Bogdan Borusewicz krytykuje powoływanie spółek za granicą

Pani Marszałek, Wysoka Izbo, Pani Minister przedstawia sprawozdanie Komisji Kultury i Środków przekazu o ustawie o zmianie ustawy o Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego oraz niektórych ustaw. Komisja zbierała się dwukrotnie 20 lipca i 3 sierpnia. W czasie dyskusji 20 lipca zostało zgłoszone szereg zapytań i prośbę o dodatkowe wyjaśnienia ze strony Ministerstwa i także naszego biura legislacyjnego. Te dodatkowe wyjaśnienia wpłynęły na różnym poziomie satysfakcji, ale dyskusja była dość długa i uważam dotyczyła wszelkich ważnych aspektów. Chcę powiedzieć, że głosowanie w sprawie wniosku o odrzucenie tego projektu ustawy odbyło się w wyniku stosunku głosów 3 do 2. Trzech szanatorów było za odrzuceniem, za odrzuceniem dwóch szanatorów było przeciwko odrzuceniem. Czego dyskusja dotyczyła? Kontrowersję, kontrowersję zbudzał przepis, który w zasadzie był clue. To jest zmiana ustawy. Czy umożliwienie powołania przez Instytut pod zagranicą firm, które miały mieć charakter spółek, czyli działalność Instytutu poprzez firmy prawa handlowego, spółki prawa handlowego. Rzecz według wstępnych informacji miała dotyczyć Stanów Zjednoczonych. Uzasadnienie było takie, że tam tego typu funkcjonowanie jest konieczne ze względów na miejscowe prawo, ale okazało się, że także są zamiary takie same, jeżeli chodzi o Izrael. To wywołało kontrowersje. To tworzenie przez Instytut możliwości, możliwość tworzenia spółek prawa handlowego. Na podstawie prawa miejscowego, czyli w Stanach Zjednoczonych. Pytania dotyczyły tego, czy te spółki prawa handlowego wyposażone finansowo w budżety państwa, ale także wyposażone w majątek zakupany z budżetu państwa w sytuacji, załóżmy rozwiązania tej spółki, zaproszenia działalności. Czy jest możliwość, czy będzie możliwość wycofania z tego majątku? No bo w tych dwóch miejscach te spółki prawa handlowego miały kosztować, ich wyposażenie wstępnie miały kosztować po 20 milionów. To miały być etaty, mieszkania. O ile oddziały, które ma Instytut, oddziały, Instytuty nie wywołały kontrowersji i działalność Instytutu też nie wywołała kontrowersji. To kontrowersji wywołała propozycja tej ustawy, w tej ustawie zawarta, żeby Instytut mógł powoływać spółki prawa handlowego. Pytanie było o kontrolę nad tymi spółkami, ale także możliwość wycofania majątku. Te spółki miały zostać wyposażone w majątek z budżetu państwa, ale także z funduszy europejskich i innych źródeł. Ale przede wszystkim budżet państwa miał tutaj wyposażony. Wyjaśnienia dodatkowe. Pani minister przysłała, która powiedziała, że to mogą być, może być taka, tego typu forma działalności, czy spółka prawa handlowego, ale może być tak, że forma not for profit corporation. Na prawie, na prawie stanu amerykańskiego. Dopytywaliśmy się, ja się dopytywałem, co to oznacza. A czy tak, czy tak, no bo w ustawie jest zapisana, zapisana możliwość powołania spółki prawa handlowego, a nie not for profit corporation. Powiem, że nie uzyskałem satysfującej odpowiedzi. Nie uzyskałem tej odpowiedzi. W związku z tym był wniosek o odrzucenie tej ustawy i ten wniosek został przegłosowany. W uzasadnieniu przedstawiciel, pani minister, przedstawiciel ministerstwa powoływał się na to, że taką formę już zastosowano, już zastosowano w stosunku do innego podmiotu, czyli Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. I taka forma została już przegłosowana i dotyczyła takiego podmiotu w Stanach Zjednoczonych, powołanego przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. Ale ten Polski Instytut został powołany w 2020 roku przed premiera, ale nie rozpoczął działalności. Więc trudno ocenić, jak on funkcjonuje. Bo on nie funkcjonuje w zasadzie. Zaś ustawa o finansach publicznych w pewnym okresie zabroniła powoływania fundacji. Więc fundacji ze Skarbu Państwa, przez Skarb Państwa. To jest artykul 45. Czy także ten non-profit, ta działalność, która ma według wyjaśnień charakter między Spółką Prawo Międzynarodową a Fundacją. Charakterystyczne dla Szanowni Zjednoczonych, u nas to nie jest znane. Jednak też uważam, że prawa jest nie do końca jasna i jeżeli to ma być fundacja, to jest zakaz powołania fundacji w ustawie o finansach publicznych. I tego typu działalności. On został uchylony w incydentalnej ustawie o tej spółce Instytut Spraw Międzynarodowych. Ale ja uważam, że jeżeli była incydentalna ustawa, to nie można powtarzać incydentalnych ustaw nadal. Więc jeżeli chcemy, żeby tego typu funkcjonowały podmioty, trzeba uchylić artykuł 45 ustawy o finansach publicznych. A nie można tak w jakiś czas powołnić się na precedens, robić następny krok. Jeszcze jest jedna kwestia. Otóż obserwujemy pączkowanie zagraniczne różnych instytucji publicznych. Publicznych. Ministerialnych. W sytuacji, kiedy polityką zagraniczną kieruje i organizuje Ministerstw Spraw Zagranicznych, jakby są to kolejne elementy. Resorty chcą mieć swoje ambasady, placówki zagraniczne. Jest 25 instytutów kultury, które podlegają Ministerstw Spraw Zagranicznych. Pracownicy tej instytucji mają paszpoty dyplomatyczne. Mają inne możliwości, w związku z tym dotarcia do władz miejscowych. Jeżeli jesteśmy z tego ich aktywności niezadowoleni, to powinniśmy o tym mówić. Powinniśmy nakładać ich do aktywności. A te instytucje w Polsce, które się specjalizują, choćby w polityce historycznej. Bo to nie tylko Instytut Pileckiego się specjalizuje. Powinni poprzez działania podpowiadać, co można robić, wspierać te działania. Ale te działania powinny być koordynowane przez MSZ. Takie rozsądzenie się polityki zagranicznej nie jest dobre. I na to też zwracam uwagę. Tak zakończąc, przedstawiam wniosek o odrzucenie tej ustawy. Bardzo dziękuję Panie Marsza.