Władysław Komarnicki o Krajowym Planie Odbudowy i ryzyku

Dziękuję, panie marszałku. Szanowny panie marszałku, wysokie senacie. Dzisiaj obradujemy w naszym senacie nad bardzo ważną, bardzo ważną ustawą, która ustawia Rzeczpospolitą na lata. Tak często mówimy plan marszala, bo moje pokolenie tęskniło za tym planem marszala, a dzisiaj mamy ogromną szansę. Dzisiaj, proszę państwa, musimy sobie odpowiedzieć jedną rzecz. Jak będziemy sterować tym strumieniem pieniądza, na ile jesteśmy przygotowani merytorycznie i na ile nasza nauka spróbuje zbliżyć się w technologiach do krajów zachodu. Tak wiele mówimy na temat innowacji i technologii, ale mówimy. Tak naprawdę nie mówię, że w ostatnich sześciu latach. Generalnie jesteśmy krajem większości usług w Europie. Mówię to w sposób zgoskniały, dlatego że wiele się mówiło, że Polska musi być krajem, który zbliży się do technologii zachodnich. I takiej szansy, jak my mamy obecnie, nigdy nasz kraj nie miał. I dlatego tak bardzo się martwimy. I cieszę się, że w Senacie jest ta dyskusja. Poważna dyskusja. Tu nie ma żadnych podtekstów. Każdy się martwi, żeby te pieniądze były wydane w sposób właściwy. Czy sytuacja w naszym kraju jest przewidywalna? Przewrotnie powiem, że niestety tak. Ale nie w takim sensie, jak chciałby każdy widzieć, jak jest merytorycznie. Posłuży się przykładem rządowego funduszu inwestycji lokalnych. To jest świetny przykład, który przestrzega nas, bo sposób dystrybucji środków publicznych przez obecny rząd pokazał dziwną polityczną koniunkturę. A ja się pytam, jaka może być dziwna polityczna koniunktura przy podziale środków? Przy podziale środków mają otrzymywać wszyscy ci, którzy tworzą dobro i nie decydują urzędnicy. Na przykład osiem samorządów województw rządzonych przez opozycję otrzymało wspólnie 35,9 miliona złotych. Natomiast osiem samorządów, województw, których rządzi lub współrządzi PiS, zostało wspartych, uwaga, kwotą prawie 300 milionów. Albo spójrzmy jeszcze trochę inaczej. Środki otrzymane przez wszystkie samorządy w przeliczeniu na mieszkańca wyniosły w województwie podkarpackim 231 złotych. Podlaskim 155 złotych. W Lubelskim 149 złotych. Co łączy te regiony? No rządzi tam PiS. Porównajmy. W Wielkopolsce było 76 złotych. W moim lubuskim 83 złotych. A na Opolszczyźnie 89 złotych. Co łączy te regiony? Nie rządzi PiS. I proszę mi nie mówić, że najważniejszyj, najwidoczniej jedni składali lepsze wnioski, a drudzy składali gorsze wnioski, bo to jest nieprawda. Byłem wiceprzewodniczącym sejmiku i wiem, jak wnioski były składane. Byliśmy kiedyś numer jeden w naszym kraju. Nie jest to możliwe na formularzach, na których na opis skomplikowanych przedsięwzięć inwestycyjnych przewidziano. Jeśli zsumować wszystkie rubryki, a ja miałem w ręku, są jakieś dwie strony tekstu. Brak opublikowanych formularzy, ocen też o czymś mówi. I każdy, kto ma choćby elementarne pojęcie o pozyskaniu dotacji na inwestycje, tak naprawdę to wie, o czym mówi. To są potrzebne rzeczy, żeby skasować tych, którzy się ubiegają i nie są tak zwanymi naszymi. Stąd nasuwa się oczywiście pytanie dzisiaj tu w Senacie. Jaka jest gwarancja, że środki z Krajowego Planu Odbudowy nie będą dzielone w podobnie nieprzewidywalny sposób jak środki Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych? Dlatego tego nie ma w innych krajach, bo jest wiara i nie ma takich podziałów. Krajowy Plan Odbudowy to nie tylko pożyczki czy dotacje, pamiętajmy o tym. To także zapowiadane reformy. Wiele z nich ma być realizowane przy współudziale czy wręcz rękami samorządów lokalnych. Dobrym przykładem jest reforma planowania i zagospodarowania przestrzennego. W KPO są nawet wskazane konkretne formy pomocy dla samorządowców i to jest fakt. Przewidziano tu między innymi po 100 tysięcy na każdą gminę na sporządzenie planów ogólnych. To jest gdzieś 175 milionów w skali kraju przeznaczonych na opracowanie nowych strategii rozwoju dla 60% gmin oraz 700 gminnych programów rewitalizacji. Proszę mi odpowiedzieć. Jak obowiązki nakładane na samorządy przy symbolicznym raczej wsparciu mają zostać zrealizowane, jeżeli według planów rządu ogłoszonych w ramach tzw. Nowego Ładu samorządy na zamianach, na zmianach w PIT rocznie stracą między 10 a 11 milionów. Dlatego proszę Państwa, dlatego proszę Państwa, rekomenduję przyjęcie tej ustawy poszerzonej o preambułę w zaproponowanym brzmieniu. To wynika, proszę Państwa, z tego, co powiedziałem przed chwilą. Nie wierzymy, że te środki pójdą tam, gdzie oczekuje całe społeczeństwo. I nie jest to przejaw jakiejkolwiek obstrukcji. Nie jest to też moim zdaniem optymalne rozwiązanie, ponieważ takim byłaby realizacja Krajowego Planu Odbudowy na zasadach opisanych w ustawie o Agencji Spójności i Rozwoju. Jest to moim zdaniem swego rodzaju program minimum. Ale jest to przede wszystkim czytelny sygnał dla naszych partnerów w całym kraju i w Brukseli. Dlatego tak ważne jest zobowiązanie, co przez władze Rzeczpospolitej Polskiej do dystrybucji środków z funduszu w oparciu o zasady sprawiedliwości, transparentności i praworządności. Nie chcę dalej cytować, moi poprzednicy wyraźnie tutaj mówili. Szanowni Państwo, zapisz preambule do ustawy mówiąc, że zostanie powołany komitet monitorujący, który będzie sprawował nadzór nad realizacją projektów oraz wydatkowaniem środków w ramach Krajowego Planu Odbudowy i zwiększenia odporności. Naprawdę nie ma rewolucyjnego charakteru, ale stanowi czytelny sygnał z jednej strony dla Komisji Europejskiej, a drugi dla naszych kochanych Polaków wizję i przyszłość. I na koniec. Szanowni Państwo, miałam okazję i przyjemność, kiedyś zrealizować inwestycję energetyczną. Inwestycja była w wyrazie finansowym 800 milionów złotych. 800 milionów złotych. 750, 680 milionów złotych to była technologia dostarczona przez te kraje, które bardzo często na nich plujemy. A 120 milionów niecałe to były tak zwane roboty podstawowe. I moim marzeniem jest, żeby z tego programu za jakiś czas, żeby było odwrotnie, tego powinniśmy sobie wszyscy życzyć. A każdy, który skręci tą złotówkę na durne inwestycje, powinien być rozliczony przez prokuratora. Bardzo dziękuję za uwagę.