Adam Bodnar inauguruje Komisję Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego

Szanowni Państwo, w imieniu ministra sprawiedliwości prokuratora generalnego Adama Bodnara, wiceministra sprawiedliwości Zuzanny Rudzińskiej-Bluszcz oraz przewodniczącej Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego dr hab. Magdaleny Szafranek, witam wszystkich przybyłych na inauguracji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego. Szanowni Państwo, na podstawie paragrafu 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 marca 2024 roku w sprawie utworzenia organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, minister sprawiedliwości powołuje dr Marka Michalaka na honorowego przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego. Dr Marek Michalak jest dyrektorem Instytutu Praw Dziecka im. Janusza Korczaka, byłym życznikiem praw dziecka, jest też przewodniczącym Międzynarodowego Stowarzyszenia Janusza Korczaka, kanclerzem Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Szanowni Państwo, prezes Rady Ministrów Donald Tusk na wniosek ministra sprawiedliwości Adama Bodnara po zasięgnięciu opinii Magdaleny Szafranek, przewodniczącej Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego powołał członków komisji. Na podstawie paragrafu trzeciego ustęp drugi rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 marca 2024 roku w sprawie utworzenia organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego powołanie otrzymuje prof. dr hab. Jacek Wierciński na zastępcę przewodniczącej komisji, to wykładowca w katedrze Prawa Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych i ekspert Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych Profamilia. prof. dr hab. Tadeusz Biernat, wykładowca Wydziału Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza-Modrzewskiego. prof. dr hab. Prof. Uniwersytetu Szczecińskiego Kinga Flaga-Gieruszyńska, Kierownik Zespołu Badawczego Prawa Cywilnego, Procesowego, Prawa Medycznego i Nowych Technologii. prof. dr Sylwia Jastrzębska, Sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu, orzekająca w Wydziale Cywilnym i Rodzinnym. prof. dr Anna Krawczak, współzałożycielka interdyscyplinarnego zespołu badań nad dzieciństwem w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego, ekspertka Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. prof. dr Michał Kowalski, Naczelnik Wydziału Prawa Rodzinnego w Zespole Prawa Cywilnego Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, radca prawny. prof. dr Anna Mazurczak, adwokatka, dyrektorka Departamentu do Spraw Równego Traktowania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. prof. dr Anna Mazurczak, adwokatka, dyrektorka Departamentu do Spraw Równego Traktowania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. prof. Ewa Milewska-Celińska, adwokat w latach 2012-2018, doradca Rzecznika Praw Dziecka, były ekspert Komisji Polityki Społecznej Sejmu. prof. dr Dawson Kowalski, Dyrektorka Praw Rady Ministrów. prof. dr Jakub Pawliczak, radca prawny oraz adiunkt w Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. prof. dr Dawson Kowalski, dyrektorka Praw Rady Ministrów. prof. dr Dawson Kowalski, dyrektorka Departamentu do Spraw Rady Ministrów. Prof. dr hab. Małgorzata Pyziak-Szafnicka, kierownik Katedry Prawa Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, była członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, była reprezentantka Polski w Międzynarodowej Komisji Stanu Cywilnego w Strasburgu. Prof. Agnieszka Rękas, sędzia w stanie spoczynku, członkini Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej 15 lat, była członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego i Opiekuńczego przy Rzeczniku Praw Dziecka. Prof. Dorota Trautman, sędzia przewodnicząca Wydziału Cywilnego Rodzinnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Warszawie. Ewa Ważny, sędzia wiceprezeska Sądu Okręgowego w Gdańsku, prezeska Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce. Prof. Agnieszka Rękas. Prof. Agnieszka Rękas. Prof. Agnieszka Rękas. Zostają również nieobecne dzisiaj dr hab. Maria Boratyńska, pracownik naukowy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Instytucie Prawa Cywilnego, członek Komitetu Bioetyki przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk oraz dr. Alina Prusinowska-Marek, kuratorka specjalistka w III Zespole Kuratorskiej Służby Sądowej w Sądzie Rejonowym w Grodzisku Mazowieckim, wykładowczyni Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Na podstawie paragrafu 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 marca 2024 roku w sprawie utworzenia organizacji trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego Minister Sprawiedliwości powołuje Dariusza Cieślika na sekretarza Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego. Sędziego Sądu Rejonowego w Toruniu delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości do Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich. Szanowni Państwo, serdecznie gratuluję i proszę o zabranie głosu Ministra Sprawiedliwości, prokuratora generalnego Adama Podnara. Szanowna Pani Przewodnicząca, szanowna Pani Ministro, szanowny Panie Honorowy Przewodniczący, drogie członkini i drodzy członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego. Drodzy Państwo, dla mnie dzisiejsze wydarzenie jest momentem wypełnienia, nazwałbym to w ten sposób, zobowiązania honorowego w stosunku do pana doktora Marka Michalaka, ponieważ pamiętam, że jak pan doktor kończył kadencję Rzecznika Praw Dziecka, jeszcze wtedy byłem Rzecznikiem Praw Obywatelskich, odbyła się taka miła uroczystość w biurze RPO i właśnie wtedy mówiłem, że to jest bardzo ważne, żebyśmy kontynuowali pracę, żeby ta praca, która została wykonana przez Komisję Godyfikacyjną Prawa Rodzinnego, która wtedy działała przez wiele lat w biurze Rzecznika Praw Dziecka, żeby ta praca nie poszła na marne. Cieszę się, że po tych kilku latach w zasadzie jesteśmy w zupełnie nowych okolicznościach społecznych, politycznych, prawnych i że możemy pracę kontynuować. I co więcej, możemy kontynuować w taki sposób, że to już nie jest tylko i wyłącznie praca, tak jak to jest w przypadku każdego urzędu rzecznikowskiego, taka powiedziałbym praca doradcza, ale praca, która ma i może mieć rzeczywisty wpływ na obowiązujące prawa. Bo tym się charakteryzują komisje kodyfikacyjne, że one doradzają Ministerstwu Sprawiedliwości, ale to później Ministerstwo Sprawiedliwości jest odpowiedzialne za przedstawianie projektów ustaw i za ich dalsze promowanie, procedowanie w rządzie, czy też w parlamencie. Także mam nadzieję, że dzięki Państwa pracy, dzięki Państwa zaangażowaniu uda nam się doprowadzić do tego, że zmierzymy się z bardzo trudną materią i faktycznie doprowadzimy do rzeczywistych, nie tylko korekt, ale być może głębszych reform, jeżeli chodzi o funkcjonowanie prawa rodzinnego, a ta praca wykonana przez zespół pod kierownictwem Pana Rzecznika Marka Michalaka nie pójdzie na marne. Bardzo dziękuję Pani Przewodniczącej za to, że zgodziła się objąć przewodniczenie komisji. I mam wrażenie, nie wiem czy Państwo, na pewno Państwo zauważyli, że trochę nam zajęło powołanie komisji od momentu wydania rozporządzenia przez Radę Ministrów. Ale to dlatego, że naprawdę staraliśmy się tak skonstruować komisję, aby reprezentować i różne środowiska zawodowe, i różne doświadczenia i żeby to było faktycznie takie miejsce, gdzie wiedza naukowa i bardzo takie głębokie doświadczenie, także wiedza prawnoporównawcza, patrzę tutaj na Panią Profesor Pyziak-Szafnicką, łączy się z praktyką. To znaczy z tym, że my nie tylko bujamy w obłokach naukowych, ale też staramy się odpowiedzieć na te wszystkie wyzwania, które są. To, że te wyzwania są olbrzymie, świadczy chociażby, może tak wspomnę, dzisiaj rano 6.40, zazwyczaj wtedy jakaś tam u mnie przynajmniej poranna toaleta, słucham radia Tok FM i okazuje się, że jeden z najwybitniejszych dziennikarzy zajmujących się prawami dziecka, pan redaktor Michał Janczura, odnotował fakt tego, że dzisiaj startuje komisja. Ale odnotował to nie dlatego, że po prostu zwraca uwagę na jakieś tutaj rozwiązania instytucjonalne, ale dlatego, że po prostu startuje z kolejnym cyklem podcastów, które, no każda z tych serii jest po prostu przerażającym stanem funkcjonowania polskiego prawa, tym jak polskich instytucji i tym jak to wszystko z jednej strony jest, a z drugiej strony jak przychodzi co do czego, to okazuje się, że nie działa, albo nie działa tak jak powinno. I zdaję sobie sprawę z tego, że to nie jest tylko i wyłącznie kwestia regulacji, ale także kwestia dotycząca po prostu funkcjonowania poszczególnych instytucji. Patrzę na przedstawicielki wymiaru sprawiedliwości, przewlekłości postępowania, czy też pewnych niedoskonałości związanych, czy z funkcjonowaniem różnych instytucji procesowych, czy wreszcie z opiniowaniem zespołów specjalistów sądowych. No tych problemów myślę, że jest po prostu mnóstwo, z którymi musimy sobie radzić. I dlatego też, drodzy Państwo, ja mam taką nadzieję, że Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego, oczywiście siłą rzeczy musi się skupiać na regulacjach, ale będzie brała pod uwagę praktykę, jak to wszystko działa w praktyce. I nawet jeżeli Państwo będą wiedzieli, że coś z punktu widzenia legislacyjnego jest trudne do ugryzienia, albo być może to nie jest nie tędy droga, żeby legislacyjnie pewne rzeczy rozwiązywać, to żeby Państwo będą wykorzystywali swój czas, swoją wiedzę i Waszą dyskusję po to, aby nam po prostu sugerować, co powinniśmy zrobić na poziomie praktycznym, aby zwiększyć jakość funkcjonowania sądownictwa rodzinnego i rozstrzygania sporów rodzinnych. Drodzy Państwo, Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego startuje w momencie, w którym mierzymy się z szerszym problemem kryzysu praworządności, ale też, i myślę, że nawet te kilka lat, które upłynęły od czasu zakończenia pracy Komisji w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, to są te czasy, w których następuje gwałtowny, gwałtowna zmiana, jeżeli chodzi o obraz naszego życia społecznego. Także jeżeli chodzi o kwestie praw rodzicielskich. Dla przykładu pamiętam, że tutaj 16 i 17 maja przed ministerstwem mieliśmy dwie demonstracje. Jednego dnia to były matki pokrzywdzone, drugiego dnia to byli ojcowie. I ja sam pamiętam, jak w Biurze RPO organizowałem taką inicjatywę, Kongres Praw Rodzicielskich, gdzie widzieliśmy taki wyraźny rozdźwięk między regulacjami prawnymi, a tym, jak się zmieniło społeczeństwo. Chociażby w kontekście, także w kontekście roli męskich w wychowywaniu dzieci, czy zwłaszcza w różnych sytuacjach kryzysowych po rozwodach. Nie bez przyczyny też konstytucja nawet nasza, prawda, nie mówi o tacierzyństwie, tylko mówi tylko i wyłącznie o macierzyństwie. To, co samo w sobie jest też symboliczne. Nawet swego czasu był postulat, żeby właśnie pod tym kątem zmienić konstytucję i to uwzględnić. Ale to jest jeden z wielu problemów, to znaczy ta głęboka zmiana społeczna i na ile prawo i na ile funkcjonowanie państwa za tym podąża. Ale patrzę na panią mecenas Mazurczak i jak widzę panią mecenas Mazurczak, to widzę jednocześnie tęczowe rodziny, które są wielkim wyzwaniem z punktu widzenia prawa regulacyjnego, prawa rodzinnego. I nie mam na myśli tylko i wyłącznie kwestii związków partnerskich, bo to jest problematyka, którą się zajmuje Ministerstwo do Spraw Równości. I mam nadzieję, że będzie się zajmować skutecznie. Natomiast wszelkie konsekwencje, które się z tym wiążą, z tym, że po prostu społeczeństwo się zmieniło. Wreszcie to, co jest też zmianą w ciągu tych ostatnich kilku lat, to to, że nasze społeczeństwo staje się wielokulturowe. A to, że staje się wielokulturowe, to powoduje cały szereg różnych konsekwencji dla nie tylko regulowania życia rodzinnego, ale też różnego rodzaju problemów związanych ze związkami transgranicznymi. Także ja myślę, że tych problemów, z których istnienia zdajemy sobie sprawę, jest mnóstwo. Natomiast mam takie nieprzyparte wrażenie, że brakowało przez ostatnie lata takiej głębokiej, porządnej, intelektualnej refleksji, w którym kierunku pójść, ale w taki sposób, żeby pewne rzeczy zmieniać organicznie, korzystać z dorobku nauki, korzystać z dotychczasowych doświadczeń, a nie dokonywać jakichś wielkich rewolucji. Bo to jest tak wrażliwa materia, że jest tyle przeciwstawnych prądów, trendów i nacisków, że musimy być naprawdę bardzo mądrzy, żeby tak to kształtować, aby rodziny wzmacniać, aby wzmacniać relacje między rodzicami a dziećmi, aby mierzyć się także z kryzysami, które powstają. I poprzez regulacje, poprzez też działania praktyczne te problemy rozwiązywać. Drodzy Państwo, ja liczę, że Państwo po prostu nam w ministerstwie tutaj tym pomogą i że dzięki Państwa wiedzy i Państwa doświadczeniu będziemy w stanie prezentować najlepsze możliwe rozwiązania. Bardzo Państwu dziękuję i bardzo Państwu gratuluję, że możemy razem współpracować. Dziękuję. Dziękuję bardzo Panie Ministrze i proszę o zabranie głosu Wiceministra Sprawiedliwości Zuzannę Rudzińską-Bluszcz. Dzień dobry. Szanowni Państwo, jestem niezwykle wzruszona. Dzisiaj jest 4 czerwca. Od 35 lat jest to dzień, w którym świętujemy wolność, w którym świętujemy prawa człowieka. A dzisiaj, 4 czerwca, powołujemy pierwszą w historii Komisję Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego. Ale dzisiaj to także rocznica, 105 rocznica powołania Komisji Kodyfikacyjnej po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1919 roku, dokładnie 3 czerwca, czyli wczoraj była to rocznica, powołano Komisję Kodyfikacyjną, która miała zunifikować prawo po zaborach. I proszę Państwa, najciężej było z tak zwanym nie prawem rodzinnym, tylko z prawem familijnym, ponieważ prawo familijne było mozaiką systemów prawnych. Był system niemiecki, system rosyjski, system austriacki, system rosyjsko-polsko-francuski, ale na przykład w Spiszu i Orawie było zupełnie oddzielne prawo małżeńskie. I ku mojemu zaskoczeniu, tego się dowiedziałam, studiując tę historię, nie zunifikowano tego prawa familijnego, to była tak ciężka materia, że do końca II Rzeczypospolitej to prawo pozostało w takim mozaikowym charakterze. I dzisiaj, stojąc tutaj przed Państwem i naprawdę z całego serca będąc dumną, że Państwo podjęli tę rękawicę i że będą Państwo kontynuować te prace, które zostały zapoczątkowane gdzieś ponad 100 lat temu i pochylą się Państwo nad prawem familijnym, prawem rodzinnym, które w Anno Domini 2024 wymaga bardzo dużej czułości, bardzo dużej pracy, ponieważ 6 miesięcy jestem tutaj w Ministerstwie Sprawiedliwości i naprawdę Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich pokazuje mi właściwie codziennie, jakie to są wyzwania. I bardzo się cieszę, że Państwo dzisiaj są tu z nami, że Państwo będą z nami te wyzwania podejmować. Jest to system naczyń połączonych, jest to zdecydowanie materia interdyscyplinarna, której samymi tylko narzędziami prawnymi nie ogarniemy. Dlatego zakasujmy rękawy i poprawmy ten system. Bardzo dziękuję i bardzo serdecznie gratuluję. Dziękuję bardzo Pani Ministro. I proszę o zabranie głosu Panią Przewodniczącą Magdalenę Szafranek. Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Panie Ministro, Panie Honorowy Przewodniczący, Drogie Drodzy Państwo, członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Prawo Rodzinnego, Pani Ministra nieco skradła mi moją wypowiedź, bo ja również chciałam zacząć od tej daty 4 czerwca, ale trochę w innym kontekście. Mianowicie chciałam powiedzieć o tym, że tak jak 4 czerwca 1989 roku było dla wielu Polaków świętem demokracji i wolności i nadzieją na lepszą Polskę, to mam nadzieję, że ten 4 czerwca 2024 roku będzie nadzieją dla wielu rodzin i przede wszystkim dzieci na lepsze prawo rodzinne. Tego bym sobie i wszystkim Państwu i Polkom i Polakom życzyła. Chciałam przede wszystkim bardzo serdecznie podziękować Ministerstwu za to powołanie. Chciałam podziękować Państwu za kredyt zaufania i za to, że zgodziliście się pracować pod moim przewodnictwem. Jest to ogromne wyzwanie dla mnie i dla Państwa. Ostatnie 3 tygodnie, od kiedy wiadomo, że zostałam powołana na te funkcje, widzę jak wiele osób, matek, ojców, rodzin, Polek i Polaków czeka na to, co będziemy robić i jak uporządkujemy prawo rodzinne. Tak jak powiedziała Pani Ministra, ja też prześledziłam sobie historię dokładnie prawa rodzinnego i to jest bardzo ciekawe, bo rzeczywiście w okresie międzywojennym zdołano unifikować jedynie Księgę Zobowiązań. To wyzwanie było tak ogromne, że nie starczyło czasu przed wybuchem II wojny światowej. Ciekawe jest również to, że prace Komisji Kodyfikacyjnej powołanej w 2019 roku zostały zablokowane, ponieważ Komisja proponowała rozwiązania jak na tamten czas bardzo nowatorskie. Nie wiem, czy Państwo wiecie, że to nowatorstwo polegało na tym, że przepisy proponowały wówczas możliwość rozwodów i ślubów cywilnych. Mówię o tym dlatego, żeby pokazać, że stoją przed nami wyzwania, które mogą nam się wydawać bardzo trudne, ale musimy pamiętać o tym, że my mamy tworzyć prawo, mamy zmieniać prawo, które ma dawać bezpieczeństwo i bezpieczeństwo wszystkim Polkom i Polakom, wszystkim rodzinom i wszystkim dzieciom. Mnie bardzo cieszy ta interdyscyplinarność tego zespołu, bo mamy w swoim gronie nie tylko teoretyków prawa, wybitnych prawników z różnych katedr i uniwersytetów, ale mamy też tutaj adwokatów, radców prawnych, sędziów. Nieobecna dzisiaj pani dr Alina Prusinowska-Marek, która zajmuje się tematyką przeciwdziałania przemocy. I też odwołując się do historii kodeksu rodzinnego z 1964 roku, widzimy jak bardzo trudna była to praca, bo kodeks powstawał we współpracy z prawnikami Czechosłowacji. Myśmy dostali to w prezencie od Związku Radzieckiego i musieliśmy pracować nad materiałem zastanym. Nasi wybitni prawnicy musieli pracować nad tym kodeksem, który dostali. Nie wiem czy wiecie, tamtejsze początkowe rozwiązania jeszcze z projektu z 1949 roku nie przewidywały możliwości pozbawienia władzy rodzicielskiej, ale z kolei przewidywały instytucje zrównania. Zrównania dziecka urodzonego poza małżeństwem z dzieckiem urodzonego w małżeństwie. Więc kolejne rozwiązania, które dzisiaj budzą uśmiech, a to pokazuje też właśnie co przed nami. Drodzy Państwo, na przestrzeni ostatnich trzech tygodni wielokrotnie próbowano pytać mnie, jakie plany ma komisja i konsekwentnie odpowiedziałam, że komisja zostanie powołana w odpowiednim momencie, właśnie dzisiaj i będziemy dopiero pracować nad tym, co uznamy za stosowne. Na pewno jest wiele tematów, które są mniej lub bardziej gorące. Na pewno do takich, którymi będziemy się zajmować, do nich można zaliczyć kwestie alimentacji, kontaktów pomiędzy rodzicami a dziećmi, szczególnie w sytuacji konfliktu. Tematyka mediacji rówieśniczej i mediacji rodzinnej, ubezwłasnowolnienia. Wszystkie kwestie też, o których wspominała Pani Ministra, a mianowicie uprowadzeń i w ogóle regulacji międzynarodowych związanych też z migracją dzieci i rodzin. To są takie tematy, które będą ważne, ale chciałam podkreślić, że mówię to w imieniu nas wszystkich, że jesteśmy otwarci na współpracę z pozostałymi komisjami kodyfikacyjnymi, bo tutaj również będzie taka konieczność, chociażby jeżeli myślimy o kognicji sądów rodzinnych, o reformie systemu sądownictwa rodzinnego, z Ministerstwem Rodziny, jeżeli chodzi o wszystkie kwestie związane ze współpracą ze służbami społecznymi wymiaru sprawiedliwości. I jakby też myślę, jesteśmy otwarci na współpracę z organizacjami pozarządowymi, które tą tematyką się zajmują. Także ja z tego miejsca chciałam jeszcze raz podziękować, pogratulować i życzę nam wszystkim owocnej i ciężkiej pracy. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo i proszę o zabranie głosu honorowego przewodniczącego Marka Michalaka. Szanowny panie ministrze, panie minister, pani przewodnicząca, panie i panowie, członkinie i członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego. Można powiedzieć słowo ciałem się stało. Pan minister złożył obietnicę faktycznie i tę obietnicę zrealizował. Zresztą nie tą jedną. Dla niektórych realizacja obietnic jest porażająca, a dla nas jest optymistyczna, bo dzieją się rzeczy ważne i dobre. Jak cofamy się we wspomnieniach tych 100 lat, to zobaczcie Państwo, co się też zmieniło w sytuacji dzieci. 100 lat temu, kiedy żył Janusz Korczak, pytano czym jest dziecko. Dzisiaj pytamy, kim jest dziecko. Pozycja dziecka uległa zmianie, ale trochę mało w kodeksie rodzinnym. I ono dalej w tym kodeksie jest mocno przedmiotowo traktowane, z poczuciem wyższości dorosłego nad nim, takiej arbitralnej. I bardzo się cieszę, że będziemy mogli dalej debatować nad odejściem od pojęcia władzy rodzicielskiej, nad pojęciem dobra dziecka, które jest przez Panią Przewodniczącą analizowane na wszystkie możliwe sposoby, z czego ogromnie się cieszę. Bardzo dziękuję Panie Ministrze za to, że pewien dorobek, który został wypracowany, ważny, w tej niezwykle delikatnej materii, z tych szuflad różnych resortów, gdzie go w 2018 roku składałem z powrotem, wróci pod obrady. I cieszę się, że w tym gronie jest tak wiele osób, które wtedy brały udział w posiedzeniach komisji, swoim codzienną pracą, swoim doradztwem, swoją kompetencją. Ta interdyscyplinarność jest absolutnie bardzo ważna. Dzisiaj do Ministerstwa Sprawiedliwości weszli psychologowie, pedagodzy, osoby, które będą mogły swoim praktycznym spojrzeniem na sprawy dziecięce podzielić się w komisji kodyfikacyjnej, w bardzo ważnym gremium, wobec którego myślę, że my tutaj, ale nie tylko my tutaj, są ogromne nadzieje. I polskie rodziny, osoby działające na rzecz dzieci, organizacje pozarządowe, świat nauki czeka na te konkrety, które będą. A dlaczego jestem pewien, że będą? Bo Ministrem Sprawiedliwości jest Adam Bodnar. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Dziękuję. I zapraszam Państwa do wspólnego zdjęcia, a później na pierwsze obrady komisji zdjęcie. I jeszcze Pani Ministr. Dobrze, to jeszcze przed wspólnym zdjęciem możemy wręczyć jeszcze jedną nominację. Pani doktor habilitowana Maria Boratyńska do nas dołączyła i serdecznie Panią doktor zapraszamy. Pani doktor, jak już mówiliśmy, jest pracownikiem naukowym Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Instytucie Prawa Cywilnego i członkiem Komitetu Bioetyki przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. Gratulujemy i zaprosimy Państwa do wspólnego zdjęcia już teraz.