Jan Libicki: Trzy tryby rozpatrywania wniosków o pracę i pobyt

Bardzo dziękuję panie marszałek, panie ministrze. Pytanie pierwsze, jeżeli ta ustawa wejdzie w tym kształcie, to tak naprawdę będziemy mieli trzy tryby rozpatrywania wniosków. Według nowych przepisów, nowe wnioski i stare wnioski, w zależności od dat i ich złożenia, każdy trochę inaczej. Pytanie, bo to jest także ze strony osób, które się na co dzień zawodowo tym zajmują, to dlaczego do wniosków już złożonych przed wejściem w życie ustawy nie można jednolitego trybu zastosować, tylko rozbija się to na dwa różne tryby. To jest pytanie pierwsze. Pytanie drugie, ponieważ uważam, że ustawa idzie w dobrym kierunku, jakie następne kroki planujecie państwo, żeby to usprawnić, bo to co jest, jest niewystarczające. I pytanie trzecie, czy planujecie państwo wzmocnić kadrowo biura do spraw cudzoziemców, bo ja będę o tym mówił w wystąpieniu, ale wydaje się, że stan kadrowy jest ta sytuacja sprzed 10 lat, a przez ostatnie 10 lat, jeśli chodzi o cudzoziemców w Polsce, sytuacja się radykalnie zmieniła. Dziękuję. Bardzo dziękuję. Proszę bardzo. Dziękuję za to pytanie, panie senatorze. Odpowiadając na pytanie pierwsze, dlaczego te trzy tryby tak naprawdę? Dlatego, że ta ustawa w pewnym sensie jest ustawą ratunkową dla spraw, które leżą w urzędach wojewódzkich ponad rok. To jest też związane z COVID-em, jak wiemy. Część urzędów działała hybrydowo, część była zamknięta, a wnioski wpływały. I co się stało później? Później gospodarka też spowolniła, a cudzoziemcy zaczynali tracić pracę i zmieniać pracodawców. W tej chwili w naszym systemie prawnym jest to tak zapisane, że cudzoziemiec, pracownik jest związany ze swoim pracodawcą, zezwoleniem jednolitym na pracę i pobyt. Więc żeby zmienić pracodawcę, musiałby po raz kolejny, i tak też robi, składać wniosek o kolejne zezwolenie. I teraz wyobraźcie sobie państwo, że minął rok i te sprawy leżały. Leżały te sprawy, ponieważ było ich bardzo dużo. I tutaj, co pan też senator zauważył, kadry też nie wystarczały do tego, żeby przerobić tak dużą liczbę. Tutaj zwróćmy uwagę, że ona się w ostatnich trzech latach tak naprawdę podwoiła, jeżeli chodzi o wnioski o zezwolenie na pracę i pobyt. I teraz sytuacja tych cudzoziemców, którzy jeszcze rok temu składali wnioski o pracę i pobyt, też się zmieniła. Często to nie są już ci sami pracodawcy. Często ich ubezpieczenia, które wykupili, już wygasły. Często miejsca zamieszkania, które wskazali w umowach najmu, w umowach użyczenia, też są już nieaktualne. Dlatego też przyjęliśmy ten rok, 1 stycznia 2021 roku, dlatego, że te sprawy już mają rok przedawnienia. Przepraszam, nie przedawnienia, tylko przeterminowania, że tak powiem. Dlatego tym sprawom dajemy szansę rozwiązać się od razu z oświadczeniem pracodawcy i cudzoziemca, że będą postępowali zgodnie z tymi zasadami, na których powinni postępować, bez kolejnych kilku wezwań od wojewodów. Dlatego, żeby już nie wzywać o te zmijany, bo one na pewno będą. Bo dłużej niż rok to umowy też, ubezpieczenie podpisywane są częstą na rok, umowy najmu o rok, umowy o pracę też są na krótsze terminy. Więc te sprawy rozwiązujemy. Natomiast nowszym sprawom damy szansę rozwiązać, damy szansę wojewodom rozwiązać nowsze sprawy w normalnym terminie. Dlatego też te nowe sprawy, które zostały złożone teraz, do których pracodawcy i cudzoziemcy, którzy starali się o pracę, musieli przygotować odpowiednie dokumenty, też nie chcemy tych dokumentów odkładać na bok. Będzie się przygotowali. I na podstawie tych dokumentów te decyzje można wydać. Ten tryb, który wydaje się trybem trzyetapowym albo trzybiegowym tak naprawdę, jest najbardziej optymalnym. Trybem, w jaki wojewodowie mogą ten problem rozwiązać u siebie. Dlatego, że część spraw jest już rozpatrywanych. Te, które są z tego roku, część spraw jest nowych. A te stare sprawy często są takie, do których należy sięgnąć i często prowadzić jeszcze przez dwa, trzy, cztery miesiące, zanim te wszystkie sytuacje zostaną wyjaśnione i jeszcze należy wziąć pod uwagę jedną rzecz. Sprawy sprzed roku, często są to sprawy już nieaktualne, bo cudzoziemców może w Polsce nie być. A wnioski złożone są. Więc dajemy im szansę zgłosić się w ciągu 60 dni z oświadczeniem o tym, że na tych warunkach chcą pracę wykonywać. I ja osobiście pracowałem przez cztery lata w Urzędzie Wojewódzkim, w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim. Nie zajmowałem się sprawami cudzoziemców. I wiem, że ten tryb jest najbardziej optymalnym trybem na wyjście z zaległości z obecnej sytuacji, jeżeli chodzi o wojewodów. Jeszcze jedną rzecz dodam. Jedną z najważniejszych zmian tej ustawy jest zmiana oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Takie oświadczenie składa się do starosty i tam, tak jak mówiłem, 80% to są obywatele Ukrainy. Takich oświadczeń w ostatnich kilku latach mamy od 1,6 mln do 1,8 mln w ciągu roku. I to oświadczenie obecnie zostanie zmienione, a dosłownie zostanie zmieniony okres jego obowiązywania. Obecnie jest to od 6 miesięcy w ciągu 12 miesięcy, czyli po 6 miesiącach wykonywania pracy cudzoziemiec, ma karencję na wykonywanie pracy przez kolejne 6 miesięcy. I dlatego idzie po zezwolenie do pracy do wojewody. Nie może już po raz kolejny wystąpić o złożenie takiego oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do starosty. Obecne rozwiązanie daje taką możliwość. Pierwsze oświadczenie jest już na 24 miesiące i każde kolejne jest możliwe. Także duży ciężar jakby zadań, a jednocześnie ułatwienie formalności wszelkich przechodzi do starostów. Dzięki temu zyskują i starostwa powiatowe, ponieważ 50% wpłaty za oświadczenie wpływa na konto starostwa powiatowego, 50% do budżetu państwa. I dzięki temu też zwalniamy możliwe zasoby u wojewodów, które będą mogły zająć się zezwoleniami na pracę i pobyt, te, które już bezpośrednio wpływają do wojewodów. Dobrze. Odpowiedziałem Panie Senatorze? Dobrze. Bardzo dziękuję. Proszę o podniesieniec.