Paweł Szrot o ujednoliceniu nadzoru nad spółkami Skarbu Państwa

Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, wczoraj odbyło się posiedzenie Komisji Kontroli Państwowej, na którym przedstawicieli Najwyższej Izby Kontroli zaprezentowali generalnie pozytywną opinię co do realizowania nadzoru nad spółkami Skarbu Państwa. Natomiast jednym z wniosków szczegółowych było ujednolicenie całości systemu tego nadzoru. Panie i Panowie, posłowie, projekt, który dziś przedstawiam, wychodzi w pewien sposób naprzeciwko oczekiwaniom Najwyższej Izby Kontroli, wprowadzając większe ujednolicenie systemu nadzoru nad spółkami Skarbu Państwa. Panie Marszałek, Wysoka Izbo, otóż system nadzoru, nowy system nadzoru nad spółkami Skarbu Państwa, czyli koncentracja w ramach uprawnień premiera obowiązuje już od dwóch lat. Obecnie przyszedł czas na dokonanie oceny wprowadzonych rozwiązań. Prezentowany projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz niektórych innych ustaw ma na celu korektę dostrzeżonych w ciągu tego czasu mankamentów przyjętych regulacji, które w praktyce ich stosowanie sprawiały największe trudności. Jest to reforma tego systemu, który wprowadzono dwa lata temu. Reforma konieczna, aby poprawić efektywność funkcjonowania państwa w obszarze zarządzania majątkiem państwowym. Panie Marszałek, Wysoka Izbo, na świecie, w innych państwach nie obowiązuje jeden model nadzoru nad spółkami. W wielu krajach opiera się on jednak na koordynacji na poziomie centralnym. Praktyka taka jest zgodna z wytycznymi międzynarodowych organizacji, które sugerują, oby tradycyjny model sprawowania nadzoru nie jest odpowiedzi do dynamicznie rozwijających się spółek państwowych. Panie Marszałek, Wysoka Izbo, jeśli chodzi o szczegółowe zmiany, które projekt przewiduje, on dotyczy w swojej zasadzie trzech obszarów. Pierwszym są kompetencje prezesa Rady Ministrów Zakresie Nadzoru, a faktycznie rozszerzenie tych kompetencji. Jeśli chodzi o szczegóły, to kompetencje te są doprecyzowane m.in. poprzez objęcie koordynacji o wykonywaniu uprawnie przysługujących skarbowi państwa w spółkach oraz zapewnienie jednolitego sposobu jej wykonywania wszystkich co do zasady spółek z udziałem skarbu państwa. Należy zaznaczyć, że nie będzie to dotyczyć wykonywania przez pełną liczbę rządu do spraw strategicznej infrastruktury energetycznej i praw z akcji należących do skarbu państwa w stosunku do operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego i operatora systemu przesyłowego gozowego oraz PERN. Te wyłączenie wynika również z prawa europejskiego. Proponowane w projekcie rozwiązania zmieniają zakres spraw, w których premier będzie zatwierdzać instrukcję do głosowania podczas walnej zgromadzenia akcjonariuszy w spółkach o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Do tej pory było to głównie kwestie majątkowe, kwestie dotyczące wynagrodzeń władz spółek. Obecnie zatwierdzenia, po przejęciu projektu, który dziś Wysoka Izba proceduje, zatwierdzeniem przez prezesa Rady Ministrów podlegać będą sprawy dotyczące m.in. podwyższenia i obniżenia kapitału zakładowego spółki, łączenia fuzji spółek, podziału, przekształcenia, rozwiązania spółki, wyłączenia prawa poboru akcji nowej emisji, zbycia, wydzierżawienia przedsiębiorca lub jego zorganizowanie części. Projekt przewiduje również skorygowanie mechanizmu przekazywania przez prezesa Rady Ministrów uprawnień do wykonywania praw z akcji należących do Skarbu Państwa, ponieważ rozwiązania, które funkcjonują od dwóch lat nie są interpretowane w sposób jednolity. Projekt zakłada, że odbywać się to będzie w drodze rozporządzenia prezesa Rady Ministrów, w którym wskazany zostanie podmiot, któremu będą przekazywane uprawnienia reksji i zakradnic. W ocenie wnioskodawcy zmiana ta zwiększy czytelność i transparentność procesu przekazywania uprawnień. W związku z okolicznością, że w obecnym stanie prawnym brak jednoznacznego wskazania organu upoważnionego do dobywania akcji w imieniu Skarbu Państwa, przyznano tą kompetencję prezesowi Rady Ministrów, to też te rozwiązania pozwoli uniknąć wątpliwości interpretacyjnych. Mając na uwadze fakt, że na prezesie Rady Ministrów spoczywa obowiązek koordynowania sposobu sprawowania nadzoru nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa, projekt przyznaje mu dodatkowe narzędzie do jego realizacji, możliwość żądania informacji dotyczącej wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach od podmiotów się wykonujących. Oczywiście te uprawnienia będzie realizowane z poszanowaniem przepisów dotyczących ochrony informacji ustawowo chronionych. Drugi obszar, którego dotyczy nowelizacja, to kwestia powoływania organów nadzorczych w spółkach Skarbu Państwa. I tutaj proponowane zmiany zmierzają do ujodnolicenia wymagań dla kandydatów do organów nadzorczych spółek oraz skupienia w jednym akcie prawnym regulacji dotyczącej wymogów dla osób wskazanych na członka organu nadzorczego przez organy administracji rządowych lub państwową osobę prawną. Jeśli chodzi o kolejne szczegółowe rozwiązania, to z ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, tzw. kominowej, przeniesiono regulację ograniczającą możliwość pełnienia funkcji członka organu nadzorczego do jednej spółki z większościowym udziałem Skarbu Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego. Ten wymóg będzie dotyczył również spółek z większościowym udziałem z państwowej osoby prawnej lub komunalnej osoby prawnej oraz pełnomocnika wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Wskazane ograniczenia obowiązywać będą zastrzeżeniem przepisów ustawy antykorupcyjnej. Zgodnie z proponowanymi zmianami kandydaci na członka organów nadzorczych spółek, wskazani przez organ administracji rządowej lub przez państwową osobę prawną zostaną objęci takimi samymi wymogami, jakie muszą spełniać obecnie osoby wskazywane na członka organu nadzorczego przez Skarb Państwa lub państwową osobę prawną. Kolejnym obszarem merytorycznym, który jest regulowany przedkładaną dziś nowelizacją, to powstanie nowej instytucji finansowej Funduszu Inwestycji Kapitałowych. W okresie obowiązywania ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym zauważono potrzebę stworzenia wyodrębnionego, elastycznego źródła finansowania kapitałowych celów inwestycyjnych Skarbu Państwa w postaci inwestycji w akcję udziału spółek. W związku z tym projekt ustawy, którą dziś Wysoka Izbo proceduje, przewiduje utworzenie nowego Państwowego Funduszu Celowego. Jest to Fundusz Inwestycji Kapitałowych. Środki z tego funduszu będą przeznaczane m.in. na nabywanie i obejmowanie akcji przez Skarb Państwa oraz pokrywanie kosztów nabycia akcji. Środki funduszu pochodzić zgodnie z przedkładanym projektem mają spłaty z zysku jednoosobowych w Skarbu Państwa oraz 30% dywidend z akcji należących do Skarbu Państwa. Przy użyciu środków funduszu akcje lub udziały nabywane będą w szczególności w celu realizacji polityki gospodarczej państwa, zwiększenia udziału Skarbu Państwa w spółce i ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa Rzeczpospolitej Polskiej. Poza tymi szczegółowymi rozwiązaniami, które przedstawiłem, nowelizacja wprowadza też zmiany w 14 ustawach. Zmieniamy 30 artykułów w ustawie o zarządzaniu imieniem państwowym. Dodajemy 11 nowych. Projekt zmienia 5 za 3 nowe przepisy stanowiące delegacje ustawowe do wydania aktów wykonawczych, czego konsekwencją będzie konieczność wydania 8 nowych rozporządzeń wykonawczych do obowiązujących przepisów. Pani Marszałek, Wysoka Izbo, proszę o przyjęcie mojej wyjaśnień. Proszę również o przyjęcie przedstawianego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. Dziękuję panu ministrowi. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.