Andrzej Gut-Mostowy o Komisji Badania Wypadków Morskich

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, mam zaszczyt w imieniu Klub Platformy Obywatelskiej przedstawić stanowisko do ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, druk 454 i 588. Obecnie w Krajowym Systemie Prawa sprawy związane z badaniem wypadków morskich są unormowane w ustawie z dnia 1 grudnia 1961 roku o Izbach Morskich. Celem projektowanej w ustawie jest implementacja do Polskiego Porządku Prawnego dyrektywy 2009-18, która jest częścią tzw. trzeciego pakietu morskiego RIK-3. Dyrektywa ta wprowadza wytyczne dotyczące dochodzeń technicznych i wymiany doświadczeń po zaistnieniu wypadków lub incydentów morskich. Celem dochodzenia jest określenie odpowiedzialności cywilnej lub karnej, że wypadek lub incydent morski, ale ustalenie jego okoliczności i rozpoznanie technicznych przyczyn, co pozwoli na wyciągnięcie odpowiednich wniosków i wdrażanie środków zapobiegawczych, pozwalających uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości. Celem obawianej dyrektywy, a tym samym ustawy jest również wprowadzenie wspólnej metodologii wprowadzenia badań w sprawie wypadków i incydentów morskich oraz ram współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej tak, aby zapewnić korzystanie z doświadczeń innych państw w badaniu wypadku lub incydentu morskiego. Dyrektywa ta stanowi również, iż niezbędne jest zapewnienie niezależności organu prowadzącego badanie w sprawie wypadku lub incydentu morskiego, gdyż tylko wtedy można uzyskać wiarygodne informacje na temat zaistniałego zdarzenia. Obecnie polskie organy prowadzące badania wypadków morskich nie spełniają podstawowego celu ustawionego zarówno przez Kodeks Międzynarodowych Standardów i zalecanych praktyk postępowania w sprawach badania wypadków morskich przyjętych przez Komitet Bezpieczeństwa Morskiego Międzynarodowej Organizacji Morskiej. Utworzenie Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich jako organu działającego przymniżczym właściwym do spraw gospodarskiej morskiej pozwoli na realizację założeń Kodeksu Badania Wypadków oraz zapewni prawidłową implementację dyrektywy. Proponowane rozwiązania zapełnią bezstronność przy prowadzeniu badań w sprawach wypadków morskich. Pojęcie prowadzenia dochodzeń, którym posługuje się dyrektywa w projektowanej ustawie zostało określone miadem badania wypadku lub incydentu morskiego ze względu na prawnokarne konotacje w prawie krajowym instytucji dochodzenia. Użycie w projekcie wyrazu badania ma na względzie podkreślenie celu powołania komisji, jakim jest badanie zaistniałego zdarzenia dla ustalenia jej przyczyn. Projekt ustawy wyraża także postanowienia dyrektywy ułatwiające członkom komisji dostęp do informacji. Zagwarantowanie anonimowości wyzwala większą otwartość osób związanych w jakimkolwiek stopniu z zaistniałem zdarzeniem, gdyż nie obawiają się one, że zostanie przypisana im wina za spowodowanie wypadku lub incydentu morskiego lub w przypadku podmiotów gospodarczych nazw firm kojarzonych z wypadkiem lub incydentem morskim. Inną korzyścią z implementacji dyrektywy jest ograniczenie liczby badań prowadzonych przez państwa członkowskie do niezbędnego minimum, w myśl zasady jeden wypadek, jedno badanie. Poprzez wprowadzenie pojęć państwa kierującego badaniem i państwa istotnie zainteresowanego w prowadzeniu badania, co z kolei spowoduje zmniejszenie kosztów. Celem dyrektory, a zarazem omawianej ustawy, jest również polepszenie bezpieczeństwa rzeguli poprzez upewsiachnianie na skalę europejską zaleceń dotyczących bezpieczeństwa sporządzonych na podstawie przeprowadzonych badań, wypadków lub incydentów morskich. Powinno to skutkować zmniejszoną ilością wypadków i incydentów morskich. A to z kolei implikuje zmniejszenie kosztów związanych z usuwaniem negatywnych skutków w zaistnieniu wypadków oraz zmniejszenie liczby wypadków morskich, które skutkiem są ofiary śmiertelne. Panie Marszałku, ustawa o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich oprócz implementacji prawa europejskiego stanowi ważny element w procesie regulowania ważnej dziedziny gospodarki i budowania dobrego, skutecznego systemu badania wypadków morskich. Klub Platformy Obywatelskiej wyraża pozytywną opinię o przedmiotowej ustawie.