Grzegorz Puda o setnej rocznicy dekretu o radach gminnych
Grzegorz Puda przedstawił sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu dotyczące projektu uchwały w sprawie utrzymania setnej rocznicy wydania dekretu o utworzeniu rad gminnych. W imieniu komisji wyraził pozytywną opinię i uznanie dla twórców II Rzeczypospolitej oraz osób, które budowały administrację samorządową.
W wystąpieniu Puda przypomniał, że dekret o utworzeniu rad gminnych został wydany 27 listopada 1918 roku przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego. Dokument liczył 15 artykułów i ustanawiał rady gminne składające się z 12 członków wybieranych w tajnym głosowaniu oraz określał trzyletnią kadencję rad.
Mówca podkreślił, że tworzenie rad gminnych było jednym z elementów budowy odrodzonego państwa i organizacji samorządu terytorialnego po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku. Dekret zastąpił dotychczasowy Urząd Pełnomocników Gminnych i powierzył wykonanie uchwał wójtom.
Puda omówił zakres działalności rad przewidziany w dekrecie - przygotowanie wniosków i budżetu, zarządzanie nieruchomościami, kierownictwo nad instytucjami gminnymi oraz mianowanie urzędników. Wspomniał także o wymaganiach dla kandydatów (m.in. ukończenie 25 lat i umiejętność czytania i pisania po polsku) oraz o obowiązku corocznego składania sprawozdań przed zgromadzeniem gminnym.
Po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu uchwały komisja pozytywnie zaopiniowała projekt i na posiedzeniu w dniu 22 listopada wniosła o jego uchwalenie przez Sejm. Puda w imieniu Komisji wyraził uznanie dla osób, które przyczyniły się do organizacji samorządu w II Rzeczypospolitej.
Najważniejsze ustalenia
W wystąpieniu Puda przypomniał, że dekret o utworzeniu rad gminnych został wydany 27 listopada 1918 roku przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego. Dokument liczył 15 artykułów i ustanawiał rady gminne składające się z 12 członków wybieranych w tajnym głosowaniu oraz określał trzyletnią kadencję rad.
Kontekst odbudowy państwa
Mówca podkreślił, że tworzenie rad gminnych było jednym z elementów budowy odrodzonego państwa i organizacji samorządu terytorialnego po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku. Dekret zastąpił dotychczasowy Urząd Pełnomocników Gminnych i powierzył wykonanie uchwał wójtom.
Zakres kompetencji rad gminnych
Puda omówił zakres działalności rad przewidziany w dekrecie - przygotowanie wniosków i budżetu, zarządzanie nieruchomościami, kierownictwo nad instytucjami gminnymi oraz mianowanie urzędników. Wspomniał także o wymaganiach dla kandydatów (m.in. ukończenie 25 lat i umiejętność czytania i pisania po polsku) oraz o obowiązku corocznego składania sprawozdań przed zgromadzeniem gminnym.
Rekomendacja Komisji
Po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu uchwały komisja pozytywnie zaopiniowała projekt i na posiedzeniu w dniu 22 listopada wniosła o jego uchwalenie przez Sejm. Puda w imieniu Komisji wyraził uznanie dla osób, które przyczyniły się do organizacji samorządu w II Rzeczypospolitej.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Inne wystąpienia
Tego samego dnia Wszystkie wystąpienia z tego dnia →
Małgorzata Chmiel
Małgorzata Chmiel krytykuje tempo nowelizacji użytkowania wieczystego
Janusz Cieszyński
Janusz Cieszyński rekomenduje odrzucenie poprawki wsparcia
Andrzej Szlachta
Andrzej Szlachta o zasileniu Funduszu Reprywatyzacji
Adam Szłapka
Adam Szłapka popiera techniczne doprecyzowanie prawa ws. umów
Andrzej Dera
Andrzej Dera o ustawie dla Sybiraków: apel o szybkie działania
Joanna Borowiak
Joanna Borowiak pyta o ceny energii i modernizację sieci
Transkrypcja
Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu przedstawiam sprawozdanie o komisyjnym projekcie uchwały w sprawie utrzymania setnej rocznicy wydania dekretu naczelnika państwa o utworzeniu rad gminnych na obszarze byłego Królestwa Kongresowego. Kiedy w listopadzie 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, należało powołać nowe organy państwa. Jednym z elementów budowy odrodzonego państwa było tworzenie administracji publicznej, w tym instytucji samorządu terytorialnego. Proces ten został zapoczątkowany wydaniem przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego w dniu 27 listopada 1918 roku dekretu o utworzeniu rad gminnych na obszarze byłego Królestwa Kongresowego. W 15 artykułach wydano zarządzenie, w którym zawarto podstawy dla wyłonienia organów w kilkuset gminach, dając solidne fundamenty dla nowotworzącego się państwa. Choć dokument miał charakter tymczasowy, gdyż miał obowiązywać do czasu uchwalenia przez Sejm ustawy o samorządzie gminnym, to jednak zawierał zapisy, które w znacznym stopniu już wtedy ukierunkowały nowotworzące się samorządy. Dekretem powołano rady gminne składające się z 12 członków wybranych w tajnym głosowaniu przez zgromadzenie gminne. Znosząc dotychczasowy Urząd Pełnomocników Gminnych, wykonanie uchwał rad gminnych powierzono wójtom. W wydanym dekrecie opisano również minimalne wymagania dla kandydatów na członków rady gminnej i wójta. By zostać np. wójtem należało mieć ukończone 25 lat i umieć pisać i czytać w języku polskim. Okres funkcjonowania rad przyjęto na 3 lata. Wójt został również przewodniczącym rady gminnej, a posiedzenia miały odbywać się przynajmniej raz w miesiącu. Za trzykrotne nieusprawiedliwienie o nieobecności mogła grozić kara wykluczenia z rady. Co ciekawe, członkowie rady gminnej zgodnie z wydanym dekretem swoje obowiązki mieli pełnić bezpłatnie. W dekrecie wydanym przez Naczelnika Państwa Polskiego opisano zakres działalności rad. Do zakresu działalności rad należało m.in. przygotowanie wniosków, budżetu, zawiadywanie nieruchomościami, kierownictwo i dozór nad instytucjami i zakładami gminnymi, czy mianowanie urzędników gminnych. Co ważne, ze swojej działalności przynajmniej raz do roku rada była obowiązana do złożenia sprawozdanie wobec zgromadzenia gminnego. W dekrecie zawarto również, kto ma prawo udziału w zgromadzeniach i jakie są organy powołane celem pełnienia nadzoru. Wykonanie rozporządzenia powierzono ministrowi spraw wewnętrznych. W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę okoliczności wydania dekretu, Komisja pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały, wyrażając uznanie twórcom II Rzeczypospolitej oraz tym wszystkim, którzy podjęli trud działania dla odrodzonej ojczyzny. Po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzenia projektu uchwały na posiedzeniu w dniu 22 listopada, Komisja wnosi o uchwalenia przez Sejm projektu niniejszej uchwały. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.