Katarzyna Osos pyta o skutki pożarów odpadów niebezpiecznych

Przechodzimy do pytania następnego. Pytanie następne zada pani poseł Katarzyna Osos, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska w sprawie działania podjęty przez byłą minister klimatu i środowiska w związku z pożarami odpadów niebezpiecznych do ministra klimatu i środowiska. Zapraszam pani poseł. Dziękuję. Pani marszałek, wysoka izbo. W maju 2023 roku został opublikowany raport NIK, który wskazuje, że ponad 750 składowisk odpadów spłonęło w latach 2017-2022. Ile składowisk odpadów niebezpiecznych znajduje się w Polsce obecnie? W Przylepie znajdowało się prawie 5 tys. ton odpadów niebezpiecznych. Po pożarze w lipcu 2023 roku zrobiono badania, które dziś również potwierdza prokuratura. Wynika, że doszło do zanieczyszczenia w zakresie wody, powietrza, ziemi. Do atmosfery dostało się bardzo dużo materiałów niebezpiecznych, metali ciężkich i rakotwórczych, które z pewnością będą oddziaływać na zdrowie i życie ludzi. I teraz pytania. Czy jakie, a jeżeli tak, to jakie zostały podjęte konkretne działania w celu zadbania o zdrowie i życie mieszkańców Przylepu i okolic oraz innych miejscowości po pożarach, składowisk odpadów niebezpiecznych? Czy rząd PiS miał program i środki na likwidację tych odpadów? W jakiej wysokości? Kto realizował ten program? Ile przez ostatnie lata udało się zutylizować takich składowisk? Ile samorządów? I jeżeli Państwo posiadacie taką wiedzę, na jaką kwotę uzyskało dofinansowanie z Narodowego Funduszu na usunięcie odpadów? Czy został stworzony system inwentaryzacji nielegalnie deponowanych odpadów z kwalifikacją pod kątem pilności ich usunięcia? I czy takie składowiska są monitorowane? Dziękuję. Dziękuję Pani Poseł. O udzielenie odpowiedzi proszę Panią Minister Anię Tysowińską, Minister Klimatu i Środowiska. Szanowna Pani Marszałek, Panie Posłanki i Panowie Pasłowie, bardzo dziękuję za to pytanie. Ono jest dosyć szczegółowe, dlatego prawdopodobnie część odpowiedzi otrzyma Pani na piśmie. Natomiast zacznę od tego, co poprzedni rząd zrobił, bo tego wymaga ode mnie uczciwość i obiektywizm, a potem przejdę do tego, czego nie zrobił. W 2018 roku po licznych pożarach składowisk, które wybuchły w całej Polsce, rząd przygotował rozwiązania prawne, które były krokiem w kierunku rozwiązania tego problemu. Przede wszystkim wprowadzono bardziej restrykcyjne przepisy polegające na zaostrzeniu wymagań dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie gospodarki odpadami. To były m.in. przepisy dotyczące wymagań przeciwpożarowych, warunków magazynowania odpadów, warunków do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli, czyli kamer na składowiskach oraz konieczność ustanowienia finansowego zabezpieczenia roszczeń. Zwiększono również sankcje za naruszenie przepisów ustawy o odpadach. Jednocześnie w celu zwiększenia skuteczności realizacji zadań przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska i stworzenia warunków do efektywnej bawalki z szarą strefą, w ostatnich latach wprowadzone zostały również zmiany w ustawie o Inspekcji Ochrony Środowiska. M.in. to jest brak obowiązku informowania podmiotu o planowanym wszczęciu po kontroli. Dopuszczono nowe narzędzia dla inspektorów i joś, które mogą być wykorzystywane bez konieczności okazywania legitymacji. Np. to jest obserwacja dronami, wykorzystanie zdjęć satelitarnych, rejestracja obrazu i dźwięku. Te wprowadzone zmiany w przepisach stanowią zmianę systemową, to trzeba przyznać, ale to nie znaczy, że te zmiany już są wdrożone i to nie znaczy, że problem one rozwiązały. Aktualnie nadal trwa etap dostosowawczy posiadanych przez podmioty decyzji administracyjnych w zakresie gospodarki odpadami. Do tych przepisów wprowadzonych w 2018 roku, w tym również wymagań dotyczących ochrony przeciwpażarowej. Czyli nie wszystkie podmioty jeszcze spełniają już nowe przepisy. Według stanu na 31 stycznia ubiegłego roku około 24% postępowań administracyjnych w sprawie dostosowania posiadanych przez podmioty decyzji nie zostało zakończonych. Obecnie trwa analiza aktualizacji tego stanu. Resort Klimatu i Środowiska wystosował pisma do marszałków województw i aktualnie zbieramy te dane, czy nastąpił progres w tym zakresie. Trzeba też powiedzieć, że dostosowanie do tych nowych wymagań stanowiło duże wyzwanie dla sektora gospodarki odpadami, zarówno organizacyjne, jak i finansowe. Ale jest niezwykle ważne, aby ten proces dokończyć. Powiedziałam o tym, co rząd zrobił, natomiast muszę też powiedzieć, czego nie zrobił. Po pierwsze, poprzedni rząd nie zabezpieczył środków na usuwanie nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych przede wszystkim. Sprzątanie, szanowni państwo, kosztuje, a samorządy po latach przykręcania kurka nie mają wolnych środków na usuwanie składowisk. Nowy rząd już na samym początku swojej kadencji zabezpieczył w budżecie środki na 2024 rok w kwocie 153 mln zł. I choć środki te nie są wystarczające, to jednak pokazujemy, że jest to jeden z naszych priorytetów, który zapisaliśmy w umowie koalicyjnej. Po drugie, poprzedni rząd nie wypracował transparentnych reguł wydatkowania pieniędzy. Aktualnie w Resorcie Klimatu i Środowiska trwają prace nad stworzeniem możliwości wydatkowania środków z budżetu na usunięcie nielegalnie zgromadzonych odpadów. Jednocześnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska przygotowuje ocenę ryzyka miejsc nielegalne na gromadzonych odpadów niebezpiecznych, mogących szczególnie zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi. Ta diagnoza będzie stanowić bazę do wypracowania metodologii wydatkowania pieniędzy w tym roku i w kolejnych latach. Po trzecie, poprzedni rząd nie wypracował przepisów, które zapobiegałyby powstawaniu nowych nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych. Obecnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska dopiero zaczyna wypracowywać te działania prewencyjne, takie jak np. rozszerzona odpowiedzialność producencka dla odpadów niebezpiecznych, tak aby producent odpadu niebezpiecznego zagwarantował trwałe jego unieszkodliwienie, a nie tylko oddawał je firmie i w kwitach mu się wszystko zgadza. Podsumowując, zmiany wprowadzone w 2018 roku były potrzebne i obecny rząd kontynuuje jej wdrożenie, ale jest jeszcze wiele do zrobienia w zakresie finansowania, transparentności, przyznawania środków oraz prewencji. Jeżeli tego nie rozwiążemy, nie rozwiążemy trwale problemu nielegalnych odpadów, o czym świadczy chociażby fakt, że w trakcie rządów PiS powstało wiele nowych składowisk nielegalnych, jak choćby wielkie składowisko w Rogowcu koło Bełchatowa. I na koniec, ponieważ zostało mi jeszcze 30 sekund, podam liczby, jeżeli chodzi o pożary. W 2018 roku sumaryczna liczba pożarów na składowiskach odpadów to było 243, a w 2022 to jest 55, czyli ponad czterokrotny spadek. Czyli widzimy, że skutek był jednak. Również liczba pożarów dużych się zmniejszyła. W 2018 roku to było 53, w 2022 roku 11. Oczywiście każdy pożar jest po prostu wielkim, wielkim wyzwaniem. Tak jak ten pożar w przylepie, pozwoli pani posłanka, że na szczegółowe pytania odpowiem pisemnie. Dziękuję bardzo. Dziękuję pani minister. Czy pani poseł chce zadać pytanie dodatkowe? Nie, bo tutaj akurat pani minister wyczerpała już na te pytania, które miałam właśnie o przyszłość, czyli o harmonogram prac ministerstwa w tym zakresie. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Dziękuję.