Maciej Wróbel: Kontrola przywozu dóbr kultury konieczna

Panie Marszałek, Wysoka Izbo, Szanowni, Szanowne Panie Posłanki, Panowie Posłowie. Wydawać by się mogło, że ta ustawa nie powinna tutaj na sali plenarnej nas dzielić, bo przecież dotyczy ochrony dóbr kultura. Jednak więc spieszę wyjaśnić kilka kwestii, które wzbudziły Państwa Posłów największe kontrowersje. Zacznę od tego, że w naszych przepisach obecnie obowiązujących nie ustanowiono dotychczas obowiązku uzyskiwania pozwolenia na przywóz zabytków i dóbr kultury z zagranicy. Przywóz zabytków był możliwy pod warunkiem jego legalnego wywozu z kraju trzeciego. I to teraz zmieniamy. Co prawda stały wywóz zabytków i dóbr kultury jest ograniczony koniecznością uzyskania pozwolenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego działającego w zależności od okoliczności sprawy na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w sprawie wywozu dóbr kultury. Biorąc pod uwagę ostatnie pięć lat minister kultury i dziedzictwa narodowego prowadzi średnio rocznie około 75 postępowań, wniosków o wydanie pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę w trakcie roku kilka przypadków wykrywanych jako próbę wywozu nielegalnego. Państwo posłowie pytaliście o proponowane koszty samej tej procedury. Samo zgłoszenie jest bezkosztowe. Działa już europejski system Import of Cultural Goods. To się tak nazywa w skrócie ICG. System ten został stworzony przez Komisję Europejską. Służy właśnie do składania takich wniosków o pozwolenie na przywóz dóbr kultury. W tym systemie w naszym kraju zarejestrowało się już 14 podmiotów, 6 muzeów, 1 instytut, 4 instytucje prywatne oraz 3 osoby fizyczne. Na zatwierdzenia czekają konta 3 muzeów. W związku z tą procedurą, o co pytał pan poseł Skwarek, ani w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, ani w Resorcie Kultury Dziedzictwa Narodowego nieplanowane jest zwiększenie zatrudnienia. Pytaliście też państwo o restytucję. Dużo było kwestii. Pan poseł Tumanowicz, pan poseł Skwarek także pytając w kontekście Departamentu. Rzeczywiście Departamentu Restytucji niemal jest Wydział Restytucji w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego, który się tymi kwestiami zajmuje. W ciągu ostatniego roku przeprowadziliśmy 20 postępowań. W tym zakończyliśmy jedno z największych we współczesnej historii Polski. Odzyskaliśmy 73 pergaminowe, krzyżackie dokumenty o wartości 77 milionów złotych. Najstarszy z 1215 roku. Od roku 2008 Resort Kultury odzyskał 879 dubór kultury. Prowadzimy w tej chwili 200 spraw w 18 krajach. Jutro mam rozmowę zaplanowaną dużo wcześniej z ambasadorem Niemiec w sprawie kolejnych wniosków restytucyjnych, które złożyliśmy. Sama nowelizacja ustawy, właściwie kilka kwestii najważniejszych trzeba przypomnieć. To jest oczywiście określenie organu właściwego w sprawach przywozu dóbr kultury spoza obszaru Unii Europejskiej. Będzie to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego i wprowadzenie sankcji karnych za naruszenie przepisów. Także rozszerzamy ten katalog. Nie mówimy wyłącznie o zabytkach. Mówimy o dobrach kultury, które stanowią dużo szerszy katalog dzieł, które są przywożone. Ja wierzę głęboko, że ta nowelizacja ustawy jest przede wszystkim potrzebna, jest bardzo ważna, ponieważ to, co już dzisiaj także wybrzmiało z sejmowej mównicy, obrót dobrami kultury to obrót naprawdę wielkimi pieniędzmi. Przecież zdarza się i znane są te przypadki na świecie, że nielegalny obrót dobrami kultury wspiera działania terrorystyczne. Stąd konieczna jest kontrola państwa. Ta kontrola to jest po prostu wymóg zgłoszenia, wymóg uzyskania pozwolenia w skrajnych przypadkach. Chodzi o to, żeby ta kontrola była pełna, żeby można było zadbać o to, aby nielegalnie dobrami kultury nie handlowano. Mówimy o przywozie dóbr kultury, szanowni państwo posłowie, spoza Unii Europejskiej, czyli np. z Wielkiej Brytanii, USA, z Rosji, z innych krajów. Do prawej strony sali szczycicie się państwo restytucją prowadzoną za waszych rządów, a mówicie, że nie chcecie poprzeć tak dobrych i ważnych przepisów. Ja tylko przypomnę, że efektem projektowanej ustawy będzie zmniejszenie obrotu pozyskiwanym niezgodnie z prawem dobrami kultury, eliminowanie z obrotu dobrami kultury nieuczciwych sprzedawców, działanie prewencyjne wobec potencjalnych naruszeń prawa unijnego w zakresie przywozu i wywozu dóbr kultury oraz zmniejszenie nielegalnego obrotu dobrami kultury pozyskanymi w wyniku konfliktów wojennych, a tym samym ograniczenie możliwości finansowania działań wojennych lub terrorystycznych z wpływów ze sprzedaży tych dóbr. Dziękuję. Dziękuję bardzo.

---