Ewa Gawęda o pochówku 45 żołnierek z Ravensbrück: apel o pamięć

Proszę o spokój. Proszę bardzo. Szanowny Panie Marszałku, Szanowne Panie i Panowie Senatorowie. 6 września na cmentarzu Fistenbergu odbył się uroczysty pochówek doczesnych szczątków 45 kobiet żołnierzy Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej zamordowanych w 1942 roku w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. Podczas ceremonii pochówku miałam zaszczyt reprezentować Senat Rzeczpospolitej Polskiej. W związku z czym chciałam się z Państwem podzielić kilkoma słowami refleksji oraz relacji, które uważam za niezwykle ważne. Ravensbrück był najcięższym i najokrutniejszym obozem koncentracyjnym dla kobiet położonym około 80 km od Berlina, nieopodal jeziora Szwed. Przyjmuje się, że od 1939 roku trafiło do niego około 130 tysięcy kobiet i dzieci oraz około 20 tysięcy mężczyzn. Około 30 tysięcy więźniów zostało zamordowanych. Najliczniejszą, około 40 tysięczną grupą więźniarek były Polki. Cierpiąc z powodu głodu, chorób, zimna, poniżenia, były zmuszane do wyniszczającej pracy. Przeprowadzono na nich pseudo-naukowe eksperymenty. Wykonano zbiorowe egzekucje. W 2019 roku pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej rozpoczęli pracę na cmentarzu Fistenbergu, w wyniku których udało się zidentyfikować 45 zamordowanych kobiet. Podczas uroczystego pochówku na taflę jeziora Szwed, które kryje prochy kilkudziesięciu tysięcy ofiar, bestialstwa niemieckich oprawców, uczestnicy ceremonii rzucili biało-czerwone róże. W uroczystościach wzięły udział dwie więźniarki obozu, dr Wanda Pułtawska i Barbara Piotrowska. To miejsce ma was nauczyć mądrości, powiedziała do uczestników ceremonii Wanda Pułtawska. A w czasie rozmowy, którą z nią odbyłam, dodała, musicie tu przywieźć młodzież, musicie mówić im, co tu się wydarzyło. Wsłuchując się w te słowa, stojąc na miejscu kaźni tych bohaterskich kobiet, bezradna wobec ich tragicznego, niesprawiedliwego losu, zadawałam sobie pytanie, czy coś możemy dla nich zrobić. Coś więcej niż uroczysty pochówek, modlitwa w czasie pogrzebowej mszy świętej i chwila zadumy. Wysoki Senacie, znajduję odpowiedź na to pytanie. Mamy wszyscy bardzo konkretne zobowiązania wobec poległych bohaterek. Obowiązek działania i pamięci, takiego działania i wspólnej pracy, aby podobna, bezmierna tragedia i nieludzkie okrucieństwo już nigdy się nie powtórzyło. Bo przecież od kilku miesięcy znów wiemy, choć tu, gdzie teraz jesteśmy, nie wybuchają rakiety i nie słychać mordowanych ludzi. Że pokój i wzajemny szacunek między narodami nie są dane na zawsze. Że bestialstwo i okrucieństwo nie wyginęło w naszym świecie bezpowrotnie. A co do pamięci? Pozwólcie Państwo, że zacytuję bezimienną poetkę, więźniarkę Ravensbrück, która w pięknym wierszu pod tytułem ojczyzna pisze. A my tu z dala od świata odcięte kolczastymi drutami. O bracia nasi, coście tam zostali. Bicie serc miłujących ślemy wam z oddali. Duchem z wami jesteśmy tam w naszej krainie. Przy tej, co nie zginęła i nigdy nie zginie. Jestem przekonana, że te słowa musimy traktować jako wciąż aktualne i skierowane także do nas. A zatem spoczywajcie w pokoju, bohaterki z obozu koncentracyjnego Ravensbrück. My, obywatele tej, co nie zginęła i nigdy nie zginie, jesteśmy i będziemy duchem z wami. Nigdy o was nie zapomnimy