Anita Czerwińska przedstawia projekt rekompensat dla mediów publicznych

Pani Marszałek, Wysoka Izbo. W imieniu posłów wnioskodawców przedstawię uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych druk nr 3123. Potrzeba wydania projektowanej ustawy wynika z braku adekwatnego, stabilnego, przewidywalnego i długofalowego publicznego finansowania mediów publicznych w Polsce. Na niedostatek ten w dłuższej perspektywie składa się m.in. narastające przez lata od 1993 roku poszerzanie kręgu osób zwolnionych z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Do największego poszerzenia tych zwolnień doszło na mocy ustawy z dnia 13 czerwca 2008 roku o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, która weszła w życie w dniu 1 marca 2010 roku. W toku dyskusji nad tą ustawą wskazywano, że godzi ona w konieczność zapewnienia adekwatnego finansowania realizacji misji publicznej radiofonii i telewizji oraz konsekwentnie, że ewentualnemu poszerzeniu zwolnień od opłat abonamentowych powinno towarzyszyć zrekompensowanie ubytków wpływów wynikających z takiego zabiegu. W przeciwnym razie nie zostanie wykonany obowiązek państwa zapewnienia warunków finansowych dla realizacji misji publicznej radiofonii i telewizji. Elementy te skłoniły prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do skierowania powołanej ustawy do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał wyroku z dnia 4 listopada 2009 roku stwierdził niezgodność z Konstytucją, tylko części tej ustawy, uznając, że poszerzenie zwolnień od opłat abonamentowych co do zasady mieści się w swobodzie ustawodawcy w zakresie wyboru formy finansowania mediów ze środków publicznych, wysokości tego finansowania i jego szczegółowych zasad. Trybunał Konstytucyjny zauważył przy tym, cytuję, Swoboda wyboru formy finansowania publicznej radiofonii i telewizji nie zwalnia jednocześnie ustawodawcy z obowiązku ustalania właściwych zasad finansowania. Realizacja misji publicznej przez media publiczne nie jest bowiem możliwa bez zapewnienia odpowiednich nakładów finansowych pochodzących ze środków publicznych. Koniec cytatu. Pomimo tego, że według danych GUS 96,4% gospodarstw domowych posiada odbiornik telewizyjny, około połowa polskich gospodarstw nie zarejestrowała odbiornika telewizyjnego lub radiowego, a wśród samych zarejestrowanych większość stanowią zwolnieni z opłaty. Według Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na koniec 2017 roku spośród 6,7 mln zarejestrowanych abonentów gospodarstw domowych było 3,6 mln zwolnionych na około 13,6 mln ogółu gospodarstw domowych w Polsce. Innymi słowy, w ramach 50% gospodarstw domowych, które zarejestrowały odbiorniki, 53,7% korzysta ze zwolnień. Realnie zatem opłaty abonamentowe wnoszone są przez około 13% społeczeństwa. W rezultacie finansowanie mediów publicznych w Polsce od lat utrzymuje się na niedostatecznym poziomie. Poszerzanie kręgu osób zwolnionych z opłat abonamentowych i ułatwienie korzystania przez niektóre z tych osób ze zwolnień zasadniczo pogłębiło ten niedostatek i przyczyniło się do stanu systematycznego, kumulującego się niedofinansowania polskiej publicznej radiofonii i telewizji. Zbliżone do proponowanego rozwiązanie zostały już jednorazowo zastosowane na mocy artykułu 16a ustawy z dnia 2 grudnia 2016 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2017 do danego ustawą z dnia 9 listopada 2017 roku o zmianie powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Przepisem tym wprowadzono rekompensatę w wysokości 980 milionów z tytułu utraconych w latach 2010-2017 wpływów z opłat abonamentowych z tytułu części zwolnień z tych opłat wprowadzonych w 2010 roku z przeznaczeniem na realizację przez jednostki publicznej radiofonii, telewizji i misji publicznej. Rekompensata ta została przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji podzielona pomiędzy nadawców publicznych z przeznaczeniem na koszty realizacji ich misji w latach 2017 i w większości w roku 2018. Rekompensata pochodziła z budżetu państwa i została przekazana przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w roku 2017 na wyodrębniony rachunek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji służący do gromadzenia wpływów abonamentowych. Następnie, tak jak wpływy z opłat abonamentowych, rekompensata w odpowiednich częściach podlega przekazaniu nadawcom publicznym. Projektowana ustawa ma zapewnić rekompensatę z ubytku, który wynika z nieujszczania opłat abonamentowych przez osoby ustawowo zwolnione od tego obowiązku w latach 2018-2019. Maksymalną wysokość rekompensaty, która może zostać przyznana z tego tytułu, należy ustalić w oparciu o średnioroczną liczbę zwolnień od opłat abonamentowych w 2017 roku oraz obowiązującej w 2018-2019 stawki abonamentowej. Zadanie to nakłada projekt na Krajową Radę Radiofonii i Telewizji, która jest zobowiązana do przygotowania uchwały w tym zakresie. Mając na uwadze dostępne publicznie dane, już na obecnym etapie możliwe jest przeprowadzenie symulacji wyliczeń maksymalnej wysokości rekompensaty. Wyliczenia te wyglądają następująco. Średnioroczna liczba zwolnionych z opłat na podstawie danych Krajowej Rady z 2017 roku wynosi 3,553,244. Odsetek abonentów zwolnionych wyłącznie radiowych dane Krajowej Rady stan na 31 grudnia 2017 to jest 1,68%. Opłata abonamentowa RTV za 2019 to jest kwota 22,70 zł. i za radio 7 zł. Zatem ubytek wpływów wynosi 956,653,344 zł. I to jest ta kwota, za którą rekompensata nie powinna przekroczyć tej kwoty. W związku z tym maksymalna rekompensata dla jednostek publicznej radiofonii i telewizji na lata 2018-2019 wynosiłaby 1,913,306,888 zł. Proponuje się jednak, aby ta rekompensata wynosiła w latach 2018-2019 1,260,000,000 zł. Zaproponowane w projekcie ustawy mechanizm rekompensaty bazuje na emisji papierów wartościowych. Jest zbliżony w swojej istocie do mechanizmu zastosowanego dla rekompensaty w latach 2010 do roku 2017. Zarówno wówczas, jak i teraz to Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie miała wpływ na to, jak środki finansowe będą podzielone między poszczególne jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Na podstawie uchwały Krajowej Rady określającej kwotę rekompensaty oraz sposób podziału skarbowych papierów wartościowych pomiędzy spółki minister kultury i dziedzictwa narodowego zawnioskuje do ministra finansów o przekazanie skarbowych papierów wartościowych o wartości nominalnej wskazanej w tejże uchwale Krajowej Rady. Minister finansów na tej podstawie wyemituje obligacje skarbowe i przekaże je zgodnie z decyzją wskazaną w uchwale Krajowej Rady wskazanym jednostkom publicznej radiofonii i telewizji. Posłowie, wnioskodawcy proszą o przyjęcie ustawy. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo Pani Poseł. Sejmu Staliu Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.