[PKW]: Konferencja prasowa, pytania dziennikarzy

Dzień dobry. Szanowni Państwo, rozpoczynamy konferencję prasową przed rozpoczęciem ciszy wyborczej. Pragnę przywitać przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, pana sędziego Sylwestra Marciniaka. Witam również szefa Krajowego Biura Wyborczego i sekretarza Państwowej Komisji Wyborczej, pana ministra Rafała Tkacza. Panie przewodniczący, bardzo proszę. Dziękuję bardzo. Dzień dobry panią i panom. Szanowni Państwo, w najbliższą niedzielę 1 czerwca 2025 roku odbędzie się ponowne głosowanie w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska więcej niż połowę ważnie oddanych głosów, po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie. W ponownym głosowaniu wyboru dokonuje się spośród dwóch kandydatów, którzy w pierwszym głosowaniu otrzymali kolejno największą liczbę głosów. Na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybrany zostanie kandydat, który w ponownym głosowaniu otrzyma więcej głosów. Proszę Państwa, do otwarcia lokali wyborczych pozostało jeszcze niespełna 43 godziny. Ale jeszcze jest jedna instytucja związana z prawem wyborczym, czyli cisza wyborcza, ale o tym może za moment. Natomiast może rozpocznę od danych statystycznych, które otrzymałem w tej chwili na godzinę 11.30. I proszę Państwa, jeżeli chodzi o informacje o liczby utworzonych obwodów głosowania, w tym zakresie się nic nie zmieniło. Mamy 32 143 obwody głosowania, w tym stałych 29 815, odrębnych 1812. I dla przypomnienia, na odrębne obwody głosowania składa się 932 obwody utworzone w zakładach leczniczych, zwłaszcza w szpitalach, 703 w domach pomocy społecznych, w zakładach karnych i aresztach śledczych 140 i w domach studenckich, w zespołach domów studenckich 14. Za granicą też nic się nie zmieniło. Tak jak mieliśmy 511 utworzonych obwodów, w dalszym ciągu ta liczba jest identyczna. I również statki 5. Jeżeli chodzi o liczbę mieszkańców, to na 30 maja godzinę 11.30 ta liczba wynosi 35 482 667. W porównaniu do liczby mieszkańców sprzed dwóch tygodni, to zwiększyła się o 4 tysiące. Jeżeli chodzi o liczbę wyborców, to wynosi 28 848 733 osoby. I teraz proszę Państwa, jeżeli chodzi o dane dotyczące już głosowania. Liczba wyborców głosujących korespondencyjnie w ponownym głosowaniu wynosi 12 076 osób. W porównaniu do pierwszej tury 9,5 tysiąca, czyli przyrost jest o 30%, jeżeli chodzi o głosujących korespondencyjnie, ale i tak to jest liczba jednak niewielka w porównaniu chociażby do wyborów w 2020 roku, ale wówczas była zupełnie inna sytuacja zdrowotna, rygory sanitarne i dlatego wówczas była o wiele większa liczba głosów korespondencyjnie. Jeżeli chodzi o liczbę wyborców głosujących przez pełnomocnika, to ta liczba wynosi 42 085 osób. Dla przypomnienia, w pierwszej turze ta liczba sięgała 28 000, czyli mamy przyrost blisko 50% w stosunku do pierwszej tury. Ale nie są to też takie znaczące liczby, bo to jest kwestia de facto 42 000 wyborców. Natomiast jeżeli chodzi o liczbę wydanych zaświadczeń o prawie do głosowania, to na godzinę 11.30, w zasadzie już ten termin wczoraj minął, więc to powinna być liczba pełna, to wynosi 571 999 osób. Dla przypomnienia, w pierwszej turze 333 000, czyli tu mamy przyrost o 260 000 przeszło zaświadczeń, czyli to jest w granicach 80% liczba wzrosła zaświadczeń wydanych wyborcom. I jeszcze dane dotyczące komisji. Proszę Państwa, wzrosła liczba członków wodowych komisji wyborczych. To wynika, że są takie możliwości. Państwa Komisja Wyborcza już w kwietniu wydała uchwałę dotyczącą ewentualnej możliwości zwiększenia liczby członków wodowych komisji w miejscowościach turystycznych. I ta liczba wszystkich członków wodowych komisji wyborczych wynosi 266 782 osoby. Jeżeli chodzi o liczbę członków wodowych komisji wyborczych za granicą, to jest liczba 5035 osób. Jeżeli chodzi o wskazanie spośród kogo zostali powołani członkowie obodowych komisji wyborczych, to na te 266 000, 240 000 przeszło, to są osoby powołane spośród osób wskazanych przez komitety wyborcze, a indywidualne osoby, które się zgłosiły, to jest liczba przeszło 26 tysięcy osób. Można powiedzieć, w porównaniu do pierwszej tury mamy tych niezależnych członków wodowych komisji o przyrost o 5 tysięcy. Jeżeli chodzi o liczbę członków wodowych komisji wyborczych, to 308 osób. Jak wszystkim wiadomo, mamy dwóch kandydatów. Średnia wieku to jest dokładnie 47,5. I proszę Państwa, jeżeli chodzi o frekwencje, dotychczas w dziejach III Rzeczypospolitej Polskiej w wyborach prezydenta od 1990 roku najwyższa frekwencja, ale podkreślam w drugiej turze, wyniosła 68,23% w 1995 roku. Niewiele niższa była 5 lat temu o 0,05%, mianowicie w 2020 roku frekwencja w drugiej turze wyniosła 68,18%. Dla przypomnienia, ale mam nadzieję, że to się nie zdarzy w tym roku, najniższa frekwencja w wyborach prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej była w roku 2005 i wyniosła niespełna 51%. Warto też zauważyć, że dotychczas najwyższa frekwencja wyborcza w historii III Rzeczypospolitej Polskiej odnotowano w wyborach parlamentarnych 15 października 2023 roku i wówczas frekwencja wyniosła 74,38%. Jeszcze może jedna informacja z godziny 11.30 na blisko 2,5 tysiąca gmin. Tylko 76 gmin nie pobrało jeszcze spisu wyborców z Centralnego Rejestru Wyborców. I jeszcze może jedna kwestia, jeżeli chodzi o osoby powołane w skład obwodowych komisji wyborczych. Z komitetu wyborczego kandydata na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Rafała Trzaskowskiego powołano 30 826 osób, a z komitetu wyborczego kandydata na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Karola Nawrockiego 29 579, czyli w zasadzie liczby równoważne. I proszę Państwa, zanim jeszcze przejdziemy do ciszy i ewentualnie przepisów karnych, chciałbym po pierwsze, bo zapomniałem się, przyznam szczerze, w dniu 19 maja podziękować publicznie, dlatego że, proszę Państwa, obwieszczenie o wyniku głosowania udało się tutaj zrealizować w poniedziałek rano i to była ogromna zasługa, trzeba przyznać, pracowników Ministerstwa Spraw Zagranicznych. I dlatego chciałbym im bardzo podziękować za zaangażowanie i włożony wysiłek w organizację i przeprowadzenie wyborów za granicę. I liczę, że w dniu 2 czerwca być może będziemy dysponowali wynikami głosowania w obwodowych komisjach wyborczych za granicą, nawet szybciej jak z krajowych, bo w poniedziałek, 19 maja się okazało, że jeszcze tutaj czekaliśmy na protokoły z targówka, a nie z zagranicy. I tu jeszcze jedna rzecz jest ważna, proszę Państwa, no bo przepis kodeksu wyborczego wyraźnie wskazuje, że te protokoły z zagranicy powinny trafić w ciągu 24 godzin od zakończenia głosowania, czyli do godziny 21 w poniedziałek. Najpóźniej oczywiście, bo inaczej uważa się za niebyłe, ale tak jak wspominam już wcześniej, mam nadzieję, że te wyniki uda się ogłosić równie szybko jak po pierwszej turze, czyli w poniedziałek rano czy wczesnym popołudnie. I może jeszcze jedna kwestia. Otrzymaliśmy oświadczenie o wstępnych ustaleniach wniosków, wnioskach Międzynarodowej Misji Obserwacyjnej Wyborów w Rzeczypospolitej Polskiej w wyborach prezydenckich 18 maja 2025 roku. Jest to obszerny akt, ale może z pierwszej strony chciałbym zwrócić uwagę, że Międzynarodowa Misja Obserwacji Wyborów stwierdziła, że w dniu 18 maja administracja wyborcza wszystkich szczebli sprawnie przeprowadziła wybory i dotrzymała wszystkich ustawowych terminów. Większość rozmówców Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów wyraziła zaufanie co do kompetencji technicznych administracji, ale zakwestionowała kolegialność i bezstronność decyzji PKW, w szczególności w odniesieniu do ostatnich decyzji o zmniejszeniu finansowania publicznego. I teraz proszę Państwa przechodząc już do kwestii ciszy wyborczej. Tradycyjnie ja sądzę, że chyba bardzo dobrze, że ta cisza wyborcza jest zachowana. Zgodnie z artykułem 107 Kodeksu Wyborczego w dniu głosowania raz na 24 godziny przed tym dniem prowadzenie agitacji wyborczej, w tym zwoływanie zgromadzeń, organizowanie pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień oraz rozpowszechnianie materiałów wyborczych jest zabronione. I mam tu przed sobą końcowy meldunek terminowy Komendy Głównej Policji jeszcze z 18 maja. I może przedstawię kilka właśnie kwestii, jak to wyglądało pod względem wykroczeń i przestępstw. Mianowicie ta kwestia zakłócenia ciszy wyborczej, to proszę Państwa w tym zakresie zgłoszono 7 przypadków. Z kolei prowadzenie agitacji wyborczej w miejscach niedozwolonych 3 przypadki, niszczenie materiałów wyborczych z artykułu 495 Kodeksu Wyborczego 9 przypadków. Natomiast najczęstszym przypadkiem popełnienia wykroczenia z Kodeksu Wyborczej, Kodeksu Wyborczego, przepraszam, mianowicie na 154 wykroczenia z Kodeksu Wyborczego 134 dotyczyły prowadzenia agitacji wyborczej w czasie ciszy wyborczej. To jest niedopuszczalne. Jeżeli chodzi o kwestie przestępstw zgłoszonych, to znaczy jeszcze nie jest pewność, że te przestępstwa zaistniały, to proszę Państwa artykuł 497a Kodeksu Wyborczego dotyczącego posiadania karty do głosowania poza lokalem wyborczym, gdzie zagrożenie jest karą grzywny ograniczenia wolności lub pozmienia wolności do lat dwóch. Takich przypadków 9 stwierdzono. Jak również, jeżeli podejrzenie wielokrotnego głosowania z artykułu 513 Kodeksu Wyborczego, wyborca, który więcej niż jeden raz uczestniczył w głosowaniu w tych samych wyborach, podlega grzywnie, każe ograniczenia wolności albo pozmienia wolności do lat dwóch. Takie przypadki były trzy. Chciałbym też zwrócić uwagę, że oprócz przepisów Kodeksu Wyborczego mamy również przepisy dotyczące przestępstw przeciwko wyborom i referendum. Jest to rozdział 31 Kodeksu Karnego. Te przestępstwa to dotyczą naruszenia przebiegu wyborów, zakłócenia przebiegu wyborów, bezprawnego naruszenia swobody głosowania, ławownictwa wyborczego czy też naruszenia tajności głosowania. Mam nadzieję, że takich przypadków nie będzie, a jeżeli się zdarzą, to będą minimalne i będą błyskawiczna reakcja tutaj organów ścigania, bo przypominam, że jeżeli chodzi o kwestie zgłaszania popełnienia wykroczeń czy przestępstw związanych z wyborami, to należy zgłosić do organów ścigania. Bardzo dziękuję Panie Przewodniczący. Dziękuję. Panie Ministrze, bardzo proszę. Panie Przewodniczący, Szanowni Państwo, kilka najważniejszych kwestii dla wyborców. Rozpocznę od sprawdzenia swojego miejsca głosowania. Zatem, jeśli wyborca nie podejmował żadnych działań samodzielnie, czyli ani nie zmieniał miejsca głosowania, ani nie pobierał zaświadczenia o prawie do głosowania, bądź też nie stał się podmiotem działań innych, na przykład nie trafił w tym czasie do szpitala, to co do zasady będzie umieszczony w tym samym spisie wyborców, co w pierwszej turze głosowania. Natomiast jeśli wyborca podejmował działania, czy to związane właśnie ze zmianą miejsca głosowania, pobraniem zaświadczenia, czy też był albo jest obecnie w szpitalu, to oczywiście z wyjątkiem tego przypadku dotyczącego zaświadczenia o prawie do głosowania, może upewnić się w aplikacji M-Obywatel, gdzie w tym momencie jest wpisany do spisu wyborców, a jeśli ma ze sobą zaświadczenie o prawie do głosowania, to oczywiście może głosować w dowolnie przez siebie wybranym lokalu i tutaj sprawdzać niczego nie musi. Co zabrać do lokalu wyborczego? Standardowe pytanie bardzo często do nas trafia i odpowiedź na nie jest w zasadzie tradycyjna od lat. Dowód osobisty lub każdy inny dokument ze zdjęciem pod warunkiem, że ustalenie tożsamości wyborcy na jego podstawie nie budzi wątpliwości, bądź telefon z zainstalowaną aplikacją M-Obywatel w wersji zaktualizowanej do 4.56 lub nowszej i na czas weryfikacji z włączonym aparatem fotograficznym. Jeśli chodzi o wydawanie samych kart do głosowania, to przed otrzymaniem karty do głosowania członek komisji ma obowiązek przypilnować, aby wyborca złożył podpis w spisie wyborców. W tej linii ze swoim nazwiskiem zwracam uwagę, aby pilnować tego, gdzie się podpisujemy. Oczywiście komisja ma obowiązek zakryć nam pozostałą część spisu, nie tam, gdzie się podpisujemy, a tylko to, powiedzmy, to nasze okienko pozostawić puste, więc sprawdźmy, że to jest na pewno nasze okienko z naszymi danymi osobowymi. Tam składamy podpis w linii z naszymi danymi pod oczywiście drugą turą głosowania z datą 1 czerwca. Składamy podpis w spisie. Jeśli chodzi o karty do głosowania w tych wyborach, będą one formatu A5. W górnej części będzie oczywiście informacja o ponownym głosowaniu w dniu 1 czerwca. Dwaj kandydaci na prezydenta, imiona, nazwiska i kratki z lewej strony nazwisk kandydatów. Informacja o sposobie głosowania, czyli jak należy zagłosować, aby nasz głos był ważny, czyli powinniśmy odszukać kandydata, na którego chcemy zagłosować, postawić znak X. A tak jak też często powtarzamy i chcielibyśmy, aby to też nie budziło wątpliwości, ten znak X obecnie w kodeksie wyborczym jest zdefiniowany jako co najmniej dwie przecinające się linie w obrębie kratki, czyli nie stawiamy ptaszka popularnego ani jakiegoś kółeczka, czy w inny sposób nie zaznaczamy naszego kandydata, tylko stawiamy znak X w kratce wyłącznie przy nazwisku tego jednego kandydata, ponieważ jeżeli postawimy znak X przy nazwisku obu kandydatów, czy nie postawimy żadnej linii przecinającej się co najmniej dwóch linii, czy więcej w kratce, wtedy nasz głos będzie nieważny. Pokażę tą kartę do głosowania, taką oczywiście poglądową. Zwrócę uwagę, tutaj powinien być odcisk Państwowej Komisji Wyborczej na kartach do głosowania w kraju, a za granicą odcisk Urzędu Konsularnego, natomiast obok, czy to w kraju, czy za granicą, bezwzględnie pieczęć obwodowej, właściwej obwodowej Komisji Wyborczej, która nam tą kartę wydaje. Po prawej stronie, w prawym górnym rogu ścięty ten róg, o czym też mówiłem przed pierwszą turą, również przed drugą turą na kartach do głosowania w drugiej turze będzie ścięty róg, ale tylko i wyłącznie na kartach do głosowania w kraju, ponieważ dotyczy to nakładek na karty w alfabecie Braila, których nie ma za granicą, wobec czego za granicą nie ma potrzeby ścinania rogu, a dla oznaczenia dla osób niewidomych ścinamy prawy górny róg na kartach do głosowania w kraju. To jeśli chodzi o karty do głosowania, natomiast chciałbym jeszcze Państwu zaprezentować wzór zaświadczenia o prawie do głosowania, co jest w nim istotne i ważne. Zapis, aby przedstawić Komisji, przedłożyć zaświadczenie o prawie do głosowania na ponowne głosowanie. Tutaj musi być słowo ponowne głosowanie, aby została nam wydana karta do głosowania. Zwróćmy na to uwagę, bardzo proszę, i tymi właściwymi zaświadczeniami się posługujmy. Oczywiście zaświadczenia mają unikalny numer, mają miejsca na element zabezpieczający, czyli mają hologramy i ich liczba jest oczywiście przez nas tutaj weryfikowana. Jeśli chodzi o wydanie kart do głosowania, to każdy otrzyma oczywiście jedną kartę do głosowania. Nie ma możliwości, aby z jakiejkolwiek przyczyny chcieć prosić o wydanie innej karty do głosowania. Niezależnie, czy to z powodu pomyłki wypełnienia karty zniszczenia, czy innej sytuacji, nie ma możliwości pobrania drugiej karty do głosowania, tak jak nie ma możliwości otrzymania drugiego zaświadczenia o prawie do głosowania, jeśli nam zginie, bądź jeśli z innych przyczyn nie mamy prawidłowego zaświadczenia o prawie do głosowania na ponowne głosowania. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Jeżeli macie Państwo pytania, w dwóch przestrzeniach znajdują się mikrofony. Proszę o przedstawienie siebie oraz redakcji. Stanisław Prożanowski, redakcja w Polsce 24. Dzień dobry. Pytanie o hologram. Dostaliśmy zapytania od anonimowego widza członka komisji, który wyraził swoje zaniepokojenie dotyczące hologramu, ponieważ według tego członka komisji członkowi komisji nie widzieli hologramów w skali rzeczywistej, tylko były im przekazane, wydrukowane, takie po prostu powiększone. Więc chciałbym zapytać o szczegóły dotyczące właśnie tych hologramów, w jaki sposób one będą wyglądały. To znaczy hologramy członkowie komisji, chciałbym Pana zapewnić, otrzymali wszyscy informację, jak wyglądają te hologramy, więc członkowie komisji wiedzą. Hologramy mają oczywiście swoje określone zabezpieczenia. Nie chciałbym publicznie tutaj o nich mówić, bo po co są te zabezpieczenia, aby nie upowszechniać tej informacji. Natomiast rzeczywiście najważniejsze jest, aby one miały oczywiście właściwy format i właściwy wygląd. Tak jak mówię, wszystko w tej kwestii zostało obwodowym komisjom wyborczym przekazane. Dziękuję. Tomasz Gródecki, Niezależna Gazeta Polska Codziennie. To jeszcze akurat jak przy hologramach, to już nie zmieniłem tematu, bo mam kilka pytań. Jak są ewidencjonowane te hologramy, bo rozumiem, że to gminy mają u siebie, czy one są liczone, czy po głosowaniu niewykorzystane hologramy, co się z nimi dzieje i czy są dane ze poprzednie wybory, czyli rok 2000, co się działo z hologramami, czy wszystko było poprawnie, czy wszystkie zostały odpowiednio wydane i te, co nie zostały wykorzystane, czy zostały zwrócone. Jak to się dzieje? Oczywiście, panie redaktorze, weryfikujemy liczbę wydanych hologramów. Hologramy przekazywaliśmy samorządom. Z każdego hologramu samorządy będą musiały się po wyborach rozliczyć. I jeśli chodzi o poprzednie wybory, z każdego hologramu gminy się rozliczyły. Nie mieliśmy tutaj żadnych zastrzeżeń w tym zakresie. Czyli co do jednego się wszystko zgadzało? Nie mam informacji, aby się nie zgadzało. Nie było żadnych wątpliwości w tym zakresie. To bardzo dobrze. I teraz tak, pytanie, jak jesteśmy przy tych zaświadczeniach, bo to dużo tych zaświadczeń, więc to coś zmienia. I to tak rekordowa ilość tych zaświadczeń, tak? 80% za 500, ile tam? 91 tysięcy. I teraz pytanie jest takie. Rozumiem, że każdy, kto pobrał zaświadczenie, od razu jest automatycznie wykreślany z Centralnego Rejestru Wyborców, prawda? Od razu, z automatu. Zgadza się, pan redaktor. Tak powinno być. Tak? No, a właśnie. I teraz pytanie, czy tak jest? Znaczy, nie mamy żadnych sygnałów, żeby tak nie było. Jeżeli by się okazało, że nie doszło do wykreślenia i jest w dalszym ciągu wyborca w spisie wyborców, to tak jak wcześniej czytałem, przepisy karne przewidują tutaj odpowiednią odpowiedzialność karną i to jest przestępstwo. Dobrze, czy Państwowa Komisja Wyborcza sprawdziła, czy liczba, czyli te 591 tysięcy zgroszamy, 571, zgadza się z tym, co teraz mamy w Centralnym Rejestrze Wyborczym? Czy też liczba tożsawa, bo powinna, rozumiem, być? Proszę Państwa, jeżeli chodzi o kwestię liczby wyborców, czyli przeszło prawie 29 milionów wyborców, a kwestia liczby wydanych zaświadczeń o prawie do głosowania, to wiadomo, że te blisko 572 tysiące bez jednej osoby to są osoby, które one już nie są w spisie wyborców. Te osoby głosują na podstawie zaświadczenia, które przed momentem... Dobrze, ale czy Państwa Komisja, czy jest pewność, że rzeczywiście one są wykreślone z centralnego spisu wyborców prowadzonego przez Ministerstwo Cyprzyznacji? No. Czy Pan Przewodniczący, czy Szef KBW ma taką pewność? Czy to było sprawdzane? To znaczy, nie wiem, w jaki sposób miałoby to być dokładnie sprawdzane, ponieważ wyrywkowo oczywiście takie rzeczy są sprawdzane i to działa. Natomiast co do zasady, system centralny rejestr wyborców jest w ten sposób skonstruowany, że tej osoby w spisie wyborców nie ma. I nie uzyskaliśmy ani jednego zgłoszenia, aby takie sytuacje się zdarzały, że to nie działa. Tutaj bezpośrednio Państwowa Komisja Wyborcza nie ma jakby widoku na to, co dzieje się w terenie. Natomiast nadzór nad tym sprawują Okręgowe Komisje Wyborcze i Delegatury Krajowego Biura Wyborczego, które na bieżąco te kwestie weryfikują. Przepraszam, czyli chce Pan powiedzieć, że PKW nie ma wglądu, a ma przecież centralny rejestr wyborczy, jak on się zmienia, jak on się kształtuje? Oczywiście, że ma. Natomiast tak jak Panu mówię, bezpośrednie zgłoszenia dotyczące osób w poszczególnych gminach są weryfikowane przez Delegatury Krajowego Biura Wyborczego i przez Okręgowe Komisje Wyborcze. Gdyby jakiekolwiek tutaj wątpliwości ze strony Delegatur czy Okręgowej Komisji Wyborczych były, zostaną one zgłoszone do Państwowej Komisji Wyborczej. Na dziś takiej wątpliwości ani jednej nie otrzymaliśmy. Czyli rozumiem, że każda Delegatura sprawdzała centralny rejestr wyborców, wyporównywała to z wydanymi zaświadczeniami i ta liczba się zgadza. Ma Komisja taką pewność na dwa dni przed wyborem? Moim zdaniem tak. Gdyby nie miała wątpliwości, to by nam je zgłosiła. Gdyby miała, przepraszam. Ciekawe. No jeżeli by to było sprawdzane, bo jak nie było, to nie można mieć wątpliwości. Tak, ale dalej, to już więcej nie uzyskam tutaj. Teraz tak, była mowa, też ta kampania, była mowa o reklamach w internecie nielegalnych. Teraz tak, tutaj Pan Przewodniczący Komisji mówił o misji obserwatorów. Czy w tym dokumencie jest tak, że mowa o możliwości zaburzenia procesu wyborczego przez nielegalne reklamy w internecie? W tym wystąpieniu...