Jan Libicki przedstawia zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych

Bardzo proszę, panie senatorze, o przedstawienie. Dziękuję bardzo, panie marszałku. Wysoka Izbo, mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie z prac Komisji Senackiej Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej nad ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, druki senackie 431 i 431a. Jednocześnie, pozwolę sobie to powtórzyć, tak jak pan marszałek stwierdził, ponieważ Komisja w trakcie swoich prac dostrzegła potrzebę zgłoszenia projektu ustawy związanego z tymi pracami w trybie artykułu 69 ustęp 3 regulaminu Senatu. Wnoszę o przystąpienie do drugiego czytania projektu ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz innych chorób zakaźnych i wywoływanych przez nie sytuacji kryzysowych, druk numer 460. Najpierw pozwolę sobie omówić pracę Komisji Rodziny nad samą tą ustawą, a następnie projekt, który w trybie artykułu 69 jest tutaj zgłaszany. Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej pracowała nad tą ustawą na dwóch posiedzeniach w dniu 15 i 20 lipca 2021 roku. Ustawa ta wprowadza kilkadziesiąt zmian i ma w dużej mierze charakter porządkujący system ubezpieczeń społecznych i ujednolica zasady przyznawania i wypłaty świadczeń oraz rozliczeń z płatnikami składek. Ponieważ tych zmian jest kilkadziesiąt, większość z nich nie budziła, że tak powiem, większych zastrzeżeń, pozwolę sobie omówić tylko te, które w trakcie naszego posiedzenia były przedmiotem naszej szczególnej troski, a więc ta ustawa dotyczy ujednolicenia zasad ubezpieczenia wspólników spółek jawnych, jednoosobowych, komandytowych, partnerskich. Dotyczy także dobrowolności ubezpieczeń, że tak powiem, chodzi o te podmioty, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Była także przedmiotem tej dyskusji na wcześniejszych etapach, z czego bardzo się cieszymy, że rząd się wycofał. Była kwestia przejścia do wypłacania świadczeń długoterminowych wyłącznie w systemie elektronicznym poprzez konta bankowe. To budziło duże zastrzeżenia, zwłaszcza jeżeli chodzi o świadczenie obiorców starszych. Cieszymy się, że rząd się ostatecznie z tego wycofał i ta regulacja będzie dotyczyła tylko tych, którzy pobierają świadczenia, a mieszkają za granicą. Ta ustawa również wprowadza następujące rozwiązanie. Otóż jeżeli w ciągu 60 dni ktoś, kto chorował na jakąś chorobę, zapadnie na chorobę jakąś inną, to te 180 dni będzie się liczyło jako jeden okres dla tych dwóch schorzeń, a nie tak jak to jest do tej pory, że każde schorzenie będzie miało jakby swoje 180 dni na możliwość jego wyleczenia. To jest także skrócenie okresu chorobowego po ustaniu ubezpieczenia ze 182 dni do 91 dni i ważna regulacja dla tych osób, które pobierają renty socjalne. To jest mianowicie likwidacja pułapki rentowej. Jeżeli osoba, która będzie dorabiać, będzie, że tak powiem, zarabiać między 70 a 130% średniego wynagrodzenia, wówczas ta renta będzie obniżona o połowę. Jeśli powyżej 130%, wtedy dopiero będzie ta renta zawieszana. Ta ustawa również zmienia zasady powoływania do Rady Nadzorczej ZUS pracodawców i związków zawodowych oraz wprowadza obowiązek przez każdego pracodawcę rejestrowania się w systemu EPUE od 2023 roku. Kluczową sprawą, która znalazła się na obradach naszej komisji, były tak zwane emerytury czerwcowe. Jest to zagadnienie, które polega na tym, iż osoby, które do tej pory przechodziły na emeryturę w czerwcu, nie podlegały takiej waloryzacji i takim zasadom waloryzacji, którym podlegały osoby przechodzące w miesiącach wcześniejszych. Rząd to wyrównał te zasady waloryzacji dla tych, którzy przechodzili w roku 2020, a także na przyszłość. Natomiast pozostała kwestia, co z tymi osobami, które na tak zwane emerytury czerwcowe przeszły w latach 2009-2019. I tutaj od razu powiem, że zostały zgłoszone dwie poprawki, które komisja przyjęła. Jedna poprawka była biura legislacyjnego, przyjęta przeze mnie i ona dotyczyła tego, aby ten sposób waloryzacji dotyczył także osób z lat 2009-2019. I ta poprawka została przyjęta. Została również przyjęta poprawka pani senator Magdaleny Kochan, która mówi o tym, iż w związku z tym, że w latach 2009-2019 ci, którzy przeszli na emeryturę, podlegali tym gorszym zasadom przeliczenia, że należy im, że tak powiem, wyrównać poniesione straty. I te dwie poprawki uzyskały większość w naszej komisji, jak również jedna poprawka dotycząca czysto legislacyjno-techniczno, że tak powiem, gramatycznej formy, czysto poprawka o charakterze legislacyjnym. Mogę powiedzieć, że będzie także zaprezentowany wniosek mniejszości przez panią przewodniczącą Magdalenę Kochan, złożony razem z panem senatorem Duninem i z panią senatorem Agnieszką Gorkoń-Komor. To będzie pięć wniosków. Pani senator go przedstawi w odrębnym sprawozdaniu. Mogę jeszcze powiedzieć, że była jedna poprawka zgłoszona przez pana senatora Burego. Tutaj była pewna wątpliwość co do, że tak powiem, zgłaszania, czy to ułatwia przedsiębiorcom, czy nie ułatwia ta nowa zasada. Nowa zasada ma polegać na tym, że do tej pory, jeśli, że tak powiem, ubezpieczony spóźnił się z przelewem do ZUS-u, to musiał kierować stosowne pismo, aby pozwolono mu uiścić tę opłatę w późniejszym terminie. To jest likwidowane. Była różnica zdań między panem senatorem Burem a panem ministrem Szwedem, czy to jest ułatwienie, czy nie. Pan senator Bury opowiadał się za pozostawieniem obecnego sposobu rozwiązywania tego problemu. Ostatecznie ta poprawka nie uzyskała większości. Wydaje mi się, że to jest tyle, jeśli chodzi o pracę komisji. Natomiast chcę jeszcze powiedzieć o poprawce pana senatora Ryszarda Majera, która ostatecznie w trybie artykułu 69 ust. 3 regulaminu Senatu przyjęła formę odrębnego projektu ustawy, o czym mówiłem. To jest druk senacki numer 460. Tutaj chodzi tak naprawdę o drobną rzecz, a mianowicie firmy, których pracownicy zapisują się do pracowniczych planów kapitałowych, są zobowiązane do podpisania stosownej umowy z firmą zarządzającą. Jeśli takiej umowy nie zawarły, to Polski Fundusz Rozwoju poprzez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwraca im uwagę i przypomina, że powinny taką umowę podpisać. Do tej pory odbywało się to w trybie normalnym pisemnym papierowym. Chodzi o to, aby mogło się to odbywać poprzez system ZUS w systemie elektronicznym. Ponieważ ta poprawka wykraczała poza zakres ustawy, to w trosce o porządną legislację wszyscyśmy się zgodzili i myślę, że jest także zgoda polityczna na to, aby tą drobną sprawę załatwić właśnie w tym trybie, o którym powiedziałem, czyli w trybie artykułu 69 ust. 3 regulaminu Senatu. Tyle z mojej strony. Dziękuję. Dziękuję.