 400 zł. Środki są te przekazywane bezpośrednio na konto organizatora opieki. Natomiast świadczenie aktywnie w żłobku zastępuje wcześniej funkcjonujący rodzinny kapitał opiekuńczy, który obowiązywał od drugiego dziecka. Teraz każdy rodzic, każdego dziecka będzie mógł skorzystać ze świadczenia w wysokości 500 zł. I tak jak powiedziałam, wybór świadczenia należy wyłącznie do rodziców. Stworzyliśmy system kompleksowy dający wybór, możliwość decydowania o tym, co jest najlepsze dla dzieci i o tym, jaka forma wsparcia jest najbardziej odpowiednia. I oczywiście zaznaczamy, że program cieszy się ogromną popularnością i zgodnie z danymi przekazanymi nam przez ZUS, który realizuje to zadanie, na koniec dnia 18 listopada bieżącego roku rodzice złożyli w sumie nieco ponad 388 tysięcy wniosków o świadczenie aktywnych rodziców, które będą obejmowały 395 tysięcy dzieci. Jak to wygląda, jeżeli chodzi o zainteresowanie poszczególnymi świadczeniami? Na aktywnie w domu otrzymaliśmy 100 tysięcy 831 wniosków na 102 tysiące 590 dzieci. Aktywni rodzice w pracy to 107 tysięcy wniosków 575 na 109 tysięcy 602 dzieci. Aktywnie w żłobku otrzymaliśmy najwięcej wniosków, bo 179 tysięcy 927 na 182 tysiące 852 dzieci. To pokazuje, jak potrzebna była ta inwestycja w sektor opieki instytucjonalnej nad dziećmi. Program nie tylko wpływa pozytywnie na budżety domowe rodzin, ale wspiera możliwość powrotu do aktywności zawodowej i zabezpieczenie tej podstawowej potrzeby, którą my jako rodzice mamy, czyli właśnie takiego poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji, że wtedy, kiedy pojawia się nowy członek rodziny i kiedy my kończymy ten okres urlopowy, to wiemy i możemy sami decydować o tym, co będzie dalej działo się z naszym dzieckiem i pod czyją opieką chcemy, żeby dziecko dalej się rozwijało. To, co jest dla nas niezwykle ważne, to to, jaki skok poczyniliśmy, jeżeli chodzi o opiekę instytucjonalną. Żłobki do tej pory przy wsparciu 400 zł były bardzo drogie, właściwie dla wielu rodzin totalnie nieosiągalne. Istniała ta nie tylko bariera terytorialna, że tych żłobków po prostu nie było, ale przede wszystkim bariera finansowa. Żłobki były nieosiągalne finansowo dla wielu osób, tylko ci o najbardziej zasobnym portfelu mogli z tego skorzystać. Więc 1 września 2024 roku, zanim program Aktywny Rodzic wszedł w życie, w skali całego kraju było zaledwie 22 400 bezpłatnych miejsc w żłobkach i one były oczywiście głównie w Warszawie, gdzie ten program mieliśmy przyjemność wprowadzać. A po wprowadzeniu programu Aktywny Rodzic bezpłatnych miejsc opieki w publicznych żłobkach jest ponad 173 tysiące. Szanowni Państwo, to są dane tylko za październik, więc jest to wzrost o ponad 150 tysięcy bezpłatnych miejsc opieki w opiece instytucjonalnej. Stworzyliśmy powszechny do nich dostęp. One są naprawdę dostępne dla rodziców dzieci i mamy te bezpłatne miejsca w publicznych żłobkach nie tylko w Warszawie, ale w Gdańsku, Sopocie, Łodzi, Koszalinie, Katowicach, Wrocławiu i wielu, wielu innych miastach. Realizujemy obietnice, wywiązujemy się ze swoich zobowiązań, tworzymy dostępną opiekę nad dziećmi i dajemy rodzicom możliwość dokonywania decyzji i wyboru, jaka forma wsparcia, kompleksowego wsparcia jest dla nich najbardziej odpowiednia. Dziękuję. Dziękuję bardzo Pani Minister. Pytanie dodatkowe zada Pani Poseł Torota Marek, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. Szanowna Pani Marszałek, Szanowna Pani Ministro, Wysoka Izbo. Pani Ministro, ja chciałabym podziękować za dotychczasowe wyjaśnienia, niemniej jednak chciałabym dopytać, jak ministerstwo zapatruje się na kwestie powstawania nowych placówek opieki dla dzieci do lat 3. Czy zdaniem ministerstwa, dzięki programowi Aktywny Rodzic, a szczególnie jego komponentowi, programowi Aktywnie w Żłobku, wzrośnie liczba takich placówek? I w jakim czasie może to nastąpić? Szczególnie interesuje mnie kwestia eliminacji tzw. białych plam, czyli obszarów, gdzie do tej pory rodzice nie mieli dostępu do opieki żłobkowej. Dotyczy to głównie mniejszych gmin, mniejszych miejscowości. Czy według Pani Minister program ten pozwoli na szybkie i skuteczne wypełnienie tej luki, tak aby rodzice w różnych częściach naszego kraju mieli otwarty dostęp do placówek opieki nad dziećmi? Dziękuję. Dziękuję Pani Poseł. Odpowiedzi udzieli Sekretarz Stanów w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Pani Minister Aleksandra Gajewska. Zapraszam Pani Minister. Szanowna Pani Marszałkini, Szanowni Państwo, Wysoka Izbo. Jest tak, że te programy, które tworzymy, one mają się uzupełniać. Mają kompleksowo pomagać rodzicom w tych wyzwaniach, które są przed nimi w pierwszych latach życia dzieci. Więc mamy program Aktywny Rodzic, w którym znajduje się ten komponent i świadczenie aktywnie w żłobku. I dzięki temu mamy zapewnione finansowanie opieki wczesnodziecięcej. Tak jak mówiłam, jest to już ponad 173 tys. miejsc, w których ta opieka jest bezpłatna. Natomiast najważniejsze jest również to, by poza likwidowaniem tej bariery finansowej likwidować też barierę terytorialną. To oznacza likwidowanie białych plam, czyli miejsc, w których w ogóle rodzice nie mogą dokonywać tego wyboru, bo nie ma żadnej placówki, w której mogłyby być ich dzieci. Dlatego w ramach programu Aktywny Maluch przekazujemy znowu rekordowe środki, czyli 6,5 mld zł, by powstawały nowe miejsca opieki. I takich miejsc do końca 2026 roku powstanie około 100 tysięcy. Ale żeby wychodzić naprzeciw oczekiwaniom lokalnym i tych lokalnych społeczności, po szeregu spotkań, właściwie w każdym regionie, skierowaliśmy do nich również taki program Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie. I tutaj mamy również alokację środków krajowych, gdzie wspieramy właśnie te gminy, w których nigdy nie było żadnej instytucji opieki i one nie czują się gotowe, żeby tworzyć nowe instytucje. I tutaj przekazujemy im środki na taką najbardziej rodzinną formę, najmniejszą formę opieki, która też dla rodziców może być przekonująca, by tam właśnie ich dzieci mogły się rozwijać. I już widzimy tego efekty, mimo że dopiero kilkanaście miesięcy pracujemy w tym obszarze. I przykładowo mogę powiedzieć, że w 2023 roku było 1109 białych plam. Na koniec 2023 roku było to 1105 białych plam. A dzięki naszym programom, głównie temu Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie, jest ich teraz 986. Na podstawie zawartych już umów o dofinansowanie na tworzenie nowych miejsc w ramach aktywnego malucha szacuje się, że liczba białych plam spadnie do około 680. Jeszcze sporo przed nami, ale już Państwo widzą, jak gigantyczne postępy wykonujemy. Jak zmieniamy rzeczywistość w lokalnych społecznościach. Jak tworzymy powszechny dostęp do usług społecznych, do usług opieki wczesnodziecięcej, tak by zaspokoić potrzeby najmłodszych, ale też dać poczucie stabilizacji i bezpieczeństwa ich rodziców. Chciałabym też Państwa poinformować, że tworzymy Akademię Wsparcia Rozwoju Opieki Wczesnodziecięcej i będziemy robić wszystko, by wyposażać osoby, które zajmują się na co dzień opieką, które organizują tę opiekę, ale także rodziców w niezbędną wiedzę i świadomość, jak opieka wczesnodziecięca, kontakty rówieśnicze, rozwój kognitywny. Koncentracja na tym wpływa na dobry rozwój małych dzieci. Zapoczątkowaliśmy ten proces, postawiliśmy pierwsze ważne kroki. Mówimy o systemowym i kompleksowym wsparciu rodzin i będziemy te działania kontynuować. Mam nadzieję, że z dalszym Państwa ogromnym wsparciem, za które dziękuję zarówno tutaj w Sejmie, ale i w terenie, gdzie ta pomoc jest niezwykle potrzebna. Dziękuję Państwu. Dziękuję bardzo, Pani Minister.