Marcin Horała: Pula taborowa CPK na pociągi dużych prędkości

Dzień dobry, nazywam się Konrad Majszyk, jestem rzecznikiem spółki Centralny Port Komunikacyjny. CPK to lotnisko, ale nie tylko lotnisko, ale też kolej, czyli bardzo zaawansowane projektowanie linii kolejowych. O tym mówimy już dawno, a dzisiaj idziemy krok dalej. Mówimy o tym, że CPK to nie tylko lotnisko, nie tylko infrastruktura kolejowa, ale też tabor, bo trudno sobie wyobrazić sprawne wykorzystanie infrastruktury bez nowoczesnego taboru. No i teraz, żeby pozyskać tabor, to należy to zrobić w sposób rozsądny, kompleksowy i patrząc daleko poza horyzont. O tym, m.in. o tym, bo tych informacji kolejowych dzisiaj jest więcej, opowiedzą Państwu uczestnicy konferencji prasowej. Jako pierwszy pan minister Marcin Chorała, wiceminister funduszy i polityki regionalnej, pełnomocnik rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego, Panie Ministrze, zapraszam na scenę i poproszę o zabranie głosu. Szanowni Państwo, jak już mam nadzieję wszyscy wiedzą, Centralny Port Komunikacyjny to program inwestycyjny łączący w sobie cały szereg projektów, w którym takim flagowym, najbardziej znanym jest budowa międzykontynentalnego lotniska. Ale pod względem liczby projektów, czy pod względem też kosztów, nakładów, tym komponentem, który jest największy, jest komponent kolejowy. To budowa blisko 2000 km nowych linii kolejowych, remont kolejnych kilku tysięcy kilometrów, utworzenie w Polsce systemu kolei dużych prędkości, którego do tej pory nie mamy. Jednocześnie oczywiście z tej infrastruktury, bo CPK to przede wszystkim inwestor tworzący infrastrukturę, korzystać będą przewoźnicy. Sytuacja po stronie przewoźników, po stronie taboru, który w Polsce funkcjonuje, nie jest w tym momencie najlepsza. Dane Urzędu Transportu Kolejowego wskazują, że w przeciągu najbliższych 10 lat dotrzemy do punktu, w którym ponad 90% wagonów i ponad 70% elektrycznych zespołów trakcyjnych w Polsce ma ponad 40 lat, co zasadniczo kwalifikowałoby je już do odstawienia czy zezłomowania. Jednocześnie polscy przewoźnicy grupa PKP, Polregio muszą przygotować się do dużych zakupów taborowych, żeby tylko podtrzymać swoje zdolności przewozowe obecnie, a potrzebne będą przecież również zdolności całkiem nowe, zdolności do obsługiwania przewozów w standardzie kolei dużych prędkości, czy wreszcie zdolność do obsłużenia dynamicznie rosnącego transportu kolejowego w Polsce. Dość powiedzieć, że w zeszłym roku rekordowym pod tym względem i to już właściwie tak powinno być co roku, że będziemy te rekordy bili. Polska Kolej przewiozła ponad 340 milionów pasażerów rocznie. Także można powiedzieć i samo obsłużenie dotychczasowego poziomu ruchu kolejowego wymagałoby dużych zakupów taborowych i wymaga dużych zakupów taborowych. Do tego jeszcze przewidywany jest dynamiczny wzrost i do tego jeszcze zupełnie nowy standard, nowa jakość kolej dużych prędkości wtedy, kiedy CPK zacznie oddawać do użytku swoje inwestycje kolejowe. Mamy więc bardzo dużą potrzebę zakupu nowego taboru. Z drugiej strony ten zakup, który szacujemy na około 100 zestawów trakcyjnych, co najmniej 100 zestawów trakcyjnych, czy w pierwszym zakupie 100 zestawów trakcyjnych, kiedy ten system kolei dużych prędkości budowany przez CPK zacznie funkcjonować. Docelowo to może nawet dojść do 200 zestawów. To będzie w danym momencie pewnie jedno z największych, a może się zdarzyć, że w danym roku największe tego rodzaju zamówienie na świecie. Bardzo na tym zależy, żeby był to tabor w maksymalnym stopniu budowany w Polsce, żeby również polskie firmy przy tej okazji, przy okazji tego zamówienia mogły zdobywać nowe zdolności, nowe możliwości techniczne, które później umożliwią im konkurowanie w tym sektorze taboru kolei dużych prędkości na całym świecie. Niewiele firm, niewiele krajów na świecie posiada takie zdolności. To jest bardzo dobry dochodowy rynek, więc byłoby czymś nie do wybaczenia, gdy przy okazji tak dużego zamówienia w Polsce nie zbudować zdolności i kompetencji po polskiej stronie do budowy tego rodzaju taboru i do konkurowania na tym rynku później już również przy innych zamówieniach. Wreszcie kolejny z czynników, z którym musimy się liczyć, to to, że od przyszłego roku wchodzą kolejne nowe unijne regulowania pakietu mobilności, które powodują, że dostęp do infrastruktury kolejowej, przewozy będą oferowane na zasadzie przetargów, otwartych przetargów, więc również przewoźnicy spoza Polski będą mogli konkurować o oferowanie przewozów na polskich torach, będą mogli wchodzić na ten rynek. No i teraz jak odpowiedzieć na te wszystkie wyzwania? Tą odpowiedzią jest koncepcja pulu taborowego CPK. Ona wynika z niedawno przyjętej przez rząd uchwały w tej sprawie, także będziemy ten pól i to jest najważniejsza informacja dzisiaj tworzyć. Co to oznacza? To CPK zamówi właśnie ten pakiet w pierwszej kolejności około 100 zestawów trakcyjnych na potrzeby kolei dużych prędkości, spełniających techniczne wymagania, czasem specyficzne, kompatybilnych z tą infrastrukturą, które budujemy. I następnie polscy przewoźnicy, wszyscy przewoźnicy, ale przede wszystkim zależy nam na tych polskich, będą mogli dzierżawić, leasingować ten tabor pod określone przewozy w ramach korzystania z infrastruktury CPK. Dzięki temu będziemy po pierwsze mieli wpływ na to, w jaki sposób, jakie konsorcjum nam dostarczy tych zestawów, tych pociągów. Tak jak mówię, zależy nam na tym, żeby jak największy był udział polskich producentów w tym konsorcjum, żeby przy tej okazji budowali swoje kompetencje. Po drugie, polscy przewoźnicy, którzy przecież nie są w najlepszych kondycji finansowej, nie będą musieli na siebie brać ryzyka finansowego zakupu taboru, jednocześnie startując w otwartych przetargach o przewozy, czyli nie będą w ryzyku, że poniosą duże koszty, żeby zakupić tabor, a potem na przykład zdarzy im się przegrać przetarg i te koszty finansowe nie znajdą zrównoważenia we wpływach, bo na przykład nie będą obsługiwać danej trasy. To w ramach CPK będzie przetarg na dostarczanie przewozów razem z leasingiem odpowiedniego taboru, więc ten cały ciężar finansowy zakupu taboru nie będzie po stronie przewoźnika i dzięki temu polscy przewoźnicy będą mogli uzyskać dostęp do taboru najwyższej światowej jakości, spełniającego kryteria techniczne, czy techniczne wymogi infrastruktury tworzonej w ramach CPK. Wreszcie, ponieważ podmiot gospodarczy, spółka oferująca, czy leasingująca tabor będzie miała przychody, więc można tutaj zbudować model finansowy, który spowoduje, że znacząca większość kosztu finansowego będzie po stronie finansowania komercyjnego. Ten cały projekt nie będzie znacząco obciążał polskiego podatnika. Te wszystkie cele możemy osiągnąć i osiągniemy dzięki utworzeniu właśnie pulu taborowego w ramach Centralnego Portu Komunikacyjnego. To jest ten moment, przypomnę, że te prace budowlane, pierwsze przygotowawcze prace budowlane przy projektach związanych z CPK już się rozpoczęły. Przypomnę, że już trwają prace, chociażby palowanie fundamentów pod budowę od tunelu kolei dużych prędkości. W Łodzi cały szereg innych projektów rozpoczęła się ich faza wykonawcza, więc to jest ten odpowiedni moment, żeby z kilkuletnim wyprzedzeniem, bo te procesy zamówień, budowy, tworzenia taboru to nie są takie z dnia na dzień. Musi być na to czas. Gdyby tego czasu nie było, to właśnie by się skończyło tak zwanym zamówieniem spółki, gdzie gotowe rozwiązania wtedy w 100% zagraniczne bylibyśmy zmuszeni kupować, przewidujemy tą sytuację z wyprzedzeniem i na kilka lat wcześniej zaczynamy tworzenie owego polu taborowego, żeby wszystkie korzyści związane z budową CPK w pełni zostały przez Polskę wykorzystane. Żeby była to możliwość pozyskania taboru przez polskich przewoźników, żeby była to możliwość rozwoju kompetencji, zdolności technicznych, no i po prostu zarabiania pieniędzy przez polskich producentów taboru i podzespołów do taboru i wreszcie, żeby na końcu pasażerowie mogli korzystać z przewozów najwyższej jakości, najwyższego standardu technicznego, korzystających z wszystkiego tego, co najlepsze w światowym świecie kolejowym. To jest ta najważniejsza kolejna dobra wiadomość dzisiaj w ramach programu CPK. Bardzo dziękuję. Panie Ministrze, a czy coś o Białej Księdze jeszcze będzie Pan wspomniał? Nie, to już Pan Prezes. Dobrze, zapraszam na scenę Pana Prezesa Mikołaja Wilda, Prezesa Spółki Centralny Port Komunikacyjny. Temat zakupy taborowe, pól taborowy i może jedno zdanie o Białej Księdze. Myślę, że nawet trochę więcej. Szanowni Państwo, dwa dni temu minęło sześć lat od przyjęcia koncepcji CPK przez polski rząd. W tym czasie określiliśmy potoki pasażerskie, które będą korzystać z nowej infrastruktury w ramach pasażerskiego modelu transportowego. W tym czasie przeprowadziliśmy konsultacje w ramach strategicznego studium lokalizacyjnego wszystkich planowanych tras kolejowych. W tym czasie również przygotowaliśmy studia techniczno-ekonomiczno-środowiskowe, ponieważ toczą się, bądź już zostały ukończone studia techniczno-ekonomiczno-środowiskowe, czyli STESie dla 1600 km tras kolejowych. Toczą się postępowania środowiskowe i tak jak powiedział Pan Minister, rozpoczęły się również prace budowlane, zasadnicze prace budowlane przy tunelu łódzkim, najbardziej zaawansowanej z naszych inwestycji. Jednak sama infrastruktura to nie wszystko. Nie można wprowadzić systemu kolei dużych prędkości do Polski bez holistycznego podejścia do całego sektora kolejowego. Dlatego poza angażowaniem się w pracę nad rozbudową infrastruktury skupiliśmy się również nad wykształceniem na potrzeby Rzeczpospolitej narzędzi, które pomogą nam lepiej planować i lepiej zarządzać ruchem kolejowym. Takim narzędziem obok tzw. pasażerskiego modelu transportowego jest stworzony na potrzeby również prowadzenia ruchu towarowego towarowy model transportowy. Także przygotowany wspólnie z Ministerstwem Infrastruktury, horyzontalny rozkład jazdy, wypracowane podejście, które rekomendujemy, jeżeli chodzi o podejście do zbliżających się wielkimi krokami liberalizacji rynku kolejowego. Także przygotowanie koncepcji intermodalnej, która ma zapewnić obsługę, optymalne ukształtowanie oferty cargo w zakresie transportu kolejowego. Ten cały wysiłek analityczny naszych ekspertów został zawarty w Białej Księdze i którą udostępniamy do Państwa wglądu, do dyskusji, do komentowania. Jednak te narzędzia analityczne wciąż byłyby zbyt mało bez podjęcia decyzji w zakresie taboru. Braki w zakresie taboru są jedną z większych barier, zarówno jeśli chodzi o wejście na rynek kolejowy, jak i o świadczenie oferty, jak i o świadczenie usług kolejowych. Dlatego już na poziomie Komisji Europejskiej organizator transportu został upoważniony do wynajmowania swojego taboru podmiotom, które chcą świadczyć usługi przewozu. Jest to zaakceptowane na poziomie Unii Europejskiej. I teraz korzyści z takiego rozwiązania. Po pierwsze korzystają przewoźnicy, ponieważ tak jak to zostało opowiedziane nie muszą ponosić skokowych, dużych nakładów inwestycyjnych na zakup nowego taboru. Lepsze rozwiązanie to jest wynajmowanie tego taboru, tak jak wiele firm leasinguje swoje samochody. Drugi, z perspektywy producentów jesteśmy w stanie doprowadzić do standaryzacji produkowanego taboru w Polsce, czyli uciec od tej dramatycznej sytuacji, gdy w jednej hali produkcyjnej produkowane są dla kilku zamawiających trzy różne pociągi o różnych charakterystykach. Jak wiemy, prowadziło to do wielu zawirowań, do obniżonej jakości. I trzeci, jesteśmy w stanie zaoferować pasażerom tabor, który jest w maksymalny sposób dostosowany do infrastruktury, którą budujemy. Dlatego też bardzo cieszymy się, że równolegle z programem wieloletnim przyjętym przez rząd została przyjęta koncepcja taborowa. I w programie wieloletnim przyjętym przez rząd zostały przewidziane środki na realizację tej koncepcji, na realizację pulu taborowego w ramach Centralnego Portu Komunikacyjnego. Co to oznacza? Oznacza to, że pociągi, które zostaną wypracowane i które zostaną stworzone, będą w maksymalnym stopniu dostosowane do infrastruktury budowanej przez Centralny Portu Komunikacyjny. A jednocześnie dzięki temu, że mówimy o zakupach znacznie większych niż te, które pochodziłyby od poszczególnych przewoźników, jesteśmy w stanie uzyskać, mówiąc w cudzysłowie, ceny hurtowe, czyli jesteśmy w sposób wydatny obniżyć ceny jednostkowe, co jest korzystne z punktu widzenia również przewoźników, którzy będą chcieli operować na polskim rynku. To tabor jest ostatnim, jest domknięciem systemu kolejowego przygotowywanego przez nas w ramach programu CPK. Dziękuję. Bardzo dziękuję, panie prezesie, za to takie całościowe, kompleksowe, jak pan powiedział, holistyczne podejście. Zakupy taborowe, koncepcja pulu taborowego, program wieloletni. Co do Białej Księgi, o której także wspominaliśmy, to ona jest do przeczytania na naszej stronie cpk.pl. Zapraszam, to jest naprawdę kopalnia informacji i to nie teoretycznych, ale takich, które my na bieżąco wykorzystujemy, projektując linie kolejowe. Jeśli są pytania w temacie tej konferencji, to zachęcam. Jeśli nie dotyczące konferencji, to możemy już zadać i nagrywać po. Widzę, że jest pytanie. Kuba Madriasz, Rynek Kolejowy, proszę. Ja mam takie pytanie, w jaki sposób na gruncie prawa zamówień publicznych zapewnimy to, żeby to polskie firmy realizowały to zlecenie? Oczywiście wymaga odpowiedniej specyfikacji procesu postępowania, na przykład korzystanie z narzędzia takiego, jakim jest partnerstwo innowacyjne, gdzie nie zamawiamy gotowego już produktu, który w tym momencie istnieje, tylko wybieramy partnera do wspólnego wytworzenia tego produktu, co znacząco ułatwia wybór taki, żeby przewidywał on wyższy lokal content. Są tutaj jednak w gruncie prawa europejskiego bardzo dobre doświadczenia, na przykład TGV, zakupy nowych partii taboru. Zamierzamy z nich skorzystać i podobnie działać w naszym przypadku. Dziękuję bardzo. Krzysztof Śmietana, Dziennik Gazeta Prawna. Dzień dobry. Chciałem zapytać, ile będzie kosztować te wszystkie 100 pociągów? Jakie są szacunki i jak wygląda finansowanie tego zakupu? Myślę, że przy tej pierwszej partii 100 pociągów mówimy o kwocie gdzieś zbliżającej się do 10 miliardów złotych. Oczywiście dokładna kwota zależy od dokładnych rozwiązań technicznych i cen obowiązujących za kilka lat. Model finansowania jest tutaj dosyć podobny, nawet bym powiedział, jak w przypadku spółki lotniskowej, to znaczy większościowy udział po stronie Skarbu Państwa. Wieloletni Plan Finansowy przewiduje to kwotę 2 miliardów złotych. Do tego możliwość pozyskania inwestorów mniejszościowych i instrumenty dłużne, komercyjne, ponieważ taka spółka wynajmująca, leasingująca, tabor będzie spółką przychodową, generującą przychody, więc pod to można pewien model finansowania komercyjnego zbudować. To proponuję jeszcze jedno pytanie i przejdziemy już do rozmów bezpośrednich. Katarzyna Kapczyńska, Puls Biznesu. Katarzyna Kapczyńska, Puls Biznesu. Ja chciałam poprosić o doprecyzowanie, czy ten pierwszy etap 100 pojazdów to oznacza właśnie już 2030 rok, czy jakiś inny horyzont czasowy i czy już w jakimś stopniu są zaawansowane przygotowania do tworzenia spółki Rosco, czy kiedy tak naprawdę ona może zacząć funkcjonować? Oczywiście spółka jako spółka to może bardzo szybko zacząć funkcjonować, no bo to wiadomo, to jest pewien proces, tak, najpierw rejestrowania i później budowania. Oczywiście CPK jak do tej pory było cały czas w kontakcie z potencjalnymi dostawami taboru z rynkiem zarówno polskim, jak i międzynarodowym, więc to nie jest tak, że teraz zaczynamy od punktu zero. To po prostu przyszedł ten moment, kiedy ta koncepcja już dojrzała do tego, żeby nadać jej formę uchwały Rady Ministrów, żeby zapełnić jej finansowanie i rozpocząć te wszystkie procesy, że tak powiem, formalne. Natomiast w sensie faktycznym pewnego dialogu z rynkiem przygotowywania rozwiązań, no chociażby wspomina na to dzisiaj Biała Księga, wcześniej wypracowane standardy techniczne Kolei Dużych Prędkości w Polsce, także znacząca część tej pracy została wykonana, więc ten horyzont czasowy, o którym mówi pani redaktor, to tak, to mniej więcej właśnie taki. Bardzo dziękuję. Jeśli są pytania, zachęcam do zadawania ich bezpośrednio. Uczestnicy konferencji, zarówno pan minister, jak pan prezes, są do państwa dyspozycji. Zachęcam do pytań, zachęcam do nagrań i bardzo dziękuję za udział w tej konferencji prasowej. Dziękuję.