Zygmunt Frankiewicz: apel o szybsze naprawienie luki podatkowej

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Senat proponuje Państwu przyjęcie ustawy krótkiej, która likwiduje ewidentną lukę podatkową w podatku od nieruchomości, który to podatek jest dochodem gmin. Nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym z dnia 16 listopada 2016 roku zmieniła artykuł 7 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jej skutkiem było zwolnienie w całości działek ewidencyjnych, na których znajdowała się infrastruktura kolejowa, choćby na ten cel zostały przeznaczone jedynie niewielkie fragmenty tych działek, a główna działalność przedsiębiorcy prowadzona na tych działkach nie była związana z działalnością kolejową. W efekcie powstały bardzo istotne ubytki w dochodach podatkowych i nielegalna pomoc publiczna. Samorządy interweniowały wielokrotnie w tej sprawie, praktycznie od początku, czyli przez 5 lat. Suma strat, która jest dość trudna do szacowania przez Związki Samorządowe jest szacowana na ponad miliard złotych w tym okresie, czyli to już są naprawdę znaczące pieniądze. Jeżeli wziąć pod uwagę, że ten podatek jest stracony nie równo przez wszystkie gminy, tylko na bardzo dużą skalę przez nieliczne, to prowadzi do wniosku, że część gmin znalazła się w bardzo złej sytuacji finansowej. Propozycja Senatu zmierza do zmiany zapisów w artykule 7 ust. 1 pkt. 1, mianowicie o dopisanie sformułowania z wyłączeniem budynków budowli gruntów wykorzystywanych na cele inne niż określone w ustawie o transporcie kolejowym. Podobny zapis jest w projekcie rządowym. Te dwa projekty ustaw są do siebie bardzo zbliżone w tym fragmencie. Jednak projekt rządowy jest szerszy. Mianowicie rozszerza zwolnienie o infrastrukturę usługową, która jest wykorzystywana na świadczenie usług dla pasażerów i obsługi ruchu kolejowego. Przy czym tutaj też są zastrzeżenia związane z tym, że usługa może być tylko związana z zadaniem zarządcy infrastruktury albo świadczeniem usług przez operatora w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Wydają się te zabezpieczenia wystarczające, ale pozostaje obawa o skuteczność tych zapisów, dlatego że mamy doświadczenia sprzed pięciu lat, kiedy też się wydawało, że ustawa, mówiąc kolokwialnie, jest szczelna, a tworzyła lukę podatkową. Drugim rozszerzeniem jest, to jest nowe rozszerzenie, o infrastrukturę nieczynną ze zwolnieniem bezterminowym z podatku od nieruchomości tej nieczynnej infrastruktury. Uważam, że to nie jest dobre rozwiązanie, gdyż w uzasadnieniu jest podane, że powodem tego zwolnienia jest prowadzenie modernizacji i remontów, które z natury mają charakter czasowy. Dlatego zwolnienie bezterminowe moim zdaniem jest błędem. Podatek od nieruchomości ma nie tylko funkcję fiskalną, skłania również do aktywnego gospodarowania nieruchomościami. W sytuacji, gdy zwolnienie będzie bezterminowe, nie będzie istotnej motywacji do aktywnego gospodarowania tą infrastrukturą. I będzie to jeszcze w większym stopniu prowadziło do utrzymywania często w centrach miast zaniedbanej infrastruktury, która jest fatalną wizytówką. Od tego powinniśmy odchodzić. No i chyba najważniejsza sprawa, mianowicie w projekcie rządowym jest proponowany termin wejścia w życie ustawy od 1 stycznia 2023 roku. Czyli do tych 5 lat trwania ubytków w dochodach jednostek samorządu terytorialnego dojdzie jeszcze cały rok. Druk senacki był przyjęty w Senacie równo rok temu, czyli też 16 listopada. Był czas, żeby się tą sprawą zająć, tak żeby przepis zmieniony wszedł w życie od 1 stycznia, ale 2022 roku. I o to wnoszę i bardzo o to proszę, dlatego, że tak jak mówiłem, problem może nie dotyczy wielu bardzo samorządów, ale tych, których dotyczy, dotyczy w sposób dramatycznie mocny. To często są małe gminy, które nie mają zdywersyfikowanych źródeł dochodów i ubytek akurat w tej dziedzinie jest dla nich wyjątkowo bolesny. Wymienię tylko przykładowe gminy, Terespol czy Sławków. Większych gmin też to dotyczy, ale tam ta baza podatkowa jest szersza. Do takich większych miast należy Oświęcim czy Swarzędz. Myślę, że możliwa jest jeszcze publikacja przy mobilizacji z naszej strony, czyli i rządowej, i Sejmu, i Senatu w listopadzie i wejście w życie przepisu od 1 stycznia 2020 roku. Myślę, że dłużej nie można tolerować, wręcz nadużyć w tej dziedzinie, dlatego, że problem się rozszerza z roku na rok. Mianowicie znane są przypadki scalania gruntów po to, aby na dużym obszarze, na którym tylko mała część jest zajęta pod infrastrukturę kolejową, a prowadzona jest duża działalność gospodarcza spoza branży kolejowej, było zwolnienie z podatku od nieruchomości. To jest nieuzasadniona pomoc publiczna i zupełnie niedopuszczalna strata w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Bardzo serdecznie dziękuję. Bardzo dziękuję Panu Senatorowi.