Stanisław Szwed o emeryturach stażowych: czas na dyskusję

Panie Marszałku, Panie Przewodniczący, w związku z całym Komitetem Inicjatywy Ustawodawczej w Wysokiej Sejmie, ja chciałem przede wszystkim bardzo serdecznie podziękować wszystkim naszym rodakom, którzy podpisali się pod projektem. To prawie 240 tysięcy obywateli, którzy wyrazili swój pogląd, a mamy doświadczenia z poprzednich lat, że jeśli chodzi o system emerytalny, czy o kwestie referendum przywracające w wieg emerytalny, podpisów zebranych było ponad miliony. Także to jest, myślę, cenna inicjatywa. Nie ma w tej chwili jeszcze stanowiska rządu, on jest opracowywany w naszym ministerstwie, ale generalnie chcemy na ten temat dyskutować, bo sprawa jest ważna. Myślę, że to jest taki moment, żebyśmy w ogóle podyskutowali na temat systemu emerytalnego, bo przecież to wymaga dłuższej analizy, dłuższej pracy. Pan poseł Tomaszewski zapytał mnie o emerytury pomostowe. Oczywiście jest zupełnie co innego niż emerytury stażowe. Także emerytury pomostowe, jakby nie było zmiany ustawy o emeryturach pomostowych w 2009 roku prowadzonych przez Koalicję Platformy Obywatelskiej i PSL, to dzisiaj mielibyśmy o wiele mniej problemów o takich, o których mówił pan minister Marcin Zieleniecki. Bo te osoby, o których tutaj była mowa w tych przykładach, skorzystałyby z wcześniejszych rozwiązań, które dotyczyły pracy w warunkach szczególnych czy o szczególnym charakterze. Zmiana ustawy i wprowadzenie emerytur pomostowych w znaczny sposób ograniczyła możliwość przechodzenia. To był rok 2009. W 2012 rok ta sama koalicja podwyższyła wiek emerytalny, odrzuciła wniosek o referendum. Też nie zapytaliśmy wtedy, bo nie było takiej szansy, nie daliście państwo, żebyśmy zapytali obywateli, jak system emerytalny powinien w Polsce wyglądać. Myślę, że jest dzisiaj taki moment na bazie tego projektu, żeby się zastanowić, czy system, który od 1998 roku w Polsce funkcjonuje, czyli tzw. zdefiniowanej składki, czyli ile więcej odkładamy, dłużej pracujemy, mamy wyższe świadczenie, czy jeszcze do tego komponent stażowy jest potrzebny. I w tym projekcie to jest pokazane. Często tutaj w tej dyskusji padała kwestia groszowych emerytur. To jest pokłosie 1998 roku i wprowadzenie zdefiniowanej składki. Pracujesz krótko, nie masz stażu i od tego masz obliczaną emeryturę. Stąd są te emerytury groszowe. Ich przybywa więcej, bo jest większa liczba osób, która nabywa prawa emerytalne. Stąd było tam kilkanaście tysięcy, a teraz jest kilkaset tysięcy. I na pewno to rozwiązanie, o którym zostało zaproponowane w obywatelskim projekcie, te kwestie by rozwiązywało, bo mówimy, że nabywa prawo do emerytury stażowe osoba, która ma nazbierane na minimalną emeryturę. I wtedy te kwestie byśmy na pewno w jakiś sposób rozwiązali, nad którą dyskutujemy, czy wprowadzać właśnie staż emerytalny przy emeryturach groszowych, który upoważniałby do otrzymywania świadczenia. I to jest jedno z tych rozwiązań, nad którym warto się przy tej okazji też pochyli. Czyli mamy zdefiniowaną składkę, ale jest ten komponent stażowy, czy jego przywracamy. No i teraz jest kwestia, bo też padały tutaj już pytania dotyczące prezydenckiego projektu. Pan prezydent faktycznie zaproponował trochę inne wysokości stażu, ale dotyczą okazji składkowych i nieskładkowych. Różne są rozwiązania. W Niemczech na przykład staż emerytalny jest 45 lat. Jednakowy dla kobiety, dla mężczyzny można odejść po 45 latach. My dzisiaj mówimy w tym projekcie 30 lat i 40 lat, i prezydent mówi 35 lat i 40 lat, prezydent mówi 39-44. To jest kwestia, myślę, do dyskusji. Jak powinien projekt prezydencki, myślę, że równie wspólnie, razem będzie to rozpatrywanie. Ale głównym decyzją jest, czy do tego systemu wprowadzamy element stażowy. Myślę, że to jest pierwsza kwestia, którą warto przy tej okazji rozważyć. Druga kwestia dotycząca zasadniczej kwestii. To najbardziej pokazała kwestia przywrócenia wieku emerytalnego. Czyli decyzję podejmuje pracownik, czy chce przejść na emeryturę. To jego jest decyzja. Nie narzucamy mu z gory, nie wypychamy go, choć zdarzają się na pewno przypadki, gdzie pracodawcy wypychają pracowników na emerytury. Ale to pracownik powinien sobie podejmować decyzję. I w tym przykładzie też emerytur stażowych jest podobna sytuacja. Czyli nie możemy zakładać, że 100% wszyscy będą chcieli od razu przejść na emerytury stażowe, bo tę decyzję będzie podejmował osoba, która by się decydowała na emeryturę stażową, tak jak jest w powszechnym systemie emerytalnym. I też pokazują dzisiejsze badania, dzisiejsze dane, które też tutaj mam wyliczone z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że wzrasta nam liczba osób, które po przejściu na emeryturę podejmują dalszą pracę. Jest w tej chwili w okolicach 800 tysięcy osób, które podejmują pracę. I ten wskaźnik z roku na rok jest wyższy. Czyli ktoś przechodzi na emeryturę, ale podejmuje pracę. Rozwiązanie, które przyjęliśmy w tym roku w Polskim Ładzie dotyczące tzw. podatek zerowy dla seniorów, ma też ten cel. Czyli osoba, która nabyła prawa do emerytury, a nie przejdzie na emeryturę, będzie od nowego roku zwolniona z podatku. Czyli kolejne rozwiązanie dające możliwość podjęcia decyzji przez osobę, która ma możliwość przejścia na emeryturę, która z tego możliwości nie skorzysta, bo to jest jego wybór, nie będzie płacił podatku. I myślę, że też to jest rozwiązanie. Oczywiście tutaj były różne pytania. Mogę tylko podać przykład najniższej emerytury, która w tych latach, w którym 2016-2021 wzrosła o ponad 40%, bo była na poziomie 890 zł, dzisiaj jest 1250 zł i 88 groszy. Jest wzrost minimalnej emerytury. To też pokazuje, że zależało nam na tym, aby najniższe świadczenia wzrastały. Oczywiście waloryzacja kwotowo-procentowa, 13-14 emerytury, o których też tutaj już dzisiaj była mowa, to też są te rozwiązania, które poprawiają sytuację emerytarną. Jeśli chodzi o koszty, bo to wielokrotnie przebijało w tej dyskusji. Oczywiście mamy przygotowane, tak jak też tutaj już pan minister Marcin Zieleniecki przedstawiał dla dwóch grup, czyli 100% osób korzysta z tych rozwiązań i na poziomie 50%. Te koszty rozkładają się na poziomie podobnym, jak tutaj było przedstawione. My mamy dane też z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyli jeżeli byśmy szacowali te koszty, to one by były też na poziomie 50%, na poziomie 3,5 mld zł, przy 100% na poziomie 7 mld zł. Oczywiście nie mamy w tej chwili zaplanowanych środków na budżet 2022 rok, ale 2023 rok można takie kwestie już rozwiązać. Padało też pytanie o emerytury krusowskie. Tutaj z tych szacunków, które my mamy, bo w projekcie obywatelskim nie jest to oszacowane, gdzieś rząd około 900 mln zł byłby koszty, jeśli chodzi o emerytury rolnicze. Czyli też kwestia liczenia, ale tak jak powiedziałem, dzisiaj precyzyjnie nie da się określić, jakiej grupy to dotyczy i jakie też będzie świadczenie, bo to wynika z indywidualnego wyliczenia poszczególnej osoby, która by przechodziła na emeryturę. Tak jak jest w tej chwili również w systemie, są doradcy emerytalni, którzy mogą takiej osobie doradzić, czy w danym momencie ta sytuacja dla niego jest opłacalna, czy nieopłacalna, ale on musi sobie podjąć decyzję. Czy zdrowie mu pozwala dalej pracować, czy może inne obowiązki, opiekę w domu nad kimś bliskim, czy różne inne czynniki, które powodują, że osoba rezygnuje z pracy, bądź podejmuje pracę, bo z tych wyliczeń wynika, że jeżeli przepracuje jeszcze kolejny rok, to będzie miał emeryturę wyższą i bardziej się mu to opłaca. Kluczem jest, że tę decyzję podejmuje osoba, która by chciała z tego skorzystać. Czyli tutaj w tym zakresie trudno oszacować precyzyjnie koszty. Biorąc jakieś wielkości przyjmujemy te kwoty, o których mówiliśmy. W pracach pod komisji, bo też jest nasza rekomendacja ze strony naszego ministerstwa, żeby ten projekt skierować do komisji i pracować nad projektami. Mamy również nadzieję, że w najbliższym czasie projekt prezydencki będzie tutaj przedstawiany w Wysokiej Izbie, że wspólnie razem te dwa projekty będziemy mogli na komisji rozpatrzyć i przygotować dobre rozwiązanie, które spełni oczekiwania tych osób, które oczekują na emerytury stażowe. Dziękuję. Dziękuję serdecznie. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.