Waldemar Pawlak: Propozycja powołania Polskiej Agencji Kosmicznej

Szanowny Panie Marszałku, Panie i Panowie Posłowie, krótko przedstawię propozycję ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Kosmicznej, którą przedkłada grupa posłów. Chcę podkreślić, że są to posłowie z wszystkich klubów parlamentarnych. Chcę tu wszystkim wnioskodawcom gorąco podziękować za taką inicjatywę, która sprawia, że Polska może wejść do klubu państw, które będą w sposób bardzo zorganizowany, systematyczny, rozwijały sektor kosmiczny. Dzisiaj, w obecnych czasach chyba nikogo nie trzeba przekonywać, jak istotną rolę ma ten obszar dla różnych ważnych dla państwa funkcji. Szczególnie w okresie takich zawirowań i kryzysu, jakimi mamy teraz do czynienia, Europejska Agencja Kosmiczna, a w perspektywie przyszłości także Polska Agencja Kosmiczna, będą mogły w znaczący sposób przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa i Europy, i naszego kraju. Warto tu podkreślić, że techniki, technologie kosmiczne funkcjonują w trzech głównych obszarach. Po pierwsze jest to telekomunikacja, po drugie to jest nawigacja i po trzecie obserwacja. I niezależność w tym zakresie dla Unii Europejskiej, dla krajów europejskich jest ogromnie ważna, szczególnie w sytuacjach różnego rodzaju napięć i komplikacji, które mogą prowadzić do tego, że niektóre systemy mogą być albo wyłączone, albo mogą być po prostu niedostępne dla tych, którzy nie są ich dysponentami. Chcę tutaj podkreślić duży wkład zespołu do spraw przestrzeni kosmicznej, który jest kierowany przez pana posła Bogdana Wątora. I chcę podziękować także wiceprzewodniczącemu, panu Janowi Buremu, za inicjatywę dotyczącą tej ustawy, a także środowisku naukowemu, profesorowi Banaszkiewiczowi, profesorowi Kłosowi i profesorowi Lewandowskiemu, którzy włożyli duży wkład merytoryczny w przygotowanie tej ustawy. Ustawa opiera się o zasady i mechanizmy stosowane przy innych agencjach państwowych, więc nie będę omawiał szczegółowo struktury tej ustawy. Co do takich generalnych rozstrzygnięć, to kierowanie agencją powierzone jest prezesowi powoływanemu przez prezesa Rady Ministrów w drodze otwartego konkursu. Funkcjonuje Rada Agencji, która reprezentuje różne sektory, różne obszary aktywności. Członkowie tej rady są wskazywani nie tylko przez ministrów, ale także przez środowiska naukowe i gospodarcze. Przez także firmy, które są aktywne na tym obszarze. Trzeba podkreślić, że rozwój technologii kosmicznych nie podlega wyłącznie prawom wolnego rynku, ponieważ udział sektora publicznego w przepływie środków finansowych jest bardzo duży, dominujący. A także to są takie obszary badań i działalności, które wymagają wsparcia państwowego, bo nie jest to zastosowanie, które na początku może przynosić od razu dochody komercyjne. Warto podkreślić, że spośród krajów Unii Europejskiej, wszystkie największe kraje Unii Europejskiej mają znaczące środki na agencje kosmiczne. Największe w Unii Europejskiej ma Francja, 2,5 mld dolarów, ale też bardzo duże Włochy i Niemcy, ponad 1,4 mld dolarów, a także Wielka Brytania czy Hiszpania, a w naszym rejonie także Czechy, Węgry, Rumunia czy, warto to podkreślić, nawet Ukraina ze środkami na poziomie około 250-300 mld dolarów rocznie, plasuje się bardzo wysoko, jeżeli chodzi o sprawy wykorzystania technologii, które pozwalają znacznie lepiej sterować różnego rodzaju procesami gospodarczymi, instytucjonalnymi i tworzą warunki do tego, że jest znacznie większa konkurencyjność gospodarek, jeżeli chodzi o najnowsze technologie, a także to, co jest bardzo istotne, duża niezależność i duże bezpieczeństwo w zakresie obronności, w zakresie telekomunikacji, geolokalizacji czy też obserwacji różnych zjawisk na ziemi. Na zakończenie chciałbym jeszcze raz podkreślić, że propozycja, która przedkładana jest Wysokiemu Sejmowi jest inicjatywą grupy posłów reprezentujących wszystkie środowiska polityczne i może być dobrym zwieńczeniem członkostwa polskiego w Europejskiej Agencji Kosmicznej, zwieńczeniem wprowadzającym w sposób zinstytucjonalizowany i sprawny zarządzanie całym sektorem kosmicznym, ponieważ agencja będzie tutaj pełniła kluczową rolę koordynacyjną, ale także inicjującą różne projekty i działania wykorzystującą nie tylko środki budżetowe, ale także możliwość wykorzystania szerszego środków europejskich, a także lepszego wykorzystania naszej wkładki płaconej do Europejskiej Agencji Kosmicznej. Chcę podkreślić, że polskie członkostwo w Europejskiej Agencji Kosmicznej miało swoją długą historię i od podpisania wniosku do członkostwa w Europejskiej Agencji Kosmicznej upłynęło 18 lat. Mam nadzieję, że powołanie Polskiej Agencji Kosmicznej przyczyni się do tego, że teraz szybciej będziemy w stanie wykorzystać różne możliwości, które niesie ta najwyższa technologia w wielu dziedzinach, których czasami nawet sobie nie uświadamiamy, bo posługując się nawigacją satelitarną często nie zdajemy sobie sprawy, że jest to możliwe tylko dzięki technologiom kosmicznym, a w wielu zastosowaniach gospodarczych ta nawigacja pozwala na pozycjonowanie nawet dokładnością do kilku centymetrów. Przy czym to jest też ciekawe, że w niektórych przypadkach korzystamy nie tylko z amerykańskich systemów, czy europejskich, ale także rosyjskich, które dają dość dużą dokładność. Warto w tym miejscu przywołać też przykład systemu nawigacji i jego historii, kiedy to celowo były wprowadzane pewne błędy w pozycjonowaniu. Dopiero od pewnego czasu udostępniono to do celów cywilnych z dużo większą dokładnością. W tym kontekście, jeżeli mówimy o takim szeroko rozumianym bezpieczeństwie Europy, a także Polski, nasze uczestnictwo w tych projektach powinno też być dobrze zorganizowane i koordynowane. Dlatego posłowie wnoszą projekt powołania Polskiej Agencji Kosmicznej i mam nadzieję, że biorąc pod uwagę taki techniczny charakter tego projektu, zostanie on przyjęty na tym posiedzeniu Sejmu. Dziękuję bardzo. Dziękuję.