Jerzy Polaczek o karach drogowych i przykładach z UE

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, jako poseł, sprawozdawca, tutaj pozwolę sobie jeszcze jednak mimo wszystko na zabranie głosu troszkę szerzej, jeszcze naświetlając pewne aspekty międzynarodowe, które są związane z tymi zmianami, które dokonuje nasz parlament w dniu dzisiejszym, w jutrzejsze zapewne głosowanie. Zacznę od tą swoją wypowiedź, od pewnego komentarza, tutaj chyba w jednym czy dwóch pytaniach, gdzie pojawiała się taka kwota maksymalna grzywny w kodeksie wykroczeń, która zostaje zwiększona do 30 tysięcy złotych, tak jakby ta kwota po prostu miała być powszechnie stosowana. Ja przypomnę, mówił o tym tutaj przed chwilą pan minister Artur Soboń, że absolutnie nie jest zmieniany artykuł 24 tekstu wykroczeń, który zacytuję, iż wymierzając grzywny bierze się pod uwagę dochody sprawcy i jego warunki osobistej, rodziny, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. To jest oczywiście tutaj regulacja, która odnosi się już powiedzmy do tego postępowania wtedy, kiedy sprawca wykroczenia drogowego odwołuje się do sądu od nałożonego mandatu. Uwaga druga, bo chciałbym, żeby to też wybrzmiało po tej dyskusji a propos przedmiotu ustawy. Otóż raz jeszcze chcę bardzo mocno podkreślić, iż w tej regulacji zmiany ustawy Prawo ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wprowadzamy do kodeksu postępowania cywilnego nowy przepis, bardzo ważny dla zapewnienia efektywności i proporcjonalności tych projektowanych regulacji, po to, aby zapewnić w trybie postępowania cywilnego rozwiązanie, które ułatwia dochodzenie świadczeń od bliskich, znaczy od sprawców najcięższych tutaj wykroczeń drogowych, gdzie efektem jest śmierć, gdzie ta osoba, która zginęła, była zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych czy dobrowolnego ułożenia na utrzymanie i to pozwoli na bardziej efektywne, szybkie wykorzystanie drogi cywilnej do zabezpieczenia interesów pokrzywdzonych i uprawnionych do renty oraz przede wszystkim ułatwi dostęp do profesjonalnego zastępstwa procesowego. Dla ofiar przestępstwa chcę to, aby raz jeszcze było bardzo mocno podkreślone, że to jest jeden z dwóch filarów tej regulacji. To nie jest kwestia tylko zwiększenia wysokości mandatów, a problem ten jest wyjątkowo dotkliwie, niejednokrotnie gorzko i tragicznie doświadczany przez osoby bliskie, których najbliższe zginęły w wypadkach. I teraz uwaga trzecia. Chciałbym tutaj jednak odwołać się do materiałów towarzyszących naszym pracom, czyli do bardzo rzeczowej, kompetentnej analizy Biura Analiz Sejmowych. To jest informacja na temat wysokości mandatów za naruszenia przepisów ruchu drukowego w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Panie i Panowie posłowie z Komisji Infrastruktury mają do tego dostęp. Zachęcam wszystkich zainteresowanych, aby poprosić o tę opinię, którą zamówiłem jako przewodniczący podkomisji nadzwyczajnej do rozpaczania tego rządowego projektu. I wynotowałem sobie dla celów takich, można powiedzieć, poglądowych niektóre przepisy w Czechach, w Irlandii, na Litwie, w Szwecji czy we Włoszech, które są związane, jakby to powiedzieć, tożsamo z tymi wykroczeniami, które są objęte tą inicjatywą rządową rozpatrywaną przez parlament. A więc powtarzam raz jeszcze dla przykładu, mówiłem o tym na posiedzeniu Komisji Infrastruktury. Bardziej dzisiaj mówię dla tych osób, którzy nas słuchają, przede wszystkim też do Panów Posłów, że przykładowo w Czechach za spowodowanie wypadku przez prowadzącego pojazd, w wyniku czego ranna będzie inna osoba. Minimalna żywna to równowartość 975 euro, maksymalna 1945. Nieustąpienie pierwszeństwa w Czechach, grzywna 100 euro. Jazda pod prąd i zawracanie na autostradzie, grzywna pomiędzy 195 euro a 300 euro. Korzystanie z anteradaru między 195 a 300 euro. Używanie telefonu w trakcie jazdy 40 euro. Jazda po alkoholu lub innej substancji odurzającej, mandat między 100 a 975 euro. Prowadzenie pojazdu bez wymaganych uprawnień, które kierowca utracił wcześniej za jazdę pod wpływem alkoholu. Mandat 975, najniższy, najwyższy – 1945 euro. Odmowa poddania się badaniu na obecności alkoholu lub substancji odurzających. Najniższy mandat – 975 euro do 1945 euro. Teraz przykładowo dalej. Za przekroczenie maksymalnej dozwolonej prędkości w terenie zabudowanym o 40 kilometrów i więcej, poza terenem zabudowanym o 50 kilometrów więcej, mandat w Republice Czeskiej pomiędzy 195 euro a 300 euro. Prowadzenie pojazdu bez uprawnień w Czechach – 975 euro minimum do 1945. Wjazd na przejazd kolejowy – mandat 100 euro. W Irlandii – tam mamy trochę inną sytuację, bo mamy średnie zarobki powiedzmy na jednego obywatela. To jest według danych OECD 49 926 euro rocznie, ale tu mamy dla przykładu na przykład. Prowadzenie pojazdu w sposób niebezpieczny, którego następstwem jest śmierć lub poważne uszkodzenie ciała – grzywna do 20 tys. euro. Jazda pod wpływem alkoholu – od 200 do 400 euro. 5 tys. euro w przypadku recydywy w ciągu ostatnich trzech lat, czyli wielokrotnie więcej niż jest to przewidziane w tej ustawie, nad którą dzisiaj debatujemy. Kolejny przykład – prowadzenie pojazdu w przypadku, gdy prawo jazdy straciło ważność mniej niż 12 miesięcy przed ujawnieniem tego wykroczenia – 2 tys. euro powyżej 12 miesięcy. Prowadzenie pojazdu, pomimo że czasowo zatrzymano uprawnienie do prowadzenia pojazdu – 6 tys. euro grzywna w Irlandii za tego typu naruszenie prawa. Na Litwie – państwo, jakby to powiedzieć, porównywalne, jeśli chodzi o kwestie dochodowe z Polską. Dla przykładu – niebezpieczna i chuligańska jazda – mandaty między 170 a 230 euro. Nieuprawnione kierowanie pojazdem na Litwie – mandaty między 400 a 600 euro. Dalej – niebezpieczna jazda pod wpływem alkoholu na Litwie – najniższy mandat – 900 euro do 1200 euro. Prowadzenie pojazdów w stanie nieczeźwości lub pod wpływem środków udłużających – zależnie ile badanie wykazało – mandat od 90 do 1100 euro na Litwie. Nie zatrzymanie się przed przejściem dla pieszych, poruszanie się po chodnikach, trawnikach lub ścieżkach dla pieszych rowerowych. Skręcanie na przejściach dla pieszych od 30 do 90 euro. Przekroczenie prędkości – tutaj odwołam się do jednego przykładu – powyżej 30, a mniej niż 40 powyżej limitu. W Polsce mamy 800 zł po zmianie, o której mówił pan minister, gdzie pierwotnie była propozycja 1500 zł na Litwie. To jest od 120 do 170 euro. Recydywa prowadzenia w stanie nieczeźwym kary z tytułu niebezpiecznej i chuligańskiej jazdy lub kary za naruszenie przepisów ruchu drogowego skutkujących niewielkim uszczerbem na zdrowie lub uszczerbem materialnym – to jest mandat w wysokości 1000 do 1500 euro. Dla osób nieuprawnionych z kolei do kierowania pojazdami za to samą to jest mandat od 1200 do 2000 euro. Teraz przechodzimy do Szwecji – to jest ostatni przykład. Odwołuję się tutaj tak jakby do notatki, którą sobie przygotowałem na kanwie tej analizy Biura Analiz Sejmowych i jest to dostępne tutaj dla państwa. Zachęcam do tego, żeby po prostu dotrzeć do tego dokumentu i korzystać w pracy parlamentarnej. W Szwecji nieustąpienie pierwszeństwa innemu pojazdowi – mandat 200 euro, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu – 300 euro. Tamowanie ruchu – 100 euro. Wyprzedzanie w miejscu niedozwolonym – 300 euro. Można by tak mnożyć te przekłady z wielu innych państw. To są tylko tak jakby wybrane przekłady, które zostały opisane w tej analizie, którą dostali członkowie Komisji Infrastruktury, wcześniej członkowie Podkomisji Nadzwyczajnej i proszę teraz odnieść te kwoty, powiedzmy pewną politykę państwa związaną z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego do faktu niekorygowania tej wysokości mandatów od połowy lat 90. ubiegłego wieku. I na tym bym poprzestał to moje wystąpienie. To jest pewnego rodzaju też, mi się wydaje, konkluzja i odniesienie się do tego, o czym mówiłem wcześniej, jako sprawozdawca, czyli faktu obiektywnego – ponad 55 miliardów złotych kosztów wynikających z tragedii drogowych. Jeśli chodzi o wypadki drogowe, to jest ponad 44 miliardów. Jeśli chodzi o kolizje, to jest ponad 11. Koszt jednostkowy jednego wypadku śmiertelnego to jest średnio 2 miliony 400 tysięcy. Koszt wypadków, w którym jest osoba ciężka rana to jest 3 miliony 300. Średnio statystycznie myślę, że te kwoty powinny przemawiać również do wyobraźni pań i panów posłów. Ostatnia uwaga. Proszę również przyjąć tutaj do wiadomości, bo chyba któryś z posłów tutaj wspomina o tym, że jesteśmy wyłączeni z tych przepisów jako posłowie korzystający z immunitetów. Wszystkie te regulacje, nad którymi procedujemy dzisiaj dotykają również każdego z nas. Jeśli nie będziemy przestrzegać przepisów drogowych jako kierowcy, będziemy również objęci takimi samymi regulacjami wynikającymi z naruszeń, jeśli one zostaną popełnione. Także nikt tutaj nie chroni się po prostu z tytułu tego, że posiada legitymację poselską. Myślę, że to jest też dobre podsumowanie towarzyszące tej bardzo dobrej merytorycznej pracy i wnioskom płynącym z wszystkich klubów parlamentarnych. De facto, gdybym miał się odwołać do całości przebiegu prac legislacyjnych, to chyba nie było wniosku z klubu parlamentarnego, który nie byłby uwzględniony, mówię tutaj o tych najważniejszych zmianach, które zostały dokonane, bo zarówno były tutaj poprawki klubu parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przyjmowane w konsultacji z rządem, były wcześniej tak jakby poprawki również, które zostały przyjęte w wyniku dyskusji na sali plenarnej, w trakcie pierwszego czytania były poprawki przejęte i skorygowana ustawa pod kątem tych uwag Naczelnej Rady Adwokackiej Rzecznika Praw Obywatelskich chyba też była przyjęta, chyba co nam jedna poprawka, jeśli nie więcej, czy uwag również płynących ze środowiska tutaj Lewicy. Myślę, że to jest też dobry przykład prac i bardziej dojrzałego projektu ustawy, który ostatecznie wychodzi finalnie i będzie funkcjonował już jako obowiązujące prawo po 1 stycznia 2022 roku. Dziękuję za uwagę. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.