Dominika Chorosińska przedstawia sprawozdanie o przemocy w rodzinie

Panie Marszałku, Panie i Panowie Posłowie, Panie i Panowie Ministrowie, mam przyjemność w imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przedstawić sprawozdanie z posiedzenia rozpatrującego sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 roku. Jest to druk nr 81. Marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierowała w dniu 19 grudnia 2019 roku przedstawione przez Prezesa Rady Ministrów powyższe sprawozdanie do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w celu rozpatrzenia. Społeczeństwo polskie przywiązuje duże znaczenie do wartości związanych z rodziną. Dążenie do umocnienia podstaw jej funkcjonowania to powinność państwa, a zarazem niezbędny element jego rozwoju i sukcesu podejmowanych reform społecznych. Ograniczenie zjawiska przemocy w rodzinie to proces wymagający czasu, współpracy różnych służb państwowych, nakładów finansowych, a także zmiany świadomości społecznej. Działania programu w 2018 roku koncentrowały się na czterech podstawowych obszarach. Pierwszy – profilaktyka i edukacja społeczna. Drugi – ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie. Trzeci – oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie. Czwarty – podnoszenie kompetencji służb i przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Obszar pierwszy – profilaktyka i edukacja społeczna. W ramach działań profilaktycznych powstało przede wszystkim na poziomie gmin i powiatów niemal 800 diagnoz dotyczących zjawiska przemocy w rodzinie. Z obowiązku monitorowania problemu wywiązywali się także wojewodowie, składając doroczne sprawozdania w tym zakresie. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej prowadziło kampanię społeczną na rzecz bezpieczeństwa osób starszych, organizując również ogólnopolską konferencję na ten temat. Przeprowadzono również blisko tysiąc lokalnych kampanii społecznych. W realizację zadań profilaktycznych włączyły się też inne ministerstwa, m.in. Ministerstwo Sprawiedliwości, przede wszystkim przez kampanię informacyjną pod tytułem Tydzień Pomocy Ofiarom Przestępstw, a także przez materialną i niematerialną pomoc finansową z Funduszu Sprawiedliwości oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej poprzez odpowiednie zmiany w podstawie programowej oraz wzmocnienie oddziaływań wychowawczych i rozwój pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W 2018 roku powyższe działania systemowe zostały wzmocnione w ramach realizacji rządowego programu Bezpieczna+. Warto wspomnieć, że przedstawione komisji sprawozdanie zawiera przykłady dobrych praktyk przeciwdziałania przemocy w rodzinie, działań realizowanych w takich gminach jak Długołęka, Dolnośląskie, Parczew, Rubelskie, Stepnica, Zachodniopomorskie oraz Libiąż, Małopolskie. Ponieważ większość zadań w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie jest realizowana w samorządach, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizuje program osłonowy Wspieranie jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie. W 2018 roku jego budżet wynosił 3 mln zł i został zrealizowany w 93%. Liczne programy osłonowe oraz edukacyjne były realizowane w instytucjach podlegających Ministerstwu Edukacji Narodowej. Objęły one ponad 860 tys. osób. W stosunku do roku poprzedniego, w roku 2018 wzrosła liczba opracowanych na szczeblu powiatowym programów profilaktycznych, zwłaszcza w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych w stosunku do dzieci w rodzinach zagrożonych przemocą domową. W 2018 roku zrealizowano 315 programów, a udział w nich wzięło łącznie 58 816 osób. Na poziomie gmin, zgodnie z ustawą, działania Krajowego Programu koncentrowały się wokół rozwijania systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie, na który składają się program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie, poradnictwo i interwencja, zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc w ośrodkach wsparcia oraz zespoły interdyscyplinarne. Liczba opracowanych gminnych programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie wyniosła w 2018 roku 2344, co oznacza wzrost w stosunku do lat poprzednich. 313 programów zostało opracowanych na poziomie powiatów, a 13 na szczeblu wojewódzkim. Obszar drugi – ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie. W 2018 roku liczba osób dotkniętych przemocą wyniosła według zawartych w sprawozdaniu danych 224 251 osób. Pomocą w formie poradnictwa objęto ogółem 152 952 osoby. W 2018 roku postępowała rozbudowa sieci i poszerzenie oferty placówek wspierających osoby dotknięte przemocą w rodzinie i udzielających im pomocy, w tym punktów konsultacyjnych, ośrodków wsparcia, specjalistycznych ośrodków wsparcia, domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, ośrodków interwencji kryzysowej. Warto w tym miejscu podkreślić działania na rzecz rozbudowy infrastruktury pomocowej dla osób pokrzywdzonych przestępstwem podejmowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W 2018 roku budżet na te zadania w ramach Funduszu Sprawiedliwości wynosił 160 mln zł. W 2018 roku kontynuowało działanie ogólnopolskie Pogotowie dla ofiar przemocy w rodzinie Niebieska Linia. Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie. Podstawowym działaniem w tym zakresie są programy korekcyjno-edukacyjne i psychologiczno-terapeutyczne. Realizowano również działania służące zapobieganiu kontaktowania się osób stosujących przemoc w rodzinie z osobami dotkniętymi przemocą poprzez tymczasowe aresztowania, zakaz kontaktu, dozór i wreszcie nakaz opuszczania miejsca zamieszkania. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadziło ponadto monitoring orzecznictwa sądów powszechnych, jeśli chodzi o przemoc w rodzinie. Do najczęstszych przestępstw w tym obszarze należało znęcanie się oraz groźby karalne. Obszar czwarty. Podnoszenie kompetencji służb i przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Działanie to ma na celu zwiększenie skuteczności i dostępności świadczonych usług. W 2018 roku programy szkoleniowe objęły około 60 tysięcy osób. Pracowników służb i organizacji zaangażowanych w przeciwdziałanie przemocy w rodzinie. Finansowanie Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 roku. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2018 na realizację zadań wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie zaplanowano kwotę 19 milionów 689 tysięcy złotych. Pochodzących w ponad 90% z budżetów wojewodów i niespełna 10% z rezerw docelowych. Przemoc w rodzinie, jak ukazuje to relacjonowane w Wysokiej Izbie Sprawozdanie, jest zjawiskiem złożonym i wielowymiarowym. Próby skutecznego zapobiegania jej wymagają dobrze zaprojektowanych i umiejętnie realizowanych działań dotyczących wszystkich przedstawionych wymiarów tego zjawiska. Potrzeba kompleksowej i skoordynowanej polityki w obszarze profilaktyki przemocy, ochrony ofiar i podejmowania działań naprawczych względem sprawców. Zalecenia i rekomendacje to po pierwsze monitoring samorządów lokalnych w zakresie realizacji obowiązujących przepisów prawa. Po drugie zwiększenie zaangażowania przedstawicieli oświaty i ochrony zdrowia w działanie związane z realizacją procedury niebieskiej karty. Po trzecie rozwój infrastruktury pomocowej dla ofiar przemocy w rodzinie, a zwłaszcza specjalistycznych ośrodków wsparcia. Po czwarte zwiększenie liczby osób stosujących przemoc w rodzinie w programach psychologiczno-terapeutycznych. I po piąte dalszy rozwój szkoleń interdyscyplinarnych dla pracowników instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie. Jednym z kluczowych osiągnięć programu, które dotychczas udało się zrealizować zarówno na szczeblu centralnym, jak i samorządowym, jest podejmowanie współpracy oraz wspólna odpowiedzialność za realizację zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie, wszystkich służb zaangażowanych w niesienie pomocy osobom krzywdzonym. Komisja rekomenduje przyjęcie przez Sejm sprawozdania z druku 81. Dziękuję. Bardzo dziękuję pani poseł.